اسَ وَيَبْغُونَ فِي الْأَرْضِ بِغَيْرِ الْحَقِّ أُوْلَئِكَ لَهُم عَذَابٌ أَلِيمٌ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«جز اين‌ نيست‌ كه‌ راه‌» ملامت‌ و ايراد و مجازات‌ «تنها بر كساني‌ است‌ كه‌ به ‌مردم‌ ستم‌ مي‌كنند» يعني: آغازگر تعدي‌ و تجاوز بر آنانند «و در روي‌ زمين‌ به‌ ناحق ‌سر بر مي‌دارند» يعني: بر جان‌ و مال‌ مردم‌ به‌ ناحق‌ تعدي‌ كرده‌ و با ستمگري‌ و سلب‌ و غصب‌ حق‌ مردم‌، بر آنان‌ تكبر و گردنكشي‌ مي‌كنند «آن‌ گروه‌» در برابر ظلم‌ و گردنكشي‌ و تجاوز خويش‌ «عذابي‌ دردناك‌ در پيش‌ دارند» در روز قيامت‌.
 
	آيه  43
‏متن آيه : ‏
‏ وَلَمَن صَبَرَ وَغَفَرَ إِنَّ ذَلِكَ لَمِنْ عَزْمِ الْأُمُورِ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و هر كه‌ صبر كند» بر آزار و تعدي‌ ديگران‌ و دست‌ به‌ انتقام‌كشي‌ نزند «و درگذرد» از ستمگرش‌، بعد از آن‌كه‌ بر انتقام‌ كشي‌ و بازپس‌گيري‌ حقش‌ از او قدرت‌ يافت‌ «قطعا اين‌» صبر و گذشت‌ و خويشتن‌داري‌ «از عزم‌ امور است‌» يعني: از امور ستوده‌ و سترگ‌ و شايسته‌ سپاس‌ است‌ كه‌ بر آن‌ ثواب‌ و ثنا مترتب‌ مي‌شود زيرا انسان‌ خشمگين‌، در اين‌ صبر و حوصله‌مندي‌ از خود ثبات‌ نشان‌ داده‌ و اسير شهوت‌ انتقام‌كشي‌ نشده‌ است‌. در حديث‌ شريف‌ آمده ‌است: «وما زاد الله‌ عبدا بعفو إلا عزا: خداي‌ عزوجل‌ بر بنده‌اي‌ به‌سبب‌ عفو وي‌، جز عزت ‌نمي‌افزايد». شاه‌ ولي‌الله دهلوي‌: مي‌گويد: «گذشت‌ از حق‌ خويش‌ عزيمت‌ و انتقام‌ گرفتن‌ رخصت‌ است‌ و انتقام‌ كشي‌ براي‌ ضعفاي‌ قوم‌ لازم‌ است‌ مگر آن‌كه ‌درگذرند».
كلبي‌ و فراء در بيان‌ سبب‌ نزول‌ آيات‌ «43 ـ 41» روايت‌ كرده‌اند كه: اين ‌آيات‌ درباره‌ ابوبكر صديق‌(رض) نازل‌ شد زيرا هنگامي‌ كه‌ يكي‌ از انصار وي‌ را دشنام‌ داد، ابوبكر(رض) نخست‌ پاسخ‌ گفت‌ ولي‌ بعد از آن‌ خود را نگاه‌ داشت‌ و انتقامي‌ نكشيد.
	آيه  44
‏متن آيه : ‏
‏ وَمَن يُضْلِلِ اللَّهُ فَمَا لَهُ مِن وَلِيٍّ مِّن بَعْدِهِ وَتَرَى الظَّالِمِينَ لَمَّا رَأَوُا الْعَذَابَ يَقُولُونَ هَلْ إِلَى مَرَدٍّ مِّن سَبِيلٍ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و هر كه‌ را خدا گمراه‌ كند» به‌سبب‌ رضايش‌ به‌ كفر «پس‌ بعد از وي‌ او را هيچ‌ كارسازي‌ نيست‌» يعني: بعد از خدا(ج)  هيچ‌كسي‌ برايش‌ نيست‌ كه‌ هدايتش‌ را برعهده‌ گيرد و ياريش‌ دهد «و ستمكاران‌ را» يعني: مشركان‌ تكذيب‌كننده‌ رستاخيز و زندگي‌ پس‌ از مرگ‌ را «مي‌بيني‌، كه‌ چون‌ عذاب‌ را بنگرند» يعني: چون‌ به‌سوي ‌دوزخ‌ بنگرند «مي‌گويند: آيا راهي‌ براي‌ برگشتن‌» به‌ دنيا «هست‌؟» كه‌ نيست‌!
 
		<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="text" href="w:text:4804.txt">آيه  45</a><a class="text" href="w:text:4805.txt">آيه  46</a><a class="text" href="w:text:4806.txt">آيه  47</a><a class="text" href="w:text:4807.txt">آيه  48</a><a class="text" href="w:text:4808.txt">آيه  49</a><a class="text" href="w:text:4809.txt">آيه  50</a><a class="text" href="w:text:4810.txt">آيه  51</a></body></html>آيه  45
‏متن آيه : ‏
‏ وَتَرَاهُمْ يُعْرَضُونَ عَلَيْهَا خَاشِعِينَ مِنَ الذُّلِّ يَنظُرُونَ مِن طَرْفٍ خَفِيٍّ وَقَالَ الَّذِينَ آمَنُوا إِنَّ الْخَاسِرِينَ الَّذِينَ خَسِرُوا أَنفُسَهُمْ وَأَهْلِيهِمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ أَلَا إِنَّ الظَّالِمِينَ فِي عَذَابٍ مُّقِيمٍ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و آنان‌ را مي‌بيني‌ كه‌ چون‌ بر آتش‌ دوزخ‌ عرضه‌ دارندشان‌، از خواري‌ فروتن ‌شده‌اند» يعني: به‌سبب‌ خواري‌ و زبوني‌اي‌ كه‌ به‌ آنان‌ پيوسته‌ است‌، فروتن‌ و متواضع‌ شده‌اند «به‌ گوشه‌ چشم‌ نيم‌گشاده‌ مي‌نگرند» يعني: از شدت‌ خوف‌ وهراس‌، دزدانه‌ و ذليلانه‌، زير چشمي‌ به‌سوي‌ دوزخ‌ مي‌نگرند «و اهل‌ ايمان‌ گفتند: قطعا زيانكاران‌» كامل‌ همانا «كساني‌ هستند كه‌ روز قيامت‌ به‌ خود و خانواده‌ خويش ‌زيان‌ زده‌اند» زيان‌زدنشان‌ به‌ خودشان‌ به‌ اين‌ است‌ كه‌ خود را در آتش‌ دوزخ‌ وعذاب‌ جاودان‌ آن‌ درافگنده‌ و به‌ چنگال‌ عذاب‌ سپرده‌اند، بي‌آن‌كه‌ كمترين‌ اميدي‌ به‌ نجات‌ خويش‌ داشته‌ باشند اما زيان ‌زدنشان‌ به‌ خانواده‌هايشان‌ در اين‌ است‌كه: سبب‌ گمراهي‌ آنان‌ شده‌اند پس‌ اگر خانواده‌هايشان‌ با آنان‌ در دوزخ‌ باشند، از وجود آنان‌ هيچ‌ سودي‌ نمي‌برند و اگر خانواده‌هايشان‌ در بهشت‌ باشند، نيز ميانشان ‌مانع‌ و حايلي ‌ابدي‌ افگنده‌ شده‌ لذا با جدايي‌ از همديگر، به‌ آنها زيان‌ رسانده‌اند «آگاه‌ باشيد كه‌ ستمكاران‌ در عذابي‌ پايدارند» كه‌ هيچ‌ پاياني‌ ندارد.
و اين‌، پايان‌ سخن‌ مؤمنان‌، يا تصديقي‌ از سوي‌ خداوند(ج) بر سخنانشان‌ است‌.
		آيه  46
‏متن آيه : ‏
‏ وَمَا كَانَ لَهُم مِّنْ أَوْلِيَاء يَنصُرُونَهُم مِّن دُونِ اللَّهِ وَمَن يُضْلِلِ اللَّهُ فَمَا لَهُ مِن سَبِيلٍ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و جز الله برايشان‌ دوستاني‌ نيست‌ كه‌ آنها را نصرت‌ دهند» و در اين‌ مقام‌ و موقف‌، عذاب‌ را از آنان‌ دفع‌ كنند «و هر كه‌ را خدا گمراه‌ كند، هيچ‌ راهي‌ برايش‌» به‌سوي‌ نجات‌ «نيست‌».
 
		آيه  47
‏متن آيه : ‏
‏ اسْتَجِيبُوا لِرَبِّكُم مِّن قَبْلِ أَن يَأْتِيَ يَوْمٌ لَّا مَرَدَّ لَهُ مِنَ اللَّهِ مَا لَكُم مِّن مَّلْجَأٍ يَوْمَئِذٍ وَمَا لَكُم مِّن نَّكِيرٍ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«پروردگارتان‌ را اجابت‌ كنيد» يعني: به‌ نداي‌ دعوت‌ پروردگارتان‌ به‌سوي‌ ايمان ‌به‌ او، به‌ كتابها و پيامبرانش‌ و به‌ هر آنچه‌ كه‌ شما را به‌ سوي‌ آن‌ فرامي‌خواند، لبيك‌ بگوييد «پيش‌ از آن‌كه‌ از جانب‌ الله روزي‌ بيايد» يعني: روز عذابي‌ «كه‌ آن‌ را برگشتي‌ نيست‌» و هيچ‌كسي‌ آن‌ را برگردانده‌ نمي‌تواند، يا اين‌كه‌، خداي‌ عزوجل ‌خود پس‌ از آن‌كه‌ به‌ آن‌ حكم‌ نموده‌، آن‌ را بر نمي‌گرداند. كه‌ مراد از آن: روز قيامت‌، يا روز مرگ‌ است‌ «در آن‌ روز، براي‌ شما هيچ‌ پناهگاهي‌ نيست‌» كه‌ به‌ آن‌پناه‌ بريد «و براي‌ شما هيچ‌ منكري‌ نيست‌» يعني: شما در آن‌ روز هيچ‌ منكري‌ را نمي‌يابيد كه‌ عذابي‌ را كه‌ بر شما فرود آمده‌، انكار كند و آن‌ را ناپسند بداند و خودتان‌ نيز قدرت‌ انكار چيزي‌ از گناهان‌ خويش‌ را نداريد زيرا اعمالتان‌ در كارنامه‌هايتان‌ ثبت‌ شده‌ است‌ و زبانها و اندامها و پوستهایتان‌ نيز به‌ آن‌ گواهي ‌مي‌دهد لذا از عذاب‌ خدا(ج)  هيچ‌ پناهگاهي‌ جز به‌سوي‌ خود وي‌ وجود ندارد.
 
	آيه  48
‏متن آيه : ‏
‏ فَإِنْ أَعْرَضُوا فَمَا أَرْسَلْنَاكَ عَلَيْهِمْ حَفِيظاً إِنْ عَلَيْكَ إِلَّا الْبَلَاغُ وَإِنَّا إِذَا أَذَقْنَا الْإِنسَانَ مِنَّا رَحْمَةً فَرِحَ بِهَا وَإِن تُصِبْهُمْ سَيِّئَةٌ بِمَا قَدَّمَتْ أَيْدِيهِمْ فَإِنَّ الْإِنسَانَ كَفُورٌ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«پس‌ اگر رويگردان‌ شدند» از اجابت‌ نداي