نُوا إِذَا نُودِي لِلصَّلَاةِ مِن يَوْمِ الْجُمُعَةِ فَاسْعَوْا إِلَى ذِكْرِ اللَّهِ وَذَرُوا الْبَيْعَ ذَلِكُمْ خَيْرٌ لَّكُمْ إِن كُنتُمْ تَعْلَمُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«اي‌ مؤمنان‌! چون‌ براي‌ نماز روز جمعه‌ ندا در داده‌ شد» مراد از آن: اذان‌ دوم ‌است‌؛ آن‌ گاه‌ كه‌ امام‌ بر منبر مي‌نشيند زيرا در زمان‌ رسول‌ اكرم‌ ص جز اين‌، اذان ‌ديگري‌ در روز جمعه‌ نبود ولي‌ آن‌ گاه‌ كه‌ مدينه‌ فراخ‌ شد و توسعه‌ يافت‌، حضرت‌عثمان‌(رض) در حضور و موافقت‌ صحابه‌(رض) اذان‌ اول‌ را در نماز جمعه‌ افزود و امر كرد تا بر پشت‌ بام‌ بلندترين‌ منزل‌ مدينه‌ در نزديك‌ مسجد كه‌ نام‌ آن‌ «زوراء» بود، اذان‌ اول‌ را در دهند تا همه‌ مردم‌ در دور دستهاي‌ مدينه‌ آن‌ را بشنوند. آري‌! چون ‌براي‌ نماز روز جمعه‌ بانگ‌ اذان‌ در داده‌ شد «پس‌ به‌سوي‌ ذكر خداوند سعي‌ كنيد» يعني: به‌سوي‌ ذكر و ياد خداوند(ج)  ـ كه‌ نزد جمهور فقها مراد از آن ‌استماع‌ خطبه‌ در مساجد جامع‌ است‌ ـ بشتابيد و به‌ آماده‌ كردن‌ اسباب‌ نماز جمعه‌؛ مانند غسل‌، وضوء و روي‌ آوردن‌ به‌سوي‌ مسجد مشغول‌ شويد. ﴿فَاسْعَوْا ﴾ يعني‌برويد. از رفتن‌ به‌سوي‌ نماز جمعه‌ به‌ «سعي‌» يعني‌ «شتافتن‌» تعبير شد زيرا مطلوب‌ است‌ كه‌ انسان‌ مسلمان‌ با همت‌ و نشاط و جديت‌ و عزم‌ براي‌ اداي‌ نماز جمعه‌ برخيزد زيرا لفظ سعي‌ مفيد جديت‌ و عزم‌ است‌. البته‌ مراد از «سعي‌» اين ‌نيست‌ كه‌ انسان‌ تند و سريع‌ به‌سوي‌ نماز جمعه‌ برود بلكه‌ مراد توجه‌ و عنايت‌ به‌نماز جمعه‌ است‌ چرا كه‌ از تند رفتن‌ به‌سوي‌ نماز نهي‌ به‌ عمل‌ آمده‌ است‌ چنان‌كه ‌در حديث‌ شريف‌ آمده‌ است: «چون‌ اقامت‌ را شنيديد، به‌سوي‌ نماز به‌ راه‌ افتيد و بايد با وقار و آرامش‌ راه‌ برويد و شتاب‌ نكنيد پس‌ آنچه‌ را دريافتيد بخوانيد وآنچه‌ كه‌ از شما فوت‌ شد، آن‌ را به‌اتمام‌ رسانيد». همچنين‌ در حديث‌ شريف‌ به‌ روايت‌ ابوقتاده‌ آمده‌ است‌ كه‌ فرمود: در اثنايي‌ كه‌ ما با رسول‌ خدا ص نماز مي‌خوانديم‌، بناگاه‌ صداي‌ همهمه‌ مرداني‌ شنيده‌ شد. پس‌ چون‌ رسول‌ اكرم‌ ص نماز را تمام‌ كردند، خطاب‌ به‌ آن‌ مردان‌ فرمودند: «شما را چه‌ شده‌ است‌؟ گفتند: هيچ‌! فقط با شتاب‌ به‌سوي‌ نماز حركت‌ مي‌كرديم‌. فرمودند: ديگر چنين ‌نكنيد و هنگامي‌ كه‌ به‌ نماز مي‌رويد، بايد به‌گونه‌اي‌ راه‌ برويد كه‌ وقار و آرامش‌ بر شما حاكم‌ باشد پس‌ آنچه‌ را دريافتيد بخوانيد و آنچه‌ كه‌ از شما فوت‌ شد، آن‌ را به‌ اتمام‌ رسانيد».
شايان‌ ذكر است‌ كه‌ اين‌ روز را به‌ سبب‌ اجتماع‌ مردم‌ در آن‌ براي‌ نماز، «جمعه‌» ناميدند و قبل‌ از آن‌ اعراب‌ اين‌ روز را «عروبه‌» يعني‌ رحمت‌ مي‌ناميدند. نقل‌ است‌ كه‌ اولين‌ كسي‌ كه‌ آن‌ را جمعه‌ ناميد، كعب‌بن‌ لؤي‌ بود، از آن‌ رو كه‌ مردم‌ در آن‌ روز نزد او اجتماع‌ كرده‌ بودند. شايان‌ ذكر است‌ كه‌؛ اولين‌ جمعه‌اي‌ كه‌ رسول‌ خدا ص برگزار كردند در قباء بود آن‌ گاه‌ كه‌ به‌ مدينه‌ هجرت‌ كرده‌ و نماز جمعه‌ را در سراي‌ بني‌ سالم‌بن‌عوف‌ اقامه‌ نمودند و اولين‌ كسي‌ كه‌ قبل‌ از هجرت ‌رسول‌ خدا ص به‌ مدينه‌، نماز جمعه‌ را در آن‌ اقامه‌ كرد اسعدبن‌زراره‌ بود كه‌ آن‌ را در قريه‌اي‌ واقع‌ در يك‌ مايلي‌ مدينه‌ اقامه‌ كرد. ابن‌ حجر عسقلاني‌ مي‌گويد: «نماز جمعه‌ در مكه‌ فرض‌ شد اما در آن‌ اقامه‌ نگرديد، چرا كه‌ تعداد مسلمانان‌ در مكه‌ اندك‌ بود. يا بدان‌ علت‌ كه‌ شعار نماز جمعه‌ اعلان‌ است‌ و رسول‌ اكرم‌ ص در مكه‌ به‌ طور پنهاني‌ كار دعوت‌ را پيش‌ مي‌بردند و اين‌ شعار در آنجا زمينه‌ ظهور نداشت‌».
«و خريد و فروش‌ را رها كنيد» يعني: در هنگام‌ شنيدن‌ اذان‌ جمعه‌، معامله‌ خريد و فروش‌ را ترك‌ كنيد. البته‌ ساير معاملات‌ نيز به‌ معامله‌ خريد و فروش‌ ملحق‌ مي‌شود پس‌ ذكر اختصاصي‌ «خريد و فروش‌» براي‌ آن‌ است‌ كه‌ اين‌ معامله‌ از مهمترين‌ اعمال‌ مربوط به‌ اسباب‌ كسب‌ معيشت‌ است‌ كه‌ شخص‌ در روز به‌ آن ‌مشغول‌ مي‌شود لذا اين‌ معني‌ مفيد ترك‌ تمام‌ انواع‌ تجارت‌ و معاملات‌ ديگر نيز مي‌باشد. بنابراين‌، چون‌ در روز جمعه‌ مؤذن‌ براي‌ نماز اذان‌ گفت‌، هيچ‌ نوع‌ خريدو فروش‌ و معامله‌اي‌ روا نيست‌. با اين‌ وجود، احناف‌ و شافعي‌ها برآنند كه‌ هرچند معامله‌ در اين‌ وقت‌ شرعا حرام‌ است‌ اما چنانچه‌ معامله‌اي‌ انجام‌ گرفت‌، آن‌ معامله‌ صحيح‌ است‌ و منعقد مي‌شود زيرا نهي‌ و حرمت‌ متوجه‌ نفس‌ معامله‌ نيست‌ بلكه ‌نهي‌ به‌ خاطر غفلت‌ از فرض‌ الهي‌ مي‌باشد. اما در نزد حنبلي‌ها و مالكي‌ها آن ‌معامله‌ صحيح‌ نيست‌ و فسخ‌ است‌. «اين» شتافتن‌ به‌سوي‌ ذكر خدا(ج) وفروگذاشتن‌ خريد و فروش‌ «برايتان‌ بهتر است» يعني: بهتر از انجام ‌دادن‌ معامله‌ و فروگذاشتن‌ سعي‌ به‌سوي‌ نماز است‌ زيرا بر امتثال‌ فرمان‌ خدا(ج)  اجر و جزاي ‌بزرگي‌ مترتب‌ مي‌باشد؛ «اگر مي‌دانيد» يعني: اگر از اهل‌ علم‌ و دانايي‌ هستيد، مسلما اين‌ حقيقت‌ بر شما پنهان‌ نمي‌ماند كه‌ شتافتن‌ به‌سوي‌ نماز براي‌ شما بهتر از معامله‌ و داد و ستد است‌.
 
سوره جمعة آيه  10
‏متن آيه : ‏
‏ فَإِذَا قُضِيَتِ الصَّلَاةُ فَانتَشِرُوا فِي الْأَرْضِ وَابْتَغُوا مِن فَضْلِ اللَّهِ وَاذْكُرُوا اللَّهَ كَثِيراً لَّعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و چون‌ نماز گزارده‌ شد» يعني: چون‌ نماز را تمام‌ كرديد و از اداي‌ آن‌ فارغ‌ شديد «در زمين‌ پراكنده‌ شويد» براي‌ تجارت‌ و معامله‌ و كاروباري‌ كه‌ بدان‌ در امر گذران‌ زندگي‌تان‌ نياز داريد. خاطرنشان‌ مي‌شود كه‌ امر در اينجا مفيد اباحت‌ است ‌نه‌ وجوب‌ و حجتي‌ است‌ براي‌ كساني‌ كه‌ هر امري‌ را بعد از نهي‌ براي‌ اباحت‌ مي‌دانند. «و از فضل‌ الله طلب‌ كنيد» يعني: از رزق‌ وي‌ كه‌ بدان‌ بر بندگانش‌ تفضل‌و انعام‌ كرده‌ است‌ و از فوايد و منافع‌ معاملات‌ و كسب‌ و كار طلب‌ كنيد «و خداوند را بسيار ياد كنيد» در اثناي‌ خريد و فروش‌ و معامله‌ پس‌ خدا(ج)  را فراموش‌ نكرده‌ و او را با شكرگزاري‌ و سپاس‌ در قبال‌ خير دنيوي‌ و اخروي‌اي‌ كه‌ به‌سوي‌ آن ‌هدايتتان‌ كرده‌ است‌، بسيار ياد كنيد و نيز او را ياد كنيد، به‌ وسيله‌ اذكاري‌ كه‌ شمارا به‌ وي‌ نزديك‌ مي‌كند؛ چون‌ گفتن‌ حمد، تسبيح‌، تكبير، استغفار و مانند اينها «تا رستگار شويد» به‌ خير دنيا و آخرت‌. در حديث‌ شريف‌ آمده‌ است: «من‌ دخل ‌سوقاً من‌ الأسواق‌ فقال: لاإله‌ إلاالله‌ وحده‌ لاشريك‌ له‌ له‌ الملك‌ وله‌ الحمد وهو علي‌ كل ‌شي‌ قدير، كتب