20
‏متن آيه : ‏
‏ وَنُفِخَ فِي الصُّورِ ذَلِكَ يَوْمُ الْوَعِيدِ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و در صور دميده‌ شود» مراد دميدن‌ آخر براي‌ رستاخيز و خروج‌ مردگان‌ از قبرهايشان‌ است‌ «اين‌ است‌ روز وعيد» يعني: وقت‌ دميدن‌ در صور، همانا روز وعيدي‌ است‌ كه‌ خداوند(ج) كفار را در آن‌ به‌ عذاب‌ تهديد كرده‌ است‌. در حديث‌ شريف‌ آمده‌ است‌ كه‌ رسول‌ اكرم‌ ص فرمودند: «چگونه‌ خوش‌ باشم ‌درحالي‌كه‌ صاحب‌ بوق‌، آن‌ را به‌ دهان‌ گرفته‌ و پيشاني‌ خود را نيز فرود آورده‌ و در انتظار آن‌ است‌ كه‌ به‌ او اذن‌ [دميدن‌] داده‌ شود؟ اصحاب‌ گفتند: يا رسول‌الله! [وقتي‌ شما كه‌ پيامبر اولي‌العزم‌ خداييد، از اين‌ امر نگرانيد] پس‌ ما چه‌ بگوييم‌؟ آن‌ حضرت‌ ص فرمودند؛ بگوييد: حسبنا الله‌ ونعم‌ الوكيل: خدا براي‌ ما بس‌ است ‌و او نيكو كارسازي‌ است‌. اصحاب‌ گفتند: حسبنا الله‌ ونعم‌ الوكيل‌».
 
	سوره ق آيه  21
‏متن آيه : ‏
‏ وَجَاءتْ كُلُّ نَفْسٍ مَّعَهَا سَائِقٌ وَشَهِيدٌ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و هر كس‌ در حالي‌ مي‌آيد كه‌ با او راننده‌اي‌ و گواهي‌ است‌» يعني: هر فرد بشر و هر بدني‌ كه‌ در آن‌ روح‌ دميده ‌شده‌، درحالي‌ به‌ ميدان‌ رستاخيز مي‌آيد كه‌ همراهش ‌كسي‌ است‌ كه‌ او را به‌ سوي‌ محشر مي‌راند و نيز همراهش‌ كس‌ ديگري‌ است‌ كه‌ به‌نفع‌ يا زيانش‌ گواهي‌ مي‌دهد. مجاهد مي‌گويد: «راننده‌ و گواه‌ دو فرشته‌اند». به‌قولي: سائق‌ (راننده‌)، نويسنده‌ گناهان‌ و شهيد (گواه‌)، نويسنده‌ ثواب‌ها است‌.
 
	سوره آل عمران آيه  141
‏متن آيه : ‏
‏ وَلِيُمَحِّصَ اللّهُ الَّذِينَ آمَنُواْ وَيَمْحَقَ الْكَافِرِينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و» نيز اين‌ آسيبي‌ كه‌ به‌ شما رسيد، براي‌ آن‌ بود «تا خدا، مؤمنان‌ را پاك‌ گرداند» ايشان‌ را از گناهانشان‌ بپالايد و خالص‌ گرداند و پس‌ از آن، صحيفه‌هاي ‌اعمالشان‌ پاك‌ و پاكيزه‌ شده‌ و جز حسنات‌ هيچ‌ شايبه‌ ديگري‌ در آنها باقي‌ نماند.تمحيص‌: پاكسازي‌ است‌. «و كافران‌ را نيست‌ و نابود سازد» يعني‌: ريشه‌شان‌ را به‌سبب‌ سركشي‌ و طغيانشان‌ از بيخ‌ بركند و آنها را مستأصل‌ گرداند زيرا آنان‌ چون ‌پيروز گردند، سركش‌ و مغرور و متجاوز مي‌شوند و اين‌ خود سبب‌ تباهي‌ و نابودي‌آنان‌ مي‌گردد. پس‌ اين‌ آيات، بيانگر حكمت‌ غلبه‌ نهايي‌ كفار بر مؤمنان‌ در روز احد است، كه‌ در اينجا به‌ سه‌ حكمت‌ پرداخته‌ شده‌ است‌:
1 ـ متمايزساختن‌ و معلوم‌گردانيدن‌ اهل‌ ايمان‌ و پايداري‌ در صحنه‌ عمل‌.
2 ـ رسيدن‌ بعضي‌ از مؤمنان‌ به‌ فيض‌ شهادت‌.
3 ـ افگندن‌ كفار در چاله‌ طغيان‌ و استكبار تا اين‌ امر به‌ استدراج‌ و نابودي ‌كاملشان‌ بينجامد.
 
	
سوره ق آيه  22
‏متن آيه : ‏
‏ لَقَدْ كُنتَ فِي غَفْلَةٍ مِّنْ هَذَا فَكَشَفْنَا عَنكَ غِطَاءكَ فَبَصَرُكَ الْيَوْمَ حَدِيدٌ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«به‌ راستي‌ كه‌ از اين‌ امر سخت‌ در غفلت‌ بودي‌» يعني‌ به‌ او گفته‌ مي‌شود: به‌ راستي‌ كه‌ تو در دنيا از اين‌ سرانجام‌ و سرنوشت‌، در غفلت‌ بودي‌ «ولي‌ ما پرده‌ات ‌را» كه‌ در دنيا جلوگير رؤيتت‌ بود «از تو برداشتيم‌» يعني: حجابي‌ را كه‌ ميان‌ تو و ميان‌ امور آخرت‌ حايل‌ بود، برداشتيم‌ «پس‌ امروز ديده‌ات‌ تيزبين‌ است‌» يعني: امروز ديده‌ات‌ نافذ و تيزبين‌ است‌ پس‌ مي‌تواني‌ آنچه‌ را كه‌ در دنيا بر تو مخفي ‌بوده‌ است‌، با آن‌ ببيني‌. البته‌ خطاب‌ متوجه‌ انسان‌ است‌ از حيث‌ انسان‌ بودن‌ وي‌.
 
	سوره ق آيه  23
‏متن آيه : ‏
‏ وَقَالَ قَرِينُهُ هَذَا مَا لَدَيَّ عَتِيدٌ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و همنشين‌ او گفت: اين‌ است‌ آنچه‌ پيش‌ من‌ آماده‌ است‌» يعني: فرشته‌ گمارده‌ به‌وي‌ كه‌ در دنيا نويسنده‌ اعمالش‌ بوده‌ است‌، خطاب‌ به‌ وي‌ مي‌گويد: اين‌ همان‌ كتاب‌ عمل‌ توست‌ كه‌ نزد من‌ حاضر و آماده‌ است‌ و من‌ آن‌ را آماده‌ نموده‌ام‌. مجاهد در معني‌ آن‌ مي‌گويد: «آن‌ فرشته‌ به‌ پروردگار سبحان‌ مي‌گويد: اينك‌ آنچه‌ كه‌ مرا در كار نوشتن‌ و ثبت‌ و ضبط اعمال‌ فرزند آدم‌ برگمارده‌ بودي‌، آماده‌ است‌، اينك‌ خود او و ديوان‌ عملش‌ را حاضر كرده‌ام‌».
 
	سوره ق آيه  24
‏متن آيه : ‏
‏ أَلْقِيَا فِي جَهَنَّمَ كُلَّ كَفَّارٍ عَنِيدٍ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«هر ناسپاس‌ سرسختي‌ را در دوزخ‌ فروافگنيد» اين‌ خطابي‌ است‌ از سوي‌ خداي‌ عزوجل‌ به‌ آن‌ دو فرشته‌ كه‌ يكي‌ راننده‌ (سائق‌) و ديگري‌ گواه‌ (شهيد) مي‌باشد.
 
سوره ق آيه  25‏متن آيه : ‏‏ مَّنَّاعٍ لِّلْخَيْرِ مُعْتَدٍ مُّرِيبٍ ‏
آيه  26‏متن آيه : ‏‏ الَّذِي جَعَلَ مَعَ اللَّهِ إِلَهاً آخَرَ فَأَلْقِيَاهُ فِي الْعَذَابِ الشَّدِيدِ ‏ 
‏ترجمه : ‏
«هر بازدارنده‌ از خيري‌» را. يعني: هر بازدارنده‌ مال‌ زكات‌ و هركسي‌ را كه‌ جنس‌ خير را از مردم‌ باز مي‌داشت‌، در دوزخ‌ فروافگنيد. به‌قولي: مراد از خير، اسلام‌ است‌ «هر در گذرنده‌ از حدي‌» را. يعني‌ هر ستمگري‌ را كه‌ به‌ يگانگي ‌خداوند(ج) اقرار نمي‌كرد «هر شكاكي‌ را» كه‌ در حق‌، يعني‌ در وجود خداوند(ج)و در دين‌ و اخبارش‌، شك‌ مي‌آورد، همان‌ «كه‌ با الله، معبود ديگري‌ قرار داد، او را در عذاب‌ سخت‌ فروافگنيد» اين‌ تأكيدي‌ بر دستور اول‌ است‌.
در حديث‌ شريف‌ آمده‌ است: «گردني‌ از آتش‌ درحالي‌كه‌ سخن‌ مي‌گويد، در روز قيامت‌ بيرون‌ مي‌آيد و مي‌گويد: امروز من‌ به‌ سه‌ كس‌ موظف‌ و موكل ‌گرديده‌ام:
1 ـ بر هر سركش‌ ستيزه‌جويي‌.
2 ـ بر كسي‌ كه‌ با خداوند، خدايي‌ ديگر قرار داده‌ است‌.
3 ـ بر كسي‌ كه‌ نفسي‌ را نه‌ در برابر نفس‌ ديگري‌ به‌ قتل‌ رسانده‌ است‌. آن‌گاه‌ [گردن‌ آتش] برآنان‌ در مي‌پيچد و همه‌ را در گودالهاي‌ جهنم‌ مي‌افگند».
بعضي‌ از مفسران‌ در بيان‌ سبب‌ نزول‌ آيات‌ (24ـ26) گفته‌اند: اين‌ آيات‌ درباره‌ وليدبن‌مغيره‌ نازل‌ شد آن‌گاه‌ كه‌ او فرزندان‌ برادرش‌ را از خير ـ كه‌ اسلام ‌است ‌بازداشت‌.
 
سوره ق آيه  27
‏متن آيه : ‏
‏ قَالَ قَرِينُهُ رَبَّنَا مَا أَطْغَيْتُهُ وَلَكِن كَانَ فِي ضَلَالٍ بَعِيدٍ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«همنشين‌ او گفت: پروردگارا! من‌ او را طغيانگر نساخته‌ام‌» مراد از همنشين‌ در اينجا، شيطاني‌ است‌ كه‌ در دنيا بر آن‌ شخص‌ كافر گمارده‌ شده‌ بود پس‌ اين‌ شيطان‌ منكر اين‌ مي‌شود كه‌ او را به‌ گمراهي‌ و سركشي‌ واداشته‌ باشد، سپس‌ مي‌گويد: «ليكن‌ خودش‌ در گمراهي‌ دور و درازي‌» از حق‌ «بود» لذا چون‌ او را به‌ سوي‌ طغيان ‌دعوت‌ كردم‌، مرا اجابت‌ گفت‌ و اگر او از بندگان‌ مخلصت‌ مي‌بود، من‌ هرگز بر اودست‌ نمي‌يافتم‌. چنان‌كه‌ خداوند متعال‌ در حكايت‌ از سخن‌ شيطان‌ در قيامت‌مي‌گويد: (