 بر آنان‌ حجت‌ مي‌آوري‌ كه‌ پيام‌ حق‌ را به‌ آنان‌ ابلاغ‌ كرده‌ و بيم‌ و هشدارشان‌ داده‌اي‌ و آنان‌ نيز با آوردن‌ عذرهاي ‌بي‌معني‌، با تو مجادله‌ مي‌كنند. يا معني‌ اين‌ است‌: مؤمن‌ با كافر مجادله‌ و مرافعه ‌مي‌كند، ظالم‌ با مظلوم‌، هدايت‌شده‌ با گمراه‌ و ضعيف‌ با متكبر چنان‌كه‌ ابن‌كثير گفته‌ است‌. همچنين‌ ابن‌كثير مي‌گويد: «هرچند سياق‌ اين‌ آيه‌ درباره‌ مؤمنان‌ وكافران‌ است‌ اما اطراف‌ نزاعها در دنيا را نيز شامل‌ مي‌شود زيرا در آخرت‌ صورت‌ نزاع‌ و مرافعه‌ دنيايي‌ آنها از نو بر آنها بازگردانيده‌ مي‌شود تا با هم‌ مرافعه‌ نمايند و در آنجا داور احكم‌الحاكمين‌ است‌». در حديث‌ شريف‌ آمده‌ است‌ كه‌ چون‌ اين‌ آيه‌ نازل‌ شد، زبير(رض) گفت‌: يا رسول‌الله! آيا در آخرت‌ خصومت‌ و دعوي‌ بر ما تكرار مي‌شود؟ آن‌ حضرت‌‌ص فرمودند: «آري‌! به‌خاطر اين‌كه‌ حق‌ هر صاحب‌حقي‌ به‌ وي‌ داده‌ شود». در اين‌ هنگام‌ زبير(رض) گفت‌: پس‌ در اين‌ صورت‌، كار بسيار دشوار است‌! همچنين‌ در حديث‌ شريف‌ آمده‌ است‌: «در روز قيامت‌ نخستين ‌دو خصم‌، دو همسايه‌ هستند».
 
	سوره آل عمران آيه  87
‏متن آيه : ‏
‏ أُوْلَئِكَ جَزَآؤُهُمْ أَنَّ عَلَيْهِمْ لَعْنَةَ اللّهِ وَالْمَلآئِكَةِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«آنان» يعني‌: مرتدان‌ «سزايشان‌ اين‌ است‌ كه‌ لعنت‌ خدا» يعني‌: دوري‌ و طرد از رحمت‌ وي‌ «و لعنت‌ فرشتگان‌ و مردم، همگي‌ برآنان‌ است» يعني‌: مرتدان ‌سزاوار اين‌ همه‌ لعنت‌ هستند.
 
<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="text" href="w:text:4551.txt">آيه  32</a><a class="text" href="w:text:4552.txt">آيه  33</a><a class="text" href="w:text:4553.txt">آيه  34</a><a class="text" href="w:text:4554.txt">آيه  35</a><a class="text" href="w:text:4555.txt">آيه  36</a><a class="text" href="w:text:4556.txt">آيه  37</a><a class="text" href="w:text:4557.txt">آيه  38</a><a class="text" href="w:text:4558.txt">آيه  39-40</a></body></html>آيه  32
‏متن آيه : ‏
‏ فَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّن كَذَبَ عَلَى اللَّهِ وَكَذَّبَ بِالصِّدْقِ إِذْ جَاءهُ أَلَيْسَ فِي جَهَنَّمَ مَثْوًى لِّلْكَافِرِينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«پس‌ كيست‌ ستمگرتر از آن‌ كس‌ كه‌ بر خدا دروغ‌ بست» يعني‌: هيچ‌ كس ‌ستمكارتر از كسي‌ نيست‌ كه‌ بر خدا(ج) دروغ‌ بربسته‌ و چنين‌ بپندارد كه‌ او، فرزند يا شريك‌ يا همسري‌ دارد «و» كيست‌ ستمگرتر از آن‌ كس‌ كه‌ «دين‌ راست‌ و درست‌ را ـ چون‌ بر او عرضه‌ شد ـ تكذيب‌ كرد؟» و اين‌ دين‌، عبارت‌ از همان‌ دين‌ حقي ‌است‌ كه‌ حضرت‌ پيامبر‌ص آن‌ را از بارگاه‌ خدا(ج) آورده‌اند ؛ ديني‌ كه‌ مردم‌ را به‌سوي‌ توحيد فرامي‌خواند، آنان‌ را به‌ انجام‌ فرايض‌ شرعي‌ فرمان‌ مي‌دهد، از محرمات‌ نهي‌شان‌ مي‌كند و از بعث‌ و حشر و نشر به آنان‌ خبر مي‌دهد. ابن‌كثير مي‌گويد: «هيچ‌ كس‌ از چنين‌ انساني‌ كه‌ بر خدا دروغ‌ بندد و دين‌ راست‌ و درست ‌را ـ چون‌ بر او عرضه‌ شد ـ تكذيب‌ كند، ستمكارتر نيست‌ زيرا چنين ‌كسي‌ ميان‌ دوسوي‌ باطل‌ جمع‌ كرده‌ است‌: يكي‌ دروغ‌ بستن‌ بر اخداوند(ج) و ديگري‌ دروغ‌ بستن‌ بر رسول‌ وي‌ ص». بدين‌ جهت‌، ذات‌ ذوالجلال‌ مي‌فرمايد: «آيا مثواي كافران‌ در دوزخ‌ نيست‌؟» قطعا در دوزخ‌ است‌. مثوي‌: محل‌ اقامت‌ و سكونت ‌است‌.
 
	آيه  33
‏متن آيه : ‏
‏ وَالَّذِي جَاء بِالصِّدْقِ وَصَدَّقَ بِهِ أُوْلَئِكَ هُمُ الْمُتَّقُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و آن‌كس‌ كه‌ دين‌ راست‌ و درست‌ را آورد» كه‌ او رسول‌ مقبول‌ص است‌ «و آن‌كس‌ كه‌ تصديق‌ كرد» كه‌ ايشان‌ عبارت‌ از پيروان‌ رسول‌ مقبول‌ص  هستند «آنانند كه ‌متقيانند» نه‌ غيرشان‌. به‌قولي‌: مراد از كسي‌ كه‌ سخن‌ راست‌ و درست‌ را آورد، رسول‌‌خدا‌ص و مراد از كسي‌ كه‌ رسول‌‌خدا‌ص را باور داشت‌ و تصديق‌ كرد، ابوبكر صديق‌(رض) است‌. به‌قولي‌ ديگر: مراد از «كسي‌ كه‌ سخن‌ راست‌ و درست‌ را آورد»، هركسي‌ است‌ كه‌ به‌سوي‌ يگانگي‌ اخداوند(ج) دعوت‌ كرده‌ و مردم‌ را به‌سوي‌ شريعت‌ خداي‌ عزوجل‌ ارشاد كند. ابن‌كثير نيز همين‌ معني‌ را بيان‌ كرده ‌است‌.
 
آيه  34
‏متن آيه : ‏
‏ لَهُم مَّا يَشَاءُونَ عِندَ رَبِّهِمْ ذَلِكَ جَزَاء الْمُحْسِنِينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«برايشان‌ هر چه‌ بخواهند نزد پروردگارشان‌ است» از بالا بردن‌ درجات‌، دفع ‌مضرات‌ و كفاره‌ نمودن‌ گناهان‌ و سيئات‌ «اين‌ است‌ پاداش‌ محسنان» يعني‌: كساني‌ كه‌ اعمال‌ خويش‌ را نيكو ساخته‌اند. در حديث‌ شريف‌ آمده‌ است‌: «الإحسان‌ أن‌ تعبد الله كأنك‌ تراه‌، فإن‌ لم‌ تكن‌ تراه‌ فإنه‌ يراك‌: احسان‌ آن‌ است‌ كه‌ خداي‌ عزوجل ‌را چنان‌ پرستش‌ كني‌ كه‌ گويي‌ او را مي‌بيني‌ زيرا اگر تو او را نمي‌بيني‌، بي‌گمان‌ او تو را مي‌بيند».
	آيه  35
‏متن آيه : ‏
‏ لِيُكَفِّرَ اللَّهُ عَنْهُمْ أَسْوَأَ الَّذِي عَمِلُوا وَيَجْزِيَهُمْ أَجْرَهُم بِأَحْسَنِ الَّذِي كَانُوا يَعْمَلُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«تا خدا از آنان» يعني‌: از متقيان‌ «بدترين‌ آنچه‌ را كه‌ كرده‌اند بزدايد» يعني‌: بيامرزد. پس‌ هرگاه‌ بدترين‌ اعمالشان‌ را بر ايشان‌ بيامرزد، قطعا اعمالي‌ را كه‌ در بدي‌ پايين‌تر از آنهاست‌، به‌طريق‌ اولي‌ بر آنان‌ مي‌آمرزد «و تا پاداششان‌ را بر حسب‌ نيكوترين‌ آنچه‌ مي‌كردند بپردازد» يعني‌: آنان‌ را برحسب‌ نيكوترين ‌اعمالشان‌ پاداش‌ دهد و ايشان‌ را ـ از روي‌ كرم‌ و فضل‌ خويش‌ ـ در برابر اعمال ‌بدشان‌ مجازات‌ نكند.
	آيه  36
‏متن آيه : ‏
‏ أَلَيْسَ اللَّهُ بِكَافٍ عَبْدَهُ وَيُخَوِّفُونَكَ بِالَّذِينَ مِن دُونِهِ وَمَن يُضْلِلِ اللَّهُ فَمَا لَهُ مِنْ هَادٍ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«آيا خدا بنده‌اش‌ را بسنده‌ نيست‌؟» مراد از بنده‌ در اينجا، حضرت‌ محمدص است. ولي‌ ابن‌كثير مي‌گويد: «يعني‌ خداوند(ج) براي‌ كسي‌ كه‌ او را مي‌پرستد و بر او توكل‌ مي‌كند، بسنده‌ است‌». صاحب‌ تفسير «المنير» مي‌گويد: «مراد از (عبده) در اين‌ آيه‌، رسول‌اكرم‌ص و تمام‌ بندگان‌ متوكل‌ خداوند(ج) هستند، به‌دليل ‌قرائت‌ عباده‌: بندگانش‌ را ـ كه‌ قرائتي‌ ديگر در اين‌ آيه‌ است‌». «و» اي‌ محمد‌ص! مشركان‌ «تو را از كساني‌ كه‌ غيراويند مي‌ترسانند» پس‌ از خدايان‌ و لشكرهاي‌ وهمي‌اي‌ كه‌ تو را از آنها مي‌ترسانند، نترس‌ زيرا خداوند متعال‌ تو را از آنچه‌ كه‌ به‌ تو زيان‌آور است‌، نگاه‌ مي‌دارد و خدايان‌ باطلشان‌ مالك‌ اين‌ نيستند كه‌ به‌ كسي‌ سود و زياني‌ برسانند «و هر كه‌ را خدا گمراه‌ گرداند، برايش‌ هيچ‌ راهبري ‌نيست‌» يعني‌: هر كسي‌ كه‌ قضاي‌ الهي‌ بر گمراهي‌ وي‌ رفته‌ باشد، او را هيچ ‌هدايتگري‌ نيست‌ كه‌ به‌سوي‌ الله راهنمايي‌اش‌ كرده‌ و از گمراهي‌ بيرون