 خدا هستيم» يعني‌: ما ياوران‌ دين‌خدا(ج) و پيامبرانش‌ هستيم‌. حواري‌: در لغت‌ به‌ معني‌ يار و ياور است‌ «به‌ خدا ايمان‌ آورده‌ايم‌ و گواه‌ باش‌ كه‌ ما تسليم‌ هستيم» يعني‌: اي‌ عيسي‌! تو در روز قيامت‌ براي‌ ما گواهي‌ بده‌ كه‌ ما در ايمانمان‌ مخلص‌ و وفاكيش‌ و در برابر خواسته‌ تو فرمانبردار و منقاد بوده‌ايم‌. در حديث‌ شريف‌ به‌ روايت‌ بخاري‌ و مسلم‌ آمده‌ است‌: «رسول‌ خداص چون‌ در روز احزاب‌ داوطلب‌ خواستند، زبير(رض) داوطلب‌ ميدان‌شد، بار ديگر داوطلب‌ خواستند، باز هم‌ او داوطلب‌ شد، در اين‌ اثنا فرمودند: براي‌ هر پيامبري‌ حواريي‌ است‌ و حواري‌ من‌ زبير است».
 
سوره فاطر آيه  22
‏متن آيه : ‏
‏ وَمَا يَسْتَوِي الْأَحْيَاء وَلَا الْأَمْوَاتُ إِنَّ اللَّهَ يُسْمِعُ مَن يَشَاءُ وَمَا أَنتَ بِمُسْمِعٍ مَّن فِي الْقُبُورِ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و زندگان‌ و مردگان‌ برابر نيستند» مؤمنان‌ به‌ زندگان‌ و كافران‌ به‌ مردگان‌ تشبيه‌ شده‌اند. به‌قولي‌: اين‌ تمثيلي‌ براي‌ عالمان‌ و جاهلان‌ است‌. «همانا خدا هركه‌ را بخواهد» از اولياي‌ خويش‌، كه‌ ايشان‌ را براي‌ بهشت‌ خويش‌ آفريده‌ و به‌ طاعت‌ خويش‌ توفيق‌ داده ‌است‌ «شنوا مي‌گرداند» و پند و پيام‌ خويش‌ را به‌ آنان‌ مي‌شنواند «و تو شنواننده‌ كساني‌ كه‌ در گورهايند نيستي» يعني‌: تو به‌ كفاري‌ كه‌ كفر دلهايشان‌ را ميرانده‌ است‌، حقايق‌ را نمي‌تواني‌ بشنواني‌. بدين‌گونه‌، خداوند أ كفار را به ‌مردگاني‌ تشبيه‌ كرد كه‌ در گور گمراهي‌ و انكار خود مدفونند و به‌ نداي‌ حق‌ و حقيقت‌ هيچ‌ پاسخي‌ نمي‌دهند.
 
	سوره فاطر آيه  23
‏متن آيه : ‏
‏ إِنْ أَنتَ إِلَّا نَذِيرٌ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«تو جز هشداردهنده‌اي‌ نيستي» يعني‌: تو جز پيامبري‌ هشدار دهنده‌ نيستي‌ و بر عهده‌ تو جز بيم‌دهي‌ و تبليغ‌ چيز ديگري‌ نيست‌ اما شنواندن‌ همراه‌ با پذيرش‌، كار تو نيست‌ و تو قدرت‌ و تواني‌ نيز بر آن‌ نداري‌ زيرا هدايت‌ و گمراهي‌ فقط در اختيار خداي‌ عزوجل‌ است‌.
 
	سوره فاطر آيه  24
‏متن آيه : ‏
‏ إِنَّا أَرْسَلْنَاكَ بِالْحَقِّ بَشِيراً وَنَذِيراً وَإِن مِّنْ أُمَّةٍ إِلَّا خلَا فِيهَا نَذِيرٌ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«هرآينه‌ ما تو را به‌ حق» يعني‌: همراه‌ با حق‌ «مژده‌دهنده» براي‌ اهل‌ طاعت‌ «و بيم‌دهنده» براي‌ اهل‌ معصيت‌ «فرستاديم‌ و هيچ‌ امتي‌ نيست‌ مگر اين‌ كه‌ در آن‌ هشداردهنده‌اي‌ گذشته‌ است» يعني‌: هيچ‌ امتي‌ از امتهاي‌ پيشين‌ نبوده‌ است‌ مگر اين‌ كه‌ حق‌ تعالي‌ در آن‌ هشداردهنده‌اي‌ از پيامبران‌‡ برانگيخته‌ كه‌ آنان‌ را از فرجام‌ شوم‌ طغيان‌ و كفران‌ بيم‌ مي‌داده‌ است‌.
 
	سوره فاطر آيه  25
‏متن آيه : ‏
‏ وَإِن يُكَذِّبُوكَ فَقَدْ كَذَّبَ الَّذِينَ مِن قَبْلِهِمْ جَاءتْهُمْ رُسُلُهُم بِالْبَيِّنَاتِ وَبِالزُّبُرِ وَبِالْكِتَابِ الْمُنِيرِ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و اگر تو را تكذيب‌ كنند، قطعا كساني‌ كه‌ پيش‌ از آنها بودند» از امتهاي‌ گذشته ‌«نيز به‌ تكذيب» پيامبران‌ خويش‌ «پرداختند، پيامبرانشان‌ بديشان‌ بينات» يعني‌: معجزات‌ روشن‌ و حجتهاي‌ آشكار «و زبر» يعني‌: صحيفه‌هاي‌ نوشته ‌شده‌، مانند صحف‌ ابراهيم‌(ع) «و كتابهاي‌ روشنگر» مانند تورات‌ و انجيل‌ را «آوردند» به‌قولي‌: مراد از بينات‌: معجزات‌ و مراد از زبر: كتابهايي‌ است‌ كه‌ حامل ‌پند و اندرز است‌ و مراد از كتاب‌ و زبر: كتابها و صحيفه‌هاي‌ الهي‌ است‌ كه‌ در آنها قوانين‌ و برنامه‌ها و احكام‌ تبيين‌ شده‌ است‌.
 
	سوره فاطر آيه  26
‏متن آيه : ‏
‏ ثُمَّ أَخَذْتُ الَّذِينَ كَفَرُوا فَكَيْفَ كَانَ نَكِيرِ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«آن‌گاه‌ كافران‌ را فروگرفتم» به‌ عذاب‌، بعد از آن‌كه‌ پيامبران‌ را تكذيب‌ كردند «پس‌ عقوبت‌ من‌ چگونه‌ بود» يعني‌: تو مي‌داني‌ كه‌ كيفر من‌ بر آنها چه‌قدر شديد بود؟.
	سوره فاطر آيه  27
‏متن آيه : ‏
‏ أَلَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ أَنزَلَ مِنَ السَّمَاءِ مَاءً فَأَخْرَجْنَا بِهِ ثَمَرَاتٍ مُّخْتَلِفاً أَلْوَانُهَا وَمِنَ الْجِبَالِ جُدَدٌ بِيضٌ وَحُمْرٌ مُّخْتَلِفٌ أَلْوَانُهَا وَغَرَابِيبُ سُودٌ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«آيا نديدي‌ كه‌ خداوند از آسمان‌ آبي‌ را فرود آورد، سپس‌ بدان‌ ميوه‌هاي‌ رنگارنگ ‌بيرون‌ آورديم‌؟» ميوه‌هايي‌ كه‌ بعضي‌ از آنها سفيدرنگ‌، بعضي‌ سرخ‌رنگ‌، بعضي ‌زردرنگ‌، بعضي‌ سبزرنگ‌ و بعضي‌ سياه‌رنگ‌ است‌؛ مانند انار، سيب‌، انجير، انگور و غيره‌ «و از كوهها راههايي» و رگه‌هايي‌ آفريديم‌ كه‌ مانند عروق‌اند در تن ‌حيوان‌ «سفيد و سرخ‌ رنگارنگ‌ و سياه‌ در نهايت‌ سياهي» غربيب‌: سياه‌ سياهي‌ است‌كه‌ رنگ‌ آن‌ شبيه‌ رنگ‌ كلاغ‌ است‌. يعني‌: از كوهها، راهها و رگه‌ها و انواع‌ مختلفي‌ به‌ رنگهاي‌ گوناگون‌ آفريديم‌.
 
سوره فاطر آيه  28
‏متن آيه : ‏
‏ وَمِنَ النَّاسِ وَالدَّوَابِّ وَالْأَنْعَامِ مُخْتَلِفٌ أَلْوَانُهُ كَذَلِكَ إِنَّمَا يَخْشَى اللَّهَ مِنْ عِبَادِهِ الْعُلَمَاء إِنَّ اللَّهَ عَزِيزٌ غَفُورٌ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و از مردمان‌ و جانوران‌ و چهارپايان‌ كه‌ رنگهاي‌ آنها همچنين‌ گوناگون ‌است» همچون‌ اختلاف‌ رنگ‌ها و گونه‌ها در ميوه‌ها و كوهها، پديد آورديم‌. دليل‌ اين‌ كه‌ خداي‌ سبحان‌ به‌ اختلاف‌ رنگها در اين‌ اشيا توجه‌ داد، اين‌ است‌ كه ‌اين‌ اختلاف‌، از بزرگترين‌ ادله‌ بر قدرت‌ و صنع‌ بديع‌ وي‌ مي‌باشد بدين‌ جهت‌، حق‌ تعالي‌ اولا اختلاف‌ رنگها در ميوه‌هاي‌ روييدني‌، سپس‌ در جمادات‌ و بعد از آن‌ در انسانها و حيوانات‌ ديگر را ذكر كرد. «جز اين‌ نيست‌ كه‌ از بندگان‌ خدا فقط عالمانند كه‌ از او مي‌ترسند» يعني‌: از خداي‌ سبحان‌ فقط دانشوران‌ و دانايان‌ به‌وجود، اوصاف‌ بزرگ‌ و افعال‌ زيباي‌ وي‌اند كه‌ غايبانه‌ مي‌ترسند و هر كس‌ از خدا أ نترسد، او در واقع‌ عالم‌ و دانشور نيست‌ پس‌ هر كس‌ به‌ خداي‌ عزوجل‌ داناتر باشد، از وي‌ ترسانتر است‌ چنان‌كه‌ در حديث‌ شريف‌ آمده ‌است‌ كه‌ رسول‌‌خدا‌ص فرمودند: «من‌ ترسانترين‌ شما از خدا و پرهيزكارترين‌ شما براي‌ اوهستم‌». «بي‌گمان‌ خدا غالب‌ آمرزنده‌ است» پس‌ نافرمانان‌ را سركوب‌ و اهل‌ طاعت ‌را شامل‌ مغفرت‌ خويش‌ قرارمي‌دهد.
مراد از علم‌ در اين‌ آيه‌ كريمه‌: علم‌ تجربي‌ و علم‌ كوني‌ به‌ كيفيت‌ اختلاف ‌رنگها و مانند آن‌ از مظاهر قدرت‌ خداوند(ج) است‌ و مراد از علما نيز، علماي‌ دانا به‌ علوم‌ طبيعي‌ و زيستي‌ و رازهاي‌ كاينات‌اند زيرا ترس‌ و پرواي‌ كسي‌ كه‌ اين‌ علوم‌ و اسرار و معارف‌ را ـ در حالي‌كه‌ مؤمن‌ است‌ ـ بداند، بزرگتر از