فتار بلا شود. مجاهد در معناي‌ آن‌ مي‌گويد: «دريا را همچنان‌ با راه‌هاي‌ خشك‌شده‌ آن‌ باقي‌ گذار تا فرعون‌ و قومش‌ با اطمينان‌ وارد آن‌ شوند و چون‌ همه‌ آنها به‌ آن‌ وارد شدند آن‌گاه‌ ما دريا را به‌ هم‌ مي‌آوريم‌ كه‌ همه‌ غرق ‌شوند». «زيرا آنان‌ سپاهي‌ غرق‌ شدني‌ هستند» خداي‌ سبحان‌ اين‌ خبر را به‌موسي‌(ع) داد تا دلش‌ آرام‌ گيرد و اضطرابش‌ از بين‌ برود.
 
سوره دخان آيه  25‏متن آيه : ‏‏ كَمْ تَرَكُوا مِن جَنَّاتٍ وَعُيُونٍ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«چه‌ بسيار باغها و چشمه‌ساراني‌ بعد از خود برجاي‌ گذاشتند» آن‌ فرعونيان‌ غرق ‌شده‌ «و كشتزارها و جايگاه‌هاي‌ نيكو» و تالارهاي‌ آراسته‌.سوره دخان آيه  27
‏متن آيه : ‏
‏ وَنَعْمَةٍ كَانُوا فِيهَا فَاكِهِينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و نعمتي‌» يعني: اموال‌ و اسباب‌ رفاه‌ و مكنت‌ گسترده‌اي‌ «كه‌ در آن‌ خوش‌ وخرم‌ بودند» و در آسايش‌ و ناز و انبساط به‌سر مي‌بردند. فاكه: كسي‌ است‌ كه‌ از انواع‌ لذت‌ها بهره‌مند است‌، چون‌ كسي‌ كه‌ از انواع‌ ميوه‌ها برخوردار مي‌باشد. به‌قرائتي: «فكهين‌» خوانده‌ شده‌، يعني: فرعونيان‌ در آن‌ نعمت‌، مغرور و سرمست‌ وگردنكش‌ بودند.
 
	سوره دخان آيه  28
‏متن آيه : ‏
‏ كَذَلِكَ وَأَوْرَثْنَاهَا قَوْماً آخَرِينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«اين‌ چنين‌ بود» كار عذاب‌ و درگرفت‌ ما «و آنها را به‌ مردمي‌ ديگر ميراث ‌داديم‌» يعني: به‌ هلاكتشان‌ رسانديم‌ و آن‌ همه‌ نعمت‌ و خرمي‌ و برخورداري‌ را از آنان‌ سلب‌ كرده‌ و آنها را به‌ بني‌اسرائيل‌ باقي ‌گذاشتيم‌.
 
	سوره دخان آيه  29
‏متن آيه : ‏
‏ فَمَا بَكَتْ عَلَيْهِمُ السَّمَاء وَالْأَرْضُ وَمَا كَانُوا مُنظَرِينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«پس‌ آسمان‌ و زمين‌ بر آنان‌ گريه‌ نكردند» زيرا آنها بر روي‌ زمين‌ كار شايسته‌اي‌ نمي‌كردند كه‌ زمين‌ به‌ سبب‌ آن‌ بر آنان‌ بگريد و از سوي‌ ديگر، هيچ‌ عمل‌ نيك‌ و پاكيزه‌اي‌ برايشان‌ به‌ آسمان‌ نيز بالا نرفته‌ بود كه‌ آسمان‌ به‌ سبب‌ آن‌ برآنان‌ بگريد لذا نه‌ اهل‌ آسمان‌ (فرشتگان‌) برآنان‌ گريستند و نه‌ مردم‌ زمين‌. و چون‌ شخص ‌مهم‌ و بزرگي‌ بميرد، اعراب‌ در توصيف‌ بزرگسازي‌ درگذشت‌ وي‌ مي‌گويند: «بكت‌ عليه‌ السماء والأرض‌، وبكته‌ الريح‌ وأظلمت‌ له‌ الشمس: آسمان‌ و زمين‌ و باد بر او گريستند و خورشيد بر درگذشت‌ وي‌ تاريك‌ شد». در حديث‌ شريف‌ آمده ‌است: «ما من‌ مؤمن‌ مات‌ في‌ غربته‌ غابت‌ فيها بواكيه‌ إلا بكت‌ عليه‌ السماء والأرض: هيچ‌ مؤمني‌ نيست‌ كه‌ در غربت‌ ـ آنجا كه‌ گريندگان‌ وي ‌غايبند ـ بميرد؛ مگر اين‌كه‌ آسمان‌ و زمين‌ بر او مي‌گريند». همچنين‌ در حديث‌ شريف‌ آمده‌ است: «ما من‌ عبد إلا وله‌ في ‌السماء بابان‌، باب‌ يخرج‌ منه‌ رزقه‌ وباب ‌يدخل‌ منه‌ عمله‌ وكلامه‌، فإذا مات‌ فقداه‌ وبكيا عليه: هيچ‌ بنده‌اي‌ نيست‌ مگر اين‌كه ‌برايش‌ در آسمان‌ دو در است: دري‌ كه‌ از آن‌ روزي‌ وي‌ بيرون‌ مي‌آيد و دري‌ كه‌ از آن‌ عمل‌ و سخن‌ وي‌ داخل‌ مي‌شود پس‌ چون‌ بميرد؛ آن‌ دو در، وي‌ را گم ‌مي‌كنند و بر او مي‌گريند». سپس‌ رسول‌ خدا ص اين‌ آيه‌كريمه‌ را تلاوت‌ كردند. و از سياق‌ حديث‌ برمي‌آيد كه‌ مراد، بندگان‌ مؤمن‌اند.
مجاهد مي‌گويد: « هيچ‌ مؤمني‌ نمي‌ميرد، جز اين‌كه‌ آسمان‌ و زمين‌ چهل‌ بامداد بر او مي‌گريند. راوي‌ مي‌گويد: از مجاهد پرسيدم: آيا زمين‌ مي‌گريد؟ گفت: آيا تعجب‌ مي‌كني‌؟ چرا زمين‌ بر بنده‌اي‌ كه‌ آن‌ را با ركوع‌ و سجده‌ خويش‌ آباد مي‌كرد، نگريد؟ و چرا آسمان‌ بر بنده‌اي‌ كه‌ تكبير و تسبيح‌ وي‌ در آسمان‌، زمزمه‌اي‌ مانند آواز زنبور عسل‌ داشت‌، نگريد؟».
پس‌ مراد آيه‌ اين‌ است‌ كه‌ بر نابودي‌ فرعون‌ و قومش‌ هيچ‌ تأسف‌ و اندوهي ‌نيست‌، بر خلاف‌ مؤمنان‌ كه‌ با مرگشان‌، جاي‌ نماز خواندنشان‌ از زمين‌ و محل‌ عروج‌ و صعود اعمالشان‌ از آسمان‌، برايشان‌ مي‌گريد. همچنين‌ احتمال‌ دارد مراد آيه‌ اين‌ باشد كه: كافر گردنكش‌ و مغرور و متكبر، هيچ‌ چيز را در دنيا به‌ اندازه ‌نفس‌ خود بزرگ‌ نمي‌بيند زيرا نفس‌ وي‌ بزرگترين‌ چيز در چشم‌ وي‌ است‌ لذا خداوند(ج)  در اين‌ آيه‌ كريمه‌ از اين‌ واقعيت‌ خبر مي‌دهد كه‌ كافران‌ گردنكشي ‌مانند فرعون‌ و فرعونيان‌ نابود شدند و هيچ‌ اتفاقي‌ هم‌ نيفتاد بلكه‌ كار و بار دنيا همچنان‌ است‌ كه‌ بود.
«و مهلت‌ يافته‌ نبودند» كه‌ عذاب‌ از آنان‌ به‌ تأخير افتد بلكه‌ عذاب‌ به‌طور عاجل ‌بر آنان‌ فرستاده‌ شد، به‌سبب‌ شدت‌ عناد و افراطشان‌ در كفر.
 
سوره دخان آيه  30‏متن آيه : ‏‏ وَلَقَدْ نَجَّيْنَا بَنِي إِسْرَائِيلَ مِنَ الْعَذَابِ الْمُهِينِ ‏
 آيه  31‏متن آيه : ‏‏ مِن فِرْعَوْنَ إِنَّهُ كَانَ عَالِياً مِّنَ الْمُسْرِفِينَ ‏ 
‏ترجمه : ‏
«و به‌ راستي‌ بني‌اسرائيل‌ را از عذاب‌ خفت‌ آور رهانيديم‌» با به‌ هلاكت‌ رساندن ‌دشمن‌ ايشان‌ زيرا آنها در بند بردگي‌ آن‌ دشمن‌، خوار و ذليل‌ و در عذاب‌ و شكنجه‌اي‌ سخت‌ قرار داشتند، كارهاي‌ شاقه‌ بر آنان‌ تحميل‌ مي‌شد و فرعونيان ‌فرزندان‌ پسرشان‌ را كشته‌ و زنانشان‌ را زنده‌ نگه‌ مي‌داشتند؛ «از فرعون‌» يعني: ايشان‌ را از چنگ‌ فرعون‌ رهانيديم‌ «كه‌ متكبري‌ از افراطكاران‌ بود» يعني: او در سركشي‌ و گردن‌ فرازي‌ و خود بزرگ‌بيني‌، بسيار افزون‌خواه‌ و در كفر به‌ خداوند بزرگ‌ و ارتكاب‌ نافرماني‌هاي‌ وي‌، از تجاوزكاران‌ و زياده‌روان‌ بود.سوره دخان آيه  32
‏متن آيه : ‏
‏ وَلَقَدِ اخْتَرْنَاهُمْ عَلَى عِلْمٍ عَلَى الْعَالَمِينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و قطعا بني‌اسرائيل‌ را دانسته‌ بر جهانيان‌ برگزيديم‌» يعني: ايشان‌ را ـ با علم‌ و آگاهي‌ به‌ اين‌ امر كه‌ سزاوار اين‌ گزينش‌ هستند ـ بر مردم‌ زمانشان‌ برگزيديم‌ و رمز اين‌ برتري‌ ايشان‌، بسياري‌ وجود پيامبران(ع) در ميانشان‌ و صبر و پايداريشان‌ با موسي(ع) در راه‌ دين‌ و دعوت‌ بود، أما وقتي‌ كه‌ آنها اين‌ اوصاف‌ را دگرگون ‌ساختند، خداي‌ عزوجل‌ هم‌ وضع‌ را بر آنان‌ دگرگون‌ كرد و آنها را از اوجگاه ‌برگزيده‌ترين‌ خلق‌، به‌ حضيض‌ منفورترين‌ آنها نگونسار نمود.
	سوره دخان آيه  33
‏متن آيه : ‏
‏ وَآتَيْنَاهُم مِّنَ الْآيَاتِ مَا فِيهِ بَلَاء مُّبِينٌ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و از آيات‌» يعني: از معجزات‌ موسي‌(ع) «آنچه‌ را كه‌ در آن‌ آزموني‌ آشكار بود، به‌ آنان‌ داديم‌» تا بنگريم‌ كه‌ چگونه‌ عمل‌ مي‌كنند. البته‌ نجات‌ دادنشان‌ از غرق‌، شكافتن‌ دريا، سايه‌بان‌ ساختن‌ ابر و فرود آوردن‌ من‌ و سلوي‌ برايشان‌، از جمله‌ اين ‌نشانه‌ها و معجزات‌ بود.
 
سوره د