موقف‌ محشر آن‌گاه‌ دراين‌باره‌ مورد سؤال‌ قرار مي‌گيرند كه‌: امتهايشان‌ به‌ دعوتشان‌ چه‌ پاسخي‌ داده‌اند؟ «و شهدا آورده‌ شوند» يعني‌: كساني‌ از امت‌ محمد‌ص كه‌ عليه‌ امت‌هاي‌ ديگر گواهي‌ مي‌دهند و نيز شهدايي‌ كه‌ در راه‌ خدا(ج) به‌ شهادت‌ رسيده‌اند، آورده‌ مي‌شوند و در روز قيامت‌ به‌ ابلاغ‌ پيام‌ حق‌ براي‌ كساني‌ كه‌ دعوت‌ حق‌ را به‌ آنها رسانده‌اند ولي‌ آنها به‌ تكذيب‌ آن ‌پرداخته‌اند، گواهي‌ مي‌دهند. يا مراد از گواهان‌، فرشتگان‌ نگهبانند «و ميانشان ‌به‌حق‌ داوري‌ گردد» يعني‌: ميان‌ بندگان‌، به‌ عدل‌ و راستي‌ حكم‌ مي‌شود «و مورد ستم‌ قرار نگيرند» يعني‌: از ثوابشان‌ كاسته‌ نمي‌شود و در عذابي‌ كه‌ مستحق‌ آنند، افزوده‌ نمي‌شود و جزايشان‌ به‌اندازه‌ اعمالشان‌ داده‌ مي‌شود.
 
	آيه  70
‏متن آيه : ‏
‏ وَوُفِّيَتْ كُلُّ نَفْسٍ مَّا عَمِلَتْ وَهُوَ أَعْلَمُ بِمَا يَفْعَلُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و هركسي‌ جزاي‌ آنچه‌ كه‌ كرده‌ است» از خير و شر «به‌تمام‌ مي‌يابد و خدا به‌ آنچه ‌مي‌كنند» بندگان‌ در دنيا «داناتر است» لذا نه‌ به‌ نويسنده‌اي‌ نياز دارد، نه‌ به‌حسابگر و نه‌ به‌ شاهدي‌. پس‌ دليل‌ اين‌كه‌ نامه‌ اعمال‌ در ميان‌ نهاده‌ مي‌شود و پيامبران‌‡ و گواهان‌ آورده‌ مي‌شوند، فقط اين‌ است‌ كه‌ حجت‌ تكميل‌ گردد و عذر از ميان‌ برداشته‌ شود.
 
	آيه  71
‏متن آيه : ‏
‏ وَسِيقَ الَّذِينَ كَفَرُوا إِلَى جَهَنَّمَ زُمَراً حَتَّى إِذَا جَاؤُوهَا فُتِحَتْ أَبْوَابُهَا وَقَالَ لَهُمْ خَزَنَتُهَا أَلَمْ يَأْتِكُمْ رُسُلٌ مِّنكُمْ يَتْلُونَ عَلَيْكُمْ آيَاتِ رَبِّكُمْ وَيُنذِرُونَكُمْ لِقَاء يَوْمِكُمْ هَذَا قَالُوا بَلَى وَلَكِنْ حَقَّتْ كَلِمَةُ الْعَذَابِ عَلَى الْكَافِرِينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و كافران‌ گروه‌گروه» يعني‌: در گروههاي‌ جداگانه‌ و متفرق‌، بعضي‌ به‌ دنبال ‌بعضي‌ «به‌سوي‌ جهنم‌ رانده‌ شوند» و براي‌ هر گروهي‌ رهبري‌ است‌ كه‌ رأس‌ آنان‌ در كفر و دعوت‌كننده‌ آنها به‌سوي‌ آن‌ بوده‌ است‌ «تا چون‌ بدان‌ رسند، درهاي‌ آن ‌گشوده‌ گردد» يعني‌: به‌ مجرد اين‌كه‌ به‌ دوزخ‌ مي‌رسند، بي‌هيچ‌ درنگي‌ به‌ آن‌ درآورده‌ مي‌شوند. و دوزخ‌ هفت‌ در دارد «و نگهبانانش» يعني‌: فرشتگان ‌نگهبان‌ دوزخ‌ و كارپردازان‌ آن‌ «به‌ آنان‌ گويند: مگر فرستادگاني‌ از خودتان» يعني‌: از جنس‌ خودتان‌ «بر شما نيامدند كه‌ آيات‌ پروردگارتان‌ را» كه‌ آن‌ را بر شما نازل‌كرده‌ بود «بر شما بخوانند و از ملاقات‌ اين‌ روزتان» كه‌ به‌ آن‌ درافتاده‌ايد «شما را هشدار دهند؟» بيضاوي‌ مي‌گويد: «اين‌ سؤال‌ فرشتگان‌، دليل‌ بر آن‌ است‌ كه‌ قبل ‌از فرستادن‌ شريعت‌، تكليفي‌ بر بندگان‌ نيست‌ بدان‌ جهت‌ كه‌ فرشتگان‌، اين‌ سؤال‌ سرزنش‌بار خود را به‌ آمدن‌ پيامبران‌‡ و رساندن‌ كتاب‌ الهي‌ به‌ آنان‌، معلل ‌ساختند». «گويند: چرا» يعني‌: پيامبران‌‡ آيات‌ الهي‌ را براي‌ ما آوردند و مارا از عذابي‌ كه‌ در چنين‌ روزي‌ با آن‌ روبرو خواهيم‌ شد، بيم‌ و هشدار نيز دادند «ولي‌ حكم‌ عذاب‌ بر كافران‌ واجب‌ آمد» يعني‌: اين‌ كفر ما بود كه‌ ما را به‌ چنين‌ حال ‌و روزي‌ در افگند. پس‌ چون‌ اين‌ اعتراف‌ را مي‌كنند:
 
آيه  72
‏متن آيه : ‏
‏ قِيلَ ادْخُلُوا أَبْوَابَ جَهَنَّمَ خَالِدِينَ فِيهَا فَبِئْسَ مَثْوَى الْمُتَكَبِّرِينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«گفته‌ مي‌شود: از دروازه‌هاي‌ دوزخ» كه‌ براي‌ شما بازگردانيده‌ شده‌ «درآييد. جاودانه‌ درآن‌ بمانيد» براي‌ شما از جانب‌ خداي‌ سبحان‌ در آن‌ جاودانگي‌ مقدر شده‌ است‌ «وه‌! چه‌ بد است‌ منزلگاه‌ متكبران» يعني‌: دوزخ‌ چه‌ بد منزلگاه‌ هميشگي‌اي‌ براي‌ آنهاست‌.
 
	آيه  73
‏متن آيه : ‏
‏ وَسِيقَ الَّذِينَ اتَّقَوْا رَبَّهُمْ إِلَى الْجَنَّةِ زُمَراً حَتَّى إِذَا جَاؤُوهَا وَفُتِحَتْ أَبْوَابُهَا وَقَالَ لَهُمْ خَزَنَتُهَا سَلَامٌ عَلَيْكُمْ طِبْتُمْ فَادْخُلُوهَا خَالِدِينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و كساني‌ كه‌ از پروردگارشان‌ پروا داشته‌اند، گروه‌گروه‌ به‌سوي‌ بهشت‌ سوق‌ داده‌ شوند» يعني‌: فرشتگان‌ ايشان‌ را همراه‌ با اعزاز و تشريف‌ و تكريم‌ ـ بر مبناي ‌تفاوت‌ مراتبشان‌ در شرف‌ و برتري‌ درجه‌ ـ به‌ سوي‌ بهشت‌ راهنمايي‌ مي‌كنند. ابن‌كثير مي‌گويد: «آنها را سوار بر اسب‌هايي‌ نجيب‌ ـ با نهايت‌ اعراز و اكرام‌ ـ به‌سوي‌ بهشت‌ مي‌برند». «تا چون‌ بدان‌ رسند، در حالي‌ كه‌ درهاي‌ آن‌ گشوده‌ شده ‌است» براي‌ استقبالشان‌ «و نگهبانان‌ آن‌ به‌ ايشان‌ مي‌گويند: سلام‌ بر شما» يعني‌:شما از هرگونه‌ آفتي‌ به‌ سلامت‌ هستيد «پاك‌ شديد» در دنيا و به‌ پليديهاي‌ شرك‌ و معاصي‌ آلوده‌ نگشتيد. يا معني‌ اين‌ است‌: خوش‌ آمديد «به‌ آن» يعني‌: به‌ بهشت‌؛ «درآييد جاودانه» كه‌ در آن‌ نه‌ مرگي‌ به‌ شما مي‌پيوندد و نه‌ فنايي‌.
سبب‌ اين‌كه‌ درهاي‌ جهنم‌ پس‌ از رسيدن‌ دوزخيان‌ به‌ آن‌ باز ساخته‌ مي‌شود در حالي‌كه‌ با رسيدن‌ بهشتيان‌ به‌ بهشت‌ درهاي‌ آن‌ از قبل‌ به‌رويشان‌ باز گرديده‌ است‌؛ همانا اعزاز و اكرام‌ و احترام‌ بهشتيان‌ است‌. پس‌ اين‌ تعبير مفيد اين‌ پيام‌ است‌ كه ‌بهشت‌ از قبل‌، انتظار وصولشان‌ را مي‌كشد، بدين‌ جهت‌، در باب‌ ورود بهشتيان‌ به‌بهشت‌، حرف‌ «و» در (وَفُتِحَتْ أَبْوَابُهَا) اضافه‌ شد تا اين‌ معني‌ را برساند. چنان‌كه ‌در تفسير «المنير» آمده‌ است‌.
در حديث‌ شريف‌ آمده‌ است‌ كه‌ رسول‌‌خدا‌ص فرمودند: «من‌ اولين‌ كسي‌ هستم كه‌ در بهشت‌ را مي‌كوبد». همچنين‌ در حديث‌ شريف‌ به‌ روايت‌ عمربن‌ خطاب‌(رض) آمده‌ است‌ كه‌ رسول‌‌خدا‌ص فرمودند: «از شما هيچ‌كسي‌ نيست‌ كه‌ وضو گرفته‌ و وضوي‌ خويش‌ را كامل‌ مي‌گرداند، سپس‌ مي‌گويد: أشهد أن‌ لا إله‌ إلا الله وأن‌ محمدا عبده‌ و رسوله‌؛ جز اين‌كه‌ هر هشت‌ در بهشت‌ به‌روي‌ او باز ساخته‌ مي‌شود تا از هر دري‌ كه‌ مي‌خواهد، به‌ آن‌ وارد شود». همچنين‌ در حديث‌ شريف‌ آمده‌ است‌: «ميان‌ هر دو لنگه‌ در از درهاي‌ بهشت‌، به‌ اندازه‌ مسير چهل‌ سال‌ راه‌ است‌».
 
آيه  74
‏متن آيه : ‏
‏ وَقَالُوا الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي صَدَقَنَا وَعْدَهُ وَأَوْرَثَنَا الْأَرْضَ نَتَبَوَّأُ مِنَ الْجَنَّةِ حَيْثُ نَشَاء فَنِعْمَ أَجْرُ الْعَامِلِينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و گويند» بهشتيان‌ «سپاس‌ خدايي‌ را كه‌ وعده‌اش‌ را در حق‌ ما راست‌ گردانيد» با برانگيختن‌ مجدد و پاداش‌ دادنمان‌ به‌ بهشت‌ «و سرزمين‌ را به‌ ما ميراث‌ داد» يعني‌: سرزمين‌ بهشت‌ را. گويي