، روز قيامت‌ طوق‌ گردنشان‌ مي‌شود» يعني‌: به‌زودي‌ اموالي‌ كه‌ به‌ آن‌ بخل‌ ورزيده‌اند، بر گردنهايشان‌ طوقي‌ از آتش‌ مي‌شود. بخل‌: آن‌ است‌ كه‌ انسان‌ حقي‌ واجب‌ را از صاحب‌ حق‌ بازداشته‌ و از انفاق‌ مال‌ درجايي‌ كه‌ لازم‌ است، خودداري‌ كند «و ميراث‌ آسمانها و زمين‌ از آن‌ خداست» يعني‌: هر آنچه‌ كه‌ اهالي‌ عالمهاي‌ آسمانها و زمين‌ ميراث‌بر آن‌ مي‌شوند، براي‌خدا(ج) است، پس‌ چرا انسانها به‌ اموال‌ بخل‌ ورزيده‌ و آن‌ را در جايي‌ كه‌ به‌ آنان‌ دستور داده‌ايم، انفاق‌ نمي‌كنند، درحالي‌كه‌ اين‌ اموال، نزدشان‌ عاريتي‌ است ‌برگشت‌ پذير؟ «و خدا به‌ آنچه‌ مي‌كنيد، آگاه‌ است» و شما را مطابق‌ آن‌ جزا مي‌دهد.
در حديث‌ شريف‌ به‌ روايت‌ ابي‌هريره‌(رض) از رسول‌ خداص آمده‌ است‌ كه‌ فرمودند: «من‌ آتاه‌ الله مالا فلم‌ يؤد زكاته، مثل‌ له‌ شجاعا اقرع‌ له‌ زبيبتان‌ يطوقه‌ يوم ‌القيامه، يأخذ بلهزمتيه‌ ثم‌ يقول‌: انا مالك، انا كنزك‌: كسي‌ كه‌ خداوند(ج) به‌ او مالي‌داد، اما او زكات‌ مالش‌ را نپرداخت، آن‌ مال‌ در روز قيامت‌ به‌شكل‌ افعي‌ سرتاسي ‌براي‌ او در مي‌آيد [كه‌ از بس‌ زهر دارد، موهايش‌ ريخته‌ است]) و آن‌ افعي ‌[مهيب] طوق‌ گردن‌ او شده‌ سپس‌ دو طرف‌ دهان‌ آن‌ شخص‌ را گرفته‌ او را مي‌گزد تلاوت‌ كردند.
از آنجا كه‌ پس‌ از نابودي‌ خلق، دارايي‌ها و اموال‌ بدون‌ وجود هيچ‌گونه ‌مدعي‌اي‌ باقي‌ مي‌مانند، لذا ـ بنابر عادت‌ ـ از اين‌ چيزها به‌ عنوان‌ ميراث ‌حق‌ تعالي‌ تعبير شد، با آن‌ كه‌ اينها در حقيقت‌ نسبت‌ به‌ حق‌ تعالي‌ ميراث‌ نيستند زيرا وارث‌ كسي‌ است‌ كه‌ چيزي‌ را به‌ ارث‌ برد كه‌ قبلا مالك‌ آن‌ نبوده‌ است، درحالي‌كه‌ خداي‌ متعال‌ مالك‌ آسمانها و زمين‌ و همه‌ موجودات‌ مي‌باشد.
 
سوره حديد آيه  6
‏متن آيه : ‏
‏ يُولِجُ اللَّيْلَ فِي النَّهَارِ وَيُولِجُ النَّهَارَ فِي اللَّيْلِ وَهُوَ عَلِيمٌ بِذَاتِ الصُّدُورِ ‏
 
‏ترجمه : ‏
آن‌ گاه‌ خداوند متعال‌ بار ديگر بر مالكيت‌ خود دليل‌ آورده‌ و مي‌فرمايد: «شب‌ را در روز در مي‌آورد و روز را در شب‌ در مي‌آورد» با كاستن‌ از يكي‌ و افزودن‌ در ديگري‌ پس‌ با افزودن‌ در زمان‌ شب‌ از زمان‌ روز مي‌كاهد و باز برعكس‌ در زمان‌ روز افزوده‌ و از زمان‌ شب‌ مي‌كاهد، آن‌ هم‌ با دقيق‌ترين‌ برنامه‌ و نظام‌، به‌گونه‌اي‌ كه‌ منافع‌ و مصالح‌ ساكنان‌ كره‌ زمين‌ تأمين‌ گردد. تفسير نظير آن‌ در سوره‌ «آل‌عمران‌/27» نيز گذشت‌. «و او به‌ راز سينه‌ها داناست‌» يعني: رازها و اسرار نهاني‌اي‌ كه‌ سينه‌ها در خود مخفي‌ مي‌دارند، بر حق‌ تعالي‌ پنهان‌ نمي‌ماند.
اين‌ آيات‌ بيانگر موجبات‌ تسبيح‌ و تنزيه‌ حق‌ تعالي‌ از هر آنچه‌ كه‌ سزاوار شأن‌ وي‌ نيست‌ و برانگيزاننده‌ بندگان‌ به‌ تأمل‌ در ملكوت‌ خداوند(ج) و شكرگزاري ‌نعمت‌هاي‌ وي‌ است‌.
	سوره حديد آيه  7
‏متن آيه : ‏
‏ آمِنُوا بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ وَأَنفِقُوا مِمَّا جَعَلَكُم مُّسْتَخْلَفِينَ فِيهِ فَالَّذِينَ آمَنُوا مِنكُمْ وَأَنفَقُوا لَهُمْ أَجْرٌ كَبِيرٌ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«به‌ خداوند و پيامبرش‌ ايمان‌ بياوريد» يعني: يگانگي‌ خداوند(ج)  و صحت ‌رسالت‌ پيامبرش‌ حضرت‌ محمد ص را تصديق‌ كنيد و بر اين‌ تصديق‌ و باور مداومت‌ ورزيد «و از آنچه‌ كه‌ شما را در آن‌ جانشين‌ ساخته‌ است‌ انفاق‌ كنيد» يعني: از آنچه‌ كه‌ خداوند(ج) شما را جانشين‌ تصرف‌ در آن‌ ساخته‌ است‌ ـ در حالي‌ كه ‌مالك‌ حقيقي‌ آن‌ نيستيد ـ در زكات‌ فرض‌ و صدقات‌ داوطلبانه‌ ديگر انفاق‌ و بخشش‌ كنيد زيرا مال‌؛ مال‌ خداوند(ج) و بندگان‌؛ جانشينان‌ او در اموالش‌ هستند پس‌ بر آنان‌ است‌ كه‌ مال‌ او را در اموري‌ مصرف‌كنند كه‌ او خود مي‌پسندد. به‌قولي‌ معني‌ اين‌ است‌ : خداوند(ج) شما را جانشين‌ كساني‌ كرده‌ است‌ كه‌ قبل‌ از شما مي‌زيسته‌اند و شما از آنان‌ ميراث‌ مي‌بريد چنان‌ كه‌ باز به‌ زودي‌ اين‌ اموال‌ به‌غير شما از كساني‌ منتقل‌ خواهد شد كه‌ از شما ميراث‌ مي‌برند پس‌ در انفاق‌ اموال ‌بخل‌ نورزيد. در حديث‌ شريف‌ به‌ روايت‌ عبدالله بن‌شخير(رض) آمده‌ است‌ كه‌رسول‌ اكرم‌ ص فرمودند: «الهاكم‌ التكاثر، يقول‌ ابن‌ آدم‌؛ مالي‌ مالي‌، وهل‌ لك‌ من‌ مالك ‌إلا ما أكلت‌ فأفنيت‌، أو لبست‌ فأبليت‌، أو تصدقت‌ فأبقيت: فزون‌ طلبي‌ شما را غافل ‌ساخت‌؛ فرزند آدم‌ مي‌گويد: مال‌ من‌! مال‌ من‌! و مگر تو را از مالت‌ جز آن‌ چيزي ‌است‌ كه‌ خورده‌اي‌ و فنايش‌ كرده‌اي‌، يا پوشيده‌اي‌ و كهنه‌اش‌ ساخته‌اي‌، يا صدقه‌ داده‌اي‌ و (براي‌ آخرت‌ خويش) باقي‌ گذاشته‌اي‌؟». «پس‌ كساني‌ از شما كه‌ ايمان ‌آورده‌اند و انفاق‌ كرده‌اند براي‌ ايشان‌ است‌ مزدي‌ بزرگ‌» يعني: كساني‌ كه‌ در ميان ‌ايمان‌ به‌ خدا و رسولش‌ و انفاق‌ در راه‌ وي‌ جمع‌ كرده‌اند، برايشان‌ پاداشي‌ است‌ بزرگ‌ كه‌ همانا بهشت‌ برين‌ است‌.
در بيان‌ سبب‌ نزول‌ روايت‌ شده‌ است‌ كه‌ اين‌ آيه‌ درباره‌ غزوه‌ تبوك‌ و انفاق‌ در آن‌ نازل ‌شد.
 
سوره حديد آيه  8
‏متن آيه : ‏
‏ وَمَا لَكُمْ لَا تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالرَّسُولُ يَدْعُوكُمْ لِتُؤْمِنُوا بِرَبِّكُمْ وَقَدْ أَخَذَ مِيثَاقَكُمْ إِن كُنتُم مُّؤْمِنِينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و شما را چه‌ شده‌ است‌ كه‌ به‌ خداوند ايمان‌ نمي‌آوريد» يعني: كدامين‌ عذر و چه ‌مانعي‌ شما را از ايمان ‌آوردن‌ باز مي‌دارد؟ «حال‌ آن‌كه‌ پيامبر شما را دعوت‌ مي‌كند كه ‌به‌ پروردگارتان‌ ايمان‌ آوريد» و شما را به‌ اين‌ حقيقت‌ متنبه‌ و متوجه‌ كرده‌ و بر شما كتابي‌ را مي‌خواند كه‌ به‌ برهانها و حجت‌ها گوياست‌؟ پس‌ تمام‌ علل‌ و عوامل‌ عدم ‌ايمان‌ از سر راه‌ شما برداشته‌ شده‌ است‌ «و اگر مؤمن‌ هستيد» به‌ ميثاقي‌ كه‌ از شما گرفته‌ شده‌ است‌؛ «به‌ راستي‌ از شما ميثاقتان‌ را گرفته‌ است‌» يعني: حال‌ آن‌كه‌ خداوند(ج) از شما بر ايمان‌ پيمان‌ گرفت‌ آن‌ گاه‌ كه‌ شما را از پشت‌ پدرتان‌ آدم‌(ع) بيرون‌ آورد، كه‌ اين‌ عهد و پيمان‌ به‌ عهد «الست‌» معروف‌ است‌. يا حق‌ تعالي‌ با ادله‌اي‌ كه‌ براي‌ شما برپا كرده‌، از شما پيمان‌ گرفته‌ است‌ كه‌ اين‌ ادله‌ دال‌ بر توحيد و وجوب‌ ايمانند. يا پيامبر ص از شما به‌ ايمان ‌آوردن‌ پيمان‌ گرفته‌ است‌ ـ و اين ‌تفسير ابن‌كثير از جمله‌ اخير است‌. در حديث‌ شريف‌ به‌ روايت‌ بخاري‌ آمده‌ است‌ كه ‌رسول‌ خدا ص به‌ يارانشان‌ گفتند: «نزد شما ايمان‌ كدام‌ مؤمنان‌ دوست‌ داشته‌تر و دلپسندتر است‌؟ گفتند: ايمان‌ فرشتگان‌. رسول‌ خد