رديم‌؟ «مي‌گويند چرا» يعني: آري‌! شما در ظاهر امر با ما بوديد «ولي‌ شما خود را در بلا افگنديد» وهلاك‌ كرديد؛ با نفاق‌ و پنهان‌ داشتن‌ كفر، يا با لذات‌ و شهوات‌ «و چشم‌ به‌ راه‌» حوادث‌ بد روزگار «بوديد» در باره‌ محمد ص و همراهان‌ مؤمن‌ ايشان‌. به‌قولي ‌معني‌ اين‌ است: شما توبه‌ را واپس‌ افگنده‌ و آن‌ را به‌ آينده‌ موكول‌ كرديد «و ترديد آورديد» در امر دين‌ پس‌ آنچه‌ را كه‌ از قرآن‌ نازل‌ شده‌ است‌ تصديق‌ نكرديدو به‌ معجزات‌ آشكار ايمان‌ نياورديد «و آرزوها» ي‌ باطلي‌ كه‌ از جمله‌ آنها همان ‌انتظار كشيدنهاي‌ بي‌جاي‌ شما بود؛ «شما را غره‌ كرد» يعني: طول‌ امل‌ و درازي ‌آرزوهاي‌ دنيا شما را فريفته‌ كرد «تا آن‌كه‌ فرمان‌ الهي‌» يعني: مرگ‌ «در رسيد» قتاده‌ مي‌گويد: مراد از فرمان‌ الهي‌، افگندنشان‌ در آتش‌ دوزخ‌ است‌ «و فريبكار شما را در باره‌ خدا بفريفت‌» يعني: شيطان‌ شما را فريب‌ داد و در نتيجه‌، خدا(ج) را چنان‌كه‌ بايد قدر نگذاشتيد، حق‌ و حرمت‌ او را به‌جا نياورديد، به‌ قدرت‌ وي‌ برخويش‌ پي‌ نبرديد و پنداشتيد كه‌ او بسياري‌ از آنچه‌ را كه‌ شما انجام‌ مي‌دهيد، نمي‌داند.
	<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="text" href="w:text:563.txt">آيه  181</a><a class="text" href="w:text:564.txt">آيه  182</a><a class="text" href="w:text:565.txt"> آيه  183</a><a class="text" href="w:text:566.txt">آيه  184</a><a class="text" href="w:text:567.txt">آيه  185</a><a class="text" href="w:text:568.txt">آيه  186</a></body></html>سوره حديد آيه  15
‏متن آيه : ‏
‏ فَالْيَوْمَ لَا يُؤْخَذُ مِنكُمْ فِدْيَةٌ وَلَا مِنَ الَّذِينَ كَفَرُوا مَأْوَاكُمُ النَّارُ هِيَ مَوْلَاكُمْ وَبِئْسَ الْمَصِيرُ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«پس‌ امروز از شما» منافقان‌ «فديه‌اي‌ گرفته‌ نمي‌شود» كه‌ آن‌ را بلاگردان‌ و بدل‌ خويش‌ از افتادن‌ در دوزخ‌ گردانيد «و نه‌» فديه‌ گرفته‌ مي‌شود «از كساني‌ كه‌ كافر شدند» به‌ خداوند(ج)  در آشكار و نهان‌ و همانند شما كفر را پنهان‌ نداشتند «مأواي‌ شما آتش‌ است‌» يعني: منزل‌ و مأواي‌ شما كه‌ به‌سوي‌ آن‌ جاي‌ مي‌گيريد، آتش‌ دوزخ‌ است‌ «همان‌ آتش‌ مولاي‌ شماست‌» يعني: همان‌ آتش‌ از هر منزل‌ ديگري‌ براي‌ شما سزاوارتر و اولي‌ است‌ «و چه‌ بد بازگشتگاهي‌ است‌» آتش‌ دوزخ‌ كه‌ سرانجام‌ به‌ آن‌ پيوستيد. گويي‌ سياق‌ قرآني‌ مي‌گويد: اي‌ مؤمنان‌! با انفاق‌ در راه‌ خدا(ج)  به‌ وي‌ وام‌ دهيد تا در روزي‌ كه‌ از كافران‌ و منافقان‌ فديه‌ و عوضي ‌پذيرفته‌ نمي‌شود، نور خويش‌ را برگرفته‌ و خود را نجات‌ دهيد و پاداشهايتان‌ را دريافت‌ داريد.
 
	سوره حديد آيه  16
‏متن آيه : ‏
‏ أَلَمْ يَأْنِ لِلَّذِينَ آمَنُوا أَن تَخْشَعَ قُلُوبُهُمْ لِذِكْرِ اللَّهِ وَمَا نَزَلَ مِنَ الْحَقِّ وَلَا يَكُونُوا كَالَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ مِن قَبْلُ فَطَالَ عَلَيْهِمُ الْأَمَدُ فَقَسَتْ قُلُوبُهُمْ وَكَثِيرٌ مِّنْهُمْ فَاسِقُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«آيا براي‌ كساني‌ كه‌ ايمان‌ آورده‌اند، هنگام‌ آن‌ نرسيده‌ كه‌ دلهايشان‌ به‌ ياد خدا خاشع‌ گردد» يعني: آيا وقت‌ خشوع‌ و نيايش‌ دلهايشان‌ فرانرسيده‌ است‌؟ به‌ راستي ‌سزاوار است‌ كه‌ ياد خداوند(ج)  در مؤمنان‌ خشوع‌ و رقتي‌ بر جاي‌ گذارد و آنان ‌مانند كساني‌ نباشند كه‌ دلهايشان‌ به‌ ياد خدا(ج)  و ذكر حق‌ نرم‌ و خاشع‌ نمي‌شود. حسن‌ مي‌گويد: «خداي‌ عزوجل‌ مؤمنان‌ صدر اسلام‌ را ـ درحالي‌كه‌ محبوبترين ‌خلق‌ به‌سوي‌ وي‌اند ـ كند و كاهل‌ مي‌يابد پس‌ حال‌ ما چگونه‌ خواهد بود؟». «و» آيا وقت‌ آن‌ نرسيده‌ است‌ كه‌ دلهايشان‌ نرم‌ شود براي‌ «آنچه‌ كه‌ از حق‌» يعني: از قرآن‌ «نازل‌ شده‌ است‌؟» پاسخ‌ اين‌ است‌ كه‌ چرا؛ وقت‌ آن‌ رسيده‌ است‌كه‌ دلهاي‌ مؤمنان‌ به‌ ياد خدا(ج)  و با به‌ يادآوردن‌ قرآن‌ خاشع‌ و نرم‌ شود «و» آيا وقت‌ آن‌ نرسيده‌ است‌ كه‌ مؤمنان‌ «مانند كساني‌ نباشند كه‌ پيش‌ از اين‌ به‌ آنان‌ كتاب‌ داده‌ شده‌ است‌؟» يعني: مانند يهود و نصاري‌ نباشند كه‌ قبل‌ از نزول‌ قرآن‌، تورات ‌و انجيل‌ به‌ آنان‌ داده‌ شد «پس‌ مدت‌ بر آنان‌ دراز گشت‌» يعني: زمان‌ فترت‌ در ميان ‌آنان‌ و ميان‌ پيامبرانشان‌ به‌ درازا كشيد «آن‌ گاه‌ دلهايشان‌» به‌ سبب‌ اين‌ فاصله‌ زماني‌ و پايبندشدنشان‌ به‌ شهوات‌ «سخت‌ شد» تا بدانجا كه‌ خواندن‌ كلام ‌الهي ‌هيچ‌ تأثيري‌ در آنان‌ نمي‌كرد و جان‌ و روانشان‌ را به‌ تكان‌ وا نمي‌داشت‌؟ بنابراين‌، خداي‌ سبحان‌ امت‌ محمد ص را نهي‌ مي‌كند از اين‌كه‌ مانند آنان‌ باشند «و بسياري‌ از آنان‌ فاسق‌اند» يعني: از حدود دين‌ خويش‌ خارج‌ و مخالف‌ اوامر و نواهي‌ حق‌ تعالي‌ مي‌باشند؟ پاسخ‌ اين‌ است‌ كه‌ چرا؛ بي‌گمان‌ وقت‌ آن‌ رسيده‌ است‌ كه‌ دلهاي‌ مؤمنان‌ به‌ ياد خداوند(ج)  خاشع‌ شود.
ابن‌ابي‌ شيبه‌ در بيان‌ سبب‌ نزول‌ روايت‌ كرده‌ است: در ميان‌ اصحاب ‌رسول‌ خدا ص مزاح‌ و شوخي‌ و بذله‌گويي‌ شايع‌ گشته‌ بود پس‌ اين‌ آيه‌ نازل‌ شد. ابن‌مبارك‌ به‌ نقل‌ از اعمش‌ مي‌گويد: «چون‌ اصحاب‌ رسول‌ اكرم‌ ص به‌ مدينه‌ آمدند و بعد از سختي‌ و تنگدستي‌اي‌ كه‌ در آن‌ قرار داشتند به‌ عيش‌ و عشرتي ‌رسيدند، گو اين‌كه‌ قدري‌ سست‌ و كاهل‌ و كم‌ تأثر شدند، همان‌ بود كه‌ اين‌ آيه ‌نازل‌ شد». ابن‌عباس‌(رض) مي‌گويد: «در رأس‌ سيزده‌ سال‌ از نزول‌ قرآن‌ مورد سرزنش‌ قرار گرفتيم‌».
 
سوره حديد آيه  17
‏متن آيه : ‏
‏ اعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ يُحْيِي الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَا قَدْ بَيَّنَّا لَكُمُ الْآيَاتِ لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«بدانيد» اي‌ مؤمنان‌ ياد شده‌ در آيه‌ قبل‌ «كه‌ خداوند زمين‌ را پس‌ از مرگ‌ آن‌ زنده‌ مي‌كند» پس‌ همو قادر است‌ كه‌ اجسام‌ را نيز پس‌ از مرگ‌ آنها زنده‌ گرداند، دلها را پس‌ از سختي‌ آنها نرم‌ گرداند، حيرت‌زدگان‌ را پس‌ از سردرگمي‌ آنها به‌ راه‌ آورد و سختي‌ها را پس‌ از شدت‌ها به‌ گشايش‌ بپيونداند پس‌ چنان‌كه‌ او زمين‌مرده‌ خشك‌ بي‌حاصل‌ را با باران‌ فروريزان‌ زنده‌ مي‌گرداند، همين‌گونه‌ دلهاي ‌سخت‌ را با براهين‌ قرآن‌ به‌ نرمي‌ و خشوع‌ وا مي‌دارد «به‌ راستي‌ كه‌ آيات‌ را براي ‌شما به‌ روشني‌ بيان‌ كرده‌ايم‌» و از جمله‌ اين‌ آيات‌ را «باشد كه‌ تعقل‌ كنيد» يعني: تا اندرزها و موعظه‌هايي‌ را كه‌ اين‌ آيات‌ متضمن‌ آن‌ است‌، دريابيد و تعقل‌ كنيد و در نتيجه‌ به‌ موجب‌ آن‌ عمل‌ كنيد. بنابراين‌، اي‌ انسان‌! اگر تو دل‌ سختي‌داري‌، نااميد نشو، به‌سوي‌ خدا(ج)  روي‌ آور و بدان‌ كه‌ او دل‌ مرده‌ تو را زنده‌ مي‌گرداند.
 
	سوره حديد آيه  18
‏متن آيه : ‏
‏ إِن