 پدرش‌ و قومش‌ گفت» سرزنش‌كنان‌ و معترض‌ «چه‌ چيزي‌ را مي‌پرستيد؟» آيا نمي‌دانيد كه‌ اين‌ بتان‌ بي‌جان‌ قابل‌ پرستش‌ نيستند؟
«آيا به ‌دروغ‌ و دغل‌ معبوداني‌ را بجز الله مي‌خواهيد؟» افك‌: بدترين‌ نوع‌ دروغ‌ است‌.
 
سوره صافات آيه  87
‏متن آيه : ‏
‏ فَمَا ظَنُّكُم بِرَبِّ الْعَالَمِينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«پس‌ گمانتان‌ به‌ پروردگار جهانيان‌ چيست‌؟» هنگامي‌ كه‌ او را ملاقات‌ كنيد در حالي‌كه‌ غير وي‌ را پرستيده‌ايد؟ به‌ نظر شما او با شما چه‌ خواهدكرد؟.
 
	سوره صافات آيه  88‏متن آيه : ‏‏ فَنَظَرَ نَظْرَةً فِي النُّجُومِ ‏
 آيه  89‏متن آيه : ‏‏ فَقَالَ إِنِّي سَقِيمٌ ‏ 
‏ترجمه : ‏
«سپس‌ نگاهي‌ به‌ ستارگان‌ افگند و گفت‌: من‌ بيمارم» نقل‌ است‌ كه‌: قوم ‌ابراهيم‌(ع) به‌ علم‌ نجوم‌ دلبستگي‌اي‌ داشتند پس‌ ابراهيم‌(ع) به‌ آنان‌ چنين‌ وانمود كرد كه‌ از همان‌ فن‌ نجوم‌ بهره‌ مي‌گيرد تا بر او عيب‌ نگيرند. تعلل‌ ابراهيم‌(ع) به‌اين‌كه‌ بيمار است‌، تمهيدي‌ براي‌ اين‌ بود كه‌ عليه‌ بتانشان‌ برنامه‌اي‌ را به‌اجرا گذارد تا اين‌ حجت‌ بر قومش‌ كه‌ بتان‌ شايسته‌ پرستش‌ نيستند، الزام‌ گردد. نقل‌ است‌: در فرداي‌ روزي‌ كه‌ ابراهيم‌(ع) خود را بيمار وانمود كرد، قومش‌ مراسم‌ جشني ‌داشتند كه‌ همه‌ در آن‌ از شهر بيرون‌ مي‌رفتند پس‌ ابراهيم‌(ع) خواست‌ تا خود را از آنها عقب‌ كشيده‌ و كار بتان‌ را يكسره‌ سازد، بدين‌ جهت‌ خود را به‌ در بيماري‌ زد.
مفسران‌ درباره‌ نگريستن‌ ابراهيم‌(ع) به‌ ستارگان‌ گفته‌اند: نگاه‌ ابراهيم‌(ع) به‌ ستارگان‌، به‌ منظور تعظيم‌ و تقديس‌ آنها نبود چنان‌كه‌ قومش‌ اين‌ كار را مي‌كردند بلكه‌ هدف‌ او اين‌ بود تا با اين‌ نگاه‌، در آنها اين‌ ذهنيت‌ را القا كند كه‌ او هم‌ آنچه ‌را كه‌ آنها درباره‌ ستارگان‌ مي‌دانند، مي‌داند و در امور خود بر ستارگان‌ تكيه ‌مي‌كند. پس‌ اين‌ نگاه‌ وي‌ صرفا حيله‌اي‌ بود كه‌ او انديشيد. يا قصد وي‌ از اين‌ كار، تأمل‌ در كائنات‌ و آسمان‌ بود. چنان‌كه‌ قتاده‌ مي‌گويد: «اعراب‌ براي‌ شخصي‌ كه‌درحال‌ تفكر است‌ و زماني‌ دراز در فكر و انديشه‌ فرو رفته‌، مي‌گويند: نظر في ‌النجوم‌: در ستارگان‌ نگريست‌»، يعني‌: بسيار در فكر فرو رفت‌.
خلاصه‌ اين‌ كه‌: نگريستن‌ ابراهيم‌(ع) به‌ ستارگان‌ و اين‌ سخن‌ وي‌ كه‌: «من ‌بيمارم‌»، از باب‌ «توريه‌» بود. يعني‌: او از اين‌ سخن‌ هدفي‌ مخصوص‌ به‌ خود داشت‌ ولي‌ در عين‌ حال‌ خواست‌ كه‌ آنها از آن‌ چيز ديگري‌ غير از آنچه‌ او اراده ‌داشت‌، برداشت‌ كنند تا بدين‌ وسيله‌ بتواند نقشه‌ خود را در مورد بتانشان‌ به‌ اجرا گذارد. شايان‌ ذكر است‌ كه‌ دروغ‌ گفتن‌ به‌ منظور «توريه‌» و «تعريض‌» مباح‌ است ‌چنان‌كه‌ در حديث‌ شريف‌ آمده‌ است‌: «إن‌ في‌ المعاريض‌ لمندوحة عن‌ الكذب‌: بي‌گمان‌ در سخنهاي‌ سربسته‌، گريزگاهي‌ از دروغ‌ است‌».
 
سوره صافات آيه  90
‏متن آيه : ‏
‏ فَتَوَلَّوْا عَنْهُ مُدْبِرِينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«پس‌ پشت‌كنان‌ از او روي‌ برتافتند» يعني‌: قوم‌ ابراهيم‌(ع) بعد از آن‌ تعللش‌، او را تنها گذاشته‌ و خود به‌ مراسم‌ عيد خويش‌ رفتند.
 
	سوره آل عمران آيه  70
‏متن آيه : ‏
‏ يَا أَهْلَ الْكِتَابِ لِمَ تَكْفُرُونَ بِآيَاتِ اللّهِ وَأَنتُمْ تَشْهَدُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«اي‌ اهل‌ كتاب‌! چرا به‌ آيات‌ خدا كفر مي‌ورزيد؟» يعني‌: چرا به‌ آنچه‌ كه‌ در كتابهاي‌ شما از دلايل‌ نبوت‌ محمدص آمده‌ است، يا به‌ قرآن‌ كه‌ در برگيرنده‌ اوصاف‌ آن‌ حضرتص و آشكارترين‌ دليل‌ بر صدق‌ و راستي‌ ايشان‌ مي‌باشد، كفرمي‌ورزيد؟ «با آن‌ كه‌ خود گواهي‌ مي‌دهيد» بر آنچه‌ كه‌ در كتابهاي‌ شما از اين‌ دلايل ‌وجود دارد و مي‌دانيد كه‌ اين‌ دلايل‌ حق‌ است؟سوره صافات آيه  91‏متن آيه : ‏‏ فَرَاغَ إِلَى آلِهَتِهِمْ فَقَالَ أَلَا تَأْكُلُونَ ‏
آيه  92‏متن آيه : ‏‏ مَا لَكُمْ لَا تَنطِقُونَ ‏
‏ترجمه : ‏
«تا نهاني‌ به‌سوي‌ خدايانشان‌ رفت» راغ‌: ابراهيم‌(ع) در غياب‌ قوم‌ خود به ‌سرعت‌ و به‌طور نهاني‌ به‌سوي‌ معبودانشان‌ رفت‌ «و گفت» خطاب‌ به‌ آن‌ بتان‌ از روي‌ استهزا و تمسخر: «آيا چيزي‌ نمي‌خوريد؟» يعني‌: از غذايي‌ كه‌ پرستشگرانتان‌ برايتان‌ ساخته‌ و پيش‌ شما نهاده‌، خود به‌ جشن‌ خويش‌ رفته‌ اند؟.
«شما را چه‌ شده‌ است‌ كه‌ سخن‌ نمي‌گوييد؟» ابراهيم‌(ع) مي‌دانست‌ كه‌ آنها جماداتي‌ بيش‌ نيستند و به‌ سخن‌ گفتن‌ قادر نمي‌باشند.
سوره صافات آيه  93
‏متن آيه : ‏
‏ فَرَاغَ عَلَيْهِمْ ضَرْباً بِالْيَمِينِ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«پس‌ با دست‌ ر است‌ خويش‌ بر سر آنها زدن‌ گرفت» و به‌ قوت‌ و شدت‌ بر سر آنان‌ مي‌كوفت‌. دليل‌ زدنشان‌ با دست‌ راست‌ اين‌ بود كه‌ قوت‌ و نيروي‌ انسان‌ در دست‌ راست‌ وي‌ بيشتر و زدن‌ با آن‌ شديدتر است‌ پس‌ همه‌ بتانشان‌ را خرد و ريزكرد، جز بت‌ بزرگ‌ را. كه‌ تفصيل‌ داستان‌ در سوره‌ «انبياء» گذشت‌.
 
	سوره صافات آيه  94
‏متن آيه : ‏
‏ فَأَقْبَلُوا إِلَيْهِ يَزِفُّونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«پس‌ شتابان‌ به‌سوي‌ او روي‌ آوردند» پرستشگران‌ بتان‌ چون‌ به‌ شهر آمده‌ و و حال‌ و روز معبودان‌ خود را ديدند، شتابان‌ به‌سوي‌ ابراهيم‌(ع) روي‌ آوردند زيرا دانستند كه‌ او اين‌ كار را بر سر آنها آورده‌ است‌!.
 
	سوره صافات آيه  95‏متن آيه : ‏‏ قَالَ أَتَعْبُدُونَ مَا تَنْحِتُونَ ‏
آيه  96‏متن آيه : ‏‏ وَاللَّهُ خَلَقَكُمْ وَمَا تَعْمَلُونَ ‏ 
‏ترجمه : ‏
«گفت» ابراهيم‌(ع) «آيا آنچه‌ را كه‌ خود» آنها را با دست‌ خود «مي‌تراشيد، مي‌پرستيد؟ با اين‌كه‌ خدا شما و آنچه‌ را كه‌ بر سر آنها كار مي‌كنيد، آفريده‌ است‌؟» يعني‌: در حالي‌كه‌ خداوند(ج) همه‌ آنچه‌ را كه‌ به‌طور كلي‌ مي‌سازيد و به‌ عمل ‌مي‌آوريد ـ كه‌ بتان‌ تراشيده‌ شما نيز از آن‌ جمله‌اند ـ آفريده‌ است‌؟. معناي‌: (ماتعملون‌: آنچه‌ مي‌كنيد) در اينجا، عمل‌ تصوير، پيكرتراشي‌ و مانند آن‌ است‌.
اهل‌ سنت‌ با اين‌ آيه‌ استدلال‌ مي‌كنند بر اين‌كه‌ «افعال‌»، آفريده‌ خداي‌ عزوجل ‌است‌ ولي‌ اكتساب‌ آنها از بندگان‌ مي‌باشد و اين‌ عقيده‌، ابطال‌كننده‌ مذهب‌ «قدريه‌» و مذهب‌ «جبريه‌» است‌. در حديث‌ شريف‌ مرفوع‌ آمده‌ است‌: «خداوند آفريننده‌ هر صنعتگري‌ به‌همراه‌ صنعت‌ وي‌ است‌».
 
سوره صافات آيه  97
‏متن آيه : ‏
‏ قَالُوا ابْنُوا لَهُ بُنْيَاناً فَأَلْقُوهُ فِي الْجَحِيمِ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«گفتند: براي‌ او بنايي‌ برآوريد و او را در آتش‌ بيندازيد» قوم‌ ابراهيم‌(ع) در امر مجازات‌ وي‌ در ميان‌ خود مشورت‌ كردند، سرانجام‌