دگذشتگان‌ اهل‌ دوزخ‌اند» يعني‌: كساني‌ كه‌ معاصي‌ و نافرماني‌هاي‌ الله(ج)را بسيار انجام‌ مي‌دهند، همانان‌ اهل‌ دوزخ‌اند كه‌ سرانجام‌ به‌ آن‌ مي‌پيوندند.
 
	آيه  44
‏متن آيه : ‏
‏ فَسَتَذْكُرُونَ مَا أَقُولُ لَكُمْ وَأُفَوِّضُ أَمْرِي إِلَى اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ بَصِيرٌ بِالْعِبَادِ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«پس‌ به‌زودي» هنگامي‌ كه‌ عذاب‌ بر شما فرودآيد «آنچه‌ را به‌ شما مي‌گويم‌، به‌ياد خواهيد آورد» و خواهيد دانست‌ كه‌ من‌ در نصيحت‌، تذكر و خيرخواهي‌ به ‌شما جدوجهدي‌ بليغ‌ كرده‌ام‌ «و كارم‌ را به‌ خدا مي‌سپارم» يعني‌: بر او توكل‌ كرده‌ وكارم‌ را به‌ او وا مي‌گذارم‌ «الله به‌ حال‌ بندگان‌ بيناست» و از بندگان‌ مؤمنش‌ حمايت‌ مي‌كند. به‌ قولي‌: آن‌ شخص‌ مؤمن‌، هنگامي‌ اين‌ سخن‌ را گفت‌ كه‌ فرعونيان‌ قصد حمله‌ به‌ وي‌ را داشتند تا او را به‌قتل‌ برسانند.
 	سوره آل عمران آيه  95
‏متن آيه : ‏
‏ قُلْ صَدَقَ اللّهُ فَاتَّبِعُواْ مِلَّةَ إِبْرَاهِيمَ حَنِيفاً وَمَا كَانَ مِنَ الْمُشْرِكِينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«بگو» اي‌ پيامبر به‌ يهوديان‌ «خداوند راست‌ گفت‌. پس‌ از كيش‌ ابراهيم‌ كه‌ حنيف ‌بود و از مشركان‌ نبود، پيروي‌ كنيد» يعني‌: مادام‌ كه‌ صدق‌ رسالت‌ من‌ با تمام‌ وضوح ‌و درخشش‌ بر شما روشن‌ شده، از آيين‌ اسلام‌ كه‌ من‌ بر آن‌ هستم‌ پيروي‌ كنيد. حنيف‌: گراينده‌ از اديان‌ باطل‌ به‌ سوي‌ دين‌ حق‌.
 
	آيه  45
‏متن آيه : ‏
‏ فَوَقَاهُ اللَّهُ سَيِّئَاتِ مَا مَكَرُوا وَحَاقَ بِآلِ فِرْعَوْنَ سُوءُ الْعَذَابِ ‏
 
‏ترجمه : ‏
مقاتل‌ مي‌گويد: آن‌ مرد مؤمن‌ به‌ كوه‌ گريخت‌ و آنها نتوانستند بر او دست يابند‌ چنان‌كه‌ حق‌ تعالي‌ مي‌فرمايد: «پس‌ خدا او را از عواقب‌ سوء نيرنگي‌ كه‌ مي‌كردند در امان‌ داشت» يعني‌: خداي‌ عزوجل‌ او را از نيرنگ‌ بدي‌ كه‌ در حق‌ وي‌ در نظر داشتند، نگاه‌ داشت‌ و او را از شر آنان‌ حفظ كرد «و آل‌ فرعون‌ را عذاب‌ سهمگين ‌فروگرفت» يعني‌: بر آنان‌ عذابي‌ سهمگين‌ احاطه‌ كرد و فرود آمد چنان‌كه‌ همه‌ آنها در دنيا، با غرق‌ شدن‌ در درياي‌ سرخ‌ (بحر احمر) عذاب‌ شدند و به‌زودي‌ در آخرت‌ نيز با عذاب‌ سخت‌ روبه‌رو خواهند شد:
 
	آيه  46
‏متن آيه : ‏
‏ النَّارُ يُعْرَضُونَ عَلَيْهَا غُدُوّاً وَعَشِيّاً وَيَوْمَ تَقُومُ السَّاعَةُ أَدْخِلُوا آلَ فِرْعَوْنَ أَشَدَّ الْعَذَابِ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«اينك‌ بامدادان‌ و شامگاهان‌ بر آتش‌ دوزخ‌ عرضه‌ مي‌شوند» جمهور علما برآنند كه‌ اين‌ عرضه ‌داشتن‌ آنها بر آتش‌، بعد از مرگشان‌، در برزخ‌ و قبل‌ از فرارسيدن ‌قيامت‌ است‌. بخاري‌ و مسلم‌ و ديگران‌ در حديث‌ شريف‌ از ابن‌عمر(رض) روايت ‌كرده‌اند كه‌ رسول‌‌خدا‌ص فرمودند: «إن‌ أحدكم‌ إذا مات‌ عرض‌ عليه‌ مقعده‌ بالغداة‌ والعشي‌، إن‌ كان‌ من‌ أهل‌ الجنة فمن‌ أهل‌ الجنة‌ وإن‌ كان‌ من‌ أهل‌ النار فمن‌ أهل‌ النار، يقال‌ له‌: هذا مقعدك‌ حتي‌ بعثك‌ الله‌ إليه‌ يوم‌ القيامة ‌: قطعا يكي‌ از شما چون‌ بميرد، جايگاهش‌ ـ بامدادان‌ و شامگاهان‌ ـ بر وي‌ عرضه‌ مي‌شود؛ اگر از بهشتيان‌ باشد، جايگاهش‌ از اهل‌ بهشت‌ به‌ او نشان‌ داده‌ مي‌شود و اگر از دوزخيان‌ باشد، جايگاهش‌ از اهل‌ دوزخ‌ به‌ وي‌ نشان‌ داده‌ مي‌شود. به‌ او گفته‌ مي‌شود: اين‌ است‌ جايگاه‌ تو تا خداوند در روز قيامت‌ تو را به‌سوي‌ آن‌ برانگيزد».
اين‌ آيه‌ كريمه‌ و احاديث‌ وارده‌ در اين‌ باب‌، اصلي‌ اساسي‌ در اثبات‌ عذاب ‌برزخ‌ است‌ و اين‌كه‌ عذاب‌ برزخ‌ حق‌ است‌ و هيچ‌ شكي‌ در آن‌ نيست‌. در حديث‌ شريف‌ به‌ روايت‌ بخاري‌ از عائشه‌ رضي‌ الله عنها آمده‌ است‌ كه‌ او از رسول‌‌خدا‌ص درباره‌ عذاب‌ قبر پرسيد، رسول‌‌خدا‌ص فرمودند: «آري‌! عذاب ‌قبر حق‌ است‌». البته‌ دلالت‌ آيه‌ كريمه‌، به‌ عذاب‌ كفار در برزخ‌ محدود بوده‌ و عذاب‌ مؤمن‌ در قبر به‌سبب‌ گناهانش‌، از آن‌ استنباط نمي‌شود بلكه‌ اين‌ امر از احاديث‌ نبوي‌ متقدم‌ برمي‌آيد.
بايد دانست‌ كه‌ عذاب‌ قبر متفاوت‌ است‌، به‌دليل‌ حديث‌ شريف‌ وارده‌ در اين‌باره‌ از ابن‌مسعود(رض) كه‌ رسول‌‌خدا‌ص فرمودند: «ما أحسن‌ محسن‌ من‌ مسلم‌ أو كافر إلا أثابه‌ الله‌ تعالي‌. قلنا: يا رسول‌الله‌! ما إثابة‌ الله‌ الكافر؟ فقال‌: إن‌ كان‌ قد وصل‌ رحما أو تصدق‌ بصدقة أو عمل‌ حسنة‌، أثابه‌ الله‌ تبارك‌ وتعالي‌ المال‌ و الولد و الصحة‌ و أشباه ‌ذلك‌. قلنا: فما إثابته‌ في‌الاخرة‌؟ قال‌: عذابا دون‌ العذاب‌. قرأ (أَدْخِلُوا آلَ فِرْعَوْنَ أَشَدَّ الْعَذَابِ ‏) ‌: هيچ‌ نيكوكاري‌ ـ اعم‌ از اين‌كه‌ مسلمان‌ باشد يا كافر ـ كار نيكي‌ انجام‌ نمي‌دهد، جز اين‌كه‌ خداوند(ج) او را پاداش‌ مي‌دهد. گفتيم‌: يا رسول‌الله! پاداش ‌دادن‌ كافر چيست‌؟ فرمودند: اگر صله‌ رحمي‌ را برقرار ساخته‌ باشد، يا صدقه‌اي‌ داده‌ باشد، يا كار نيكي‌ كرده‌ باشد، خداي‌ تبارك‌وتعالي‌ او را به‌ دادن ‌مال‌ و فرزند و سلامتي‌ و امثال‌ آن‌ در دنيا پاداش‌ مي‌دهد. گفتيم‌: پاداش‌ دادن‌ وي ‌در آخرت‌ چيست‌؟ فرمودند: عذابي‌ است‌ پايين‌تر از عذابي‌. آن‌گاه‌ تلاوت ‌كردند: (أَدْخِلُوا آلَ فِرْعَوْنَ أَشَدَّ الْعَذَابِ ‏) ‌: آل‌ فرعون‌ را در سخت‌ترين‌ عذاب ‌درآوريد».
«و روزي‌ كه‌ قيامت‌ برپا شود، مي‌گوييم‌: آل‌ فرعون‌ را در سخت‌ترين‌ عذاب ‌درآوريد» يعني‌: به‌ فرشتگان‌ مي‌گوييم‌: آل‌ فرعون‌ را در جهنم‌ به‌ جايگاهي ‌درآوريد كه‌ عذاب‌ آن‌ از غير آن‌ سهمگين‌تر و شديدتر است‌.
 
آيه  47
‏متن آيه : ‏
‏ وَإِذْ يَتَحَاجُّونَ فِي النَّارِ فَيَقُولُ الضُّعَفَاء لِلَّذِينَ اسْتَكْبَرُوا إِنَّا كُنَّا لَكُمْ تَبَعاً فَهَلْ أَنتُم مُّغْنُونَ عَنَّا نَصِيباً مِّنَ النَّارِ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و آن‌گاه‌ كه‌ در آتش‌ دوزخ‌ با يك‌ديگر بگومگو مي‌كنند» يعني‌: آن‌گاه‌ كه‌ دوزخيان‌ در دوزخ‌ با يك‌ديگر مشاجره‌ و بگومگو مي‌كنند «ناتوانان‌ به‌ متكبران» يعني‌: به‌رؤسا و رهبران‌ كفر كه‌ انقياد و تسليم‌ براي‌ انبيا‡ و پيروي‌ از ايشان‌ را برنتابيده‌ و براي‌ بازداشتن‌ مردم‌ از ايمان‌ به‌ پيامبران‌‡، نيرنگها انديشيده‌ و مكرها ورزيده‌اند؛ «مي‌گويند: هرآينه‌ ما پيرو شما بوديم» و شما رهبران‌ و رؤساي‌ ما بوديد و ما آنچه‌ را كه‌ شما گفتيد، تصديق‌ و باور كرديم‌ و اينك‌ با پيروي‌ از شماست‌ كه‌ به‌ دوزخ‌ درآمده‌ايم‌ «پس‌ آيا شما بازدارنده‌ بخشي‌ از آتش‌ دوزخ‌ از ما هستيد؟» يعني‌: آيا بخشي‌ از آن‌ را از ما دفع‌ مي‌كنيد، يا آن‌ را همراه‌ ما برمي‌داريد؟.
	آيه  48
