‌ جامعه‌ انساني‌ مي‌باشد، به‌همين‌ دليل‌ است‌ كه‌ اين‌ سوره‌ در نخستين‌ آيه‌، وحدت‌ اصل‌ و منشأ آفرينش‌ انسان‌را با بياني‌ روشن‌ و شگرف‌ تبيين‌ كرده‌ و تقواي‌ الهي‌ را به‌ عنوان‌ مراقب‌ و نگهبان‌ اين‌ رابطه‌ عام‌ اجتماعي‌ معرفي‌ مي‌نمايد.
 
سوره قلم آيه  32
‏متن آيه : ‏
‏ عَسَى رَبُّنَا أَن يُبْدِلَنَا خَيْراً مِّنْهَا إِنَّا إِلَى رَبِّنَا رَاغِبُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«اميد است‌ كه‌ پروردگار ما بهتر از آن‌ را به‌ ما عوض‌ دهد زيرا ما به‌سوي‌ پروردگارمان‌ راغب‌ هستيم» يعني: ما از او طالب‌ خير هستيم‌ و به‌ آستان‌ عفوش‌ باز مي‌گرديم‌. لذا با هم‌ عهد و پيمان‌ بستند كه‌ اگر خداوند(ج)  به‌ بركت‌ توبه‌ و اعترافشان‌ به‌ گناه‌، بهتر از آن‌ را به‌ آنان‌ عوض‌ داد، چنان‌ كنند كه‌ پدرشان‌ مي‌كرد پس‌ به‌ بارگاه‌خداي‌ عزوجل‌ دعا و تضرع‌ كردند و او در همان‌ شب‌ به‌ آنان‌ بهتر از آن‌ را عوض ‌داد. برخي‌ از علما گفته‌اند: «بر كسي‌ كه‌ كشته‌اي‌ را درو مي‌كند يا ميوه‌اي‌ را مي‌چيند، لازم‌ است‌ تا با حاضران‌ مواسات‌ و كمك‌ كرده‌ و بهره‌اي‌ از آن‌ به‌ آنان ‌بدهد و اين‌ است‌ معناي‌ فرموده‌ حق‌ تعالي: (وَآتُواْ حَقَّهُ يَوْمَ حَصَادِهِ ): «و حق‌ آن‌ را در روز درو بدهيد» «انعام‌/140». البته‌ اين‌ حق‌ غير از زكات‌ است‌ و به‌ همين‌ جهت ‌از درو كردن‌ كشت‌ در شب‌ نهي‌ شده‌ است‌، نه‌ به‌ سبب‌ ترس‌ از مار و گژدم‌ و حشرات‌ زمين‌.
 
سوره قلم آيه  33
‏متن آيه : ‏
‏ كَذَلِكَ الْعَذَابُ وَلَعَذَابُ الْآخِرَةِ أَكْبَرُ لَوْ كَانُوا يَعْلَمُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«اين‌چنين‌ است‌ عذاب» يعني: به‌ مانند عذابي‌ كه‌ صاحبان‌ آن‌ باغ‌ را به‌ آن ‌مبتلا كرديم‌، همين‌ گونه‌ اهالي‌ مكه‌ را به‌ عذاب‌ دنيا مبتلا مي‌گردانيم‌ «و هرآينه‌ عذاب‌ آخرت‌ بزرگتر است» از عذاب‌ دنيا «اگر مي‌دانستند» مشركان‌ كه‌ چنين‌ است ‌ولي‌ آنان‌ نمي‌دانند. ابن‌عباس‌(رض) مي‌گويد: «اين‌ داستان‌ مثلي‌ است‌ براي‌ اهل‌ مكه‌ آن‌ گاه‌ كه‌ به‌سوي‌ بدر رفتند و سوگند خوردند كه‌ محمدص و يارانش‌ را مي‌كشند و سپس‌ پيروزمندانه‌ به‌ مكه‌ بر مي‌گردند تا به‌ كعبه‌ طواف‌ كنند، شراب‌ بنوشند و زنان‌ آوازخوان‌ برايشان‌ سرود و آواز بخوانند. پس‌ خداي‌ عزوجل‌ گمانشان‌ را پريشان‌ ساخت‌ و بر عكس‌ اين‌ پندار خود به‌ قتل‌ و اسارت‌ روبرو گرديده‌ و با هزيمت‌ وارد مكه‌ شدند چنان‌كه‌ صاحبان‌ آن‌ باغ‌ با خواري‌ وارد باغ‌ خود شدند».
 
	سوره قلم آيه  34
‏متن آيه : ‏
‏ إِنَّ لِلْمُتَّقِينَ عِندَ رَبِّهِمْ جَنَّاتِ النَّعِيمِ ‏
 
‏ترجمه : ‏
آن‌گاه‌ كه‌ خداي‌ متعال‌ حال‌ عاصيان‌ نافرمان‌ را ذكر كرد، اينك‌ به‌ بيان‌ حال ‌مطيعان‌ مي‌پردازد: «براي‌ پرهيزگاران‌ در نزد پروردگارشان‌ بهشتهاي‌ پرناز و نعمت‌ است» يعني: برايشان‌ باغهايي‌ است‌ كه‌ در آنها جز نعمت‌ خالص‌ وجود ندارد برخلاف‌ حال‌ باغهاي‌ دنيا.
 
	سوره قلم آيه  35
‏متن آيه : ‏
‏ أَفَنَجْعَلُ الْمُسْلِمِينَ كَالْمُجْرِمِينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«آيا مسلمانان‌ را همانند مجرمان‌ قرار خواهيم‌ داد» و هر دو گروه‌ را در جزا يكسان‌ خواهيم‌ كرد؟
 
	سوره قلم آيه  36
‏متن آيه : ‏
‏ مَا لَكُمْ كَيْفَ تَحْكُمُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«شما را چه‌ شده‌؟ چگونه‌ داوري‌ مي‌كنيد؟» به‌ چنين‌ حكم‌ و داوري‌ بي‌ سروته‌ و بي‌بنيادي‌، گويي‌ كار جزا و پاداش‌ به‌ شما واگذار شده‌ است‌؟! در بيان‌ سبب‌ نزول‌ روايت‌ شده‌ است‌ كه‌ سردمداران‌ كفار قريش‌ گفتند: اگر محمد مي‌پندارد كه ‌آخرت‌ و بهشت‌ و ناز و نعمتي‌ در كار است‌ پس‌ بداند كه‌ حال‌ ما و حال‌ مسلمانان‌ در آن‌ همچنان‌ خواهد بود كه‌ هم‌ اكنون‌ در دنيا هست‌ و ما نيز در آخرت‌ همانند ايشان‌ از نعمت‌هاي‌ بهشت‌ برخوردار خواهيم‌ بود. پس‌ خداوند متعال‌ خبر داد كه ‌برابري‌ ميان‌ كساني‌ كه‌ پايبند طاعت‌اند و ميان‌ كساني‌ كه‌ بدكار و مجرم‌اند و از ارتكاب‌ گناه‌ پروايي‌ ندارند، عادلانه‌ نيست‌ و اين‌ امر با عدل‌ الهي‌ بيگانه‌ است‌.
 
سوره قلم آيه  37‏متن آيه : ‏‏ أَمْ لَكُمْ كِتَابٌ فِيهِ تَدْرُسُونَ ‏
 آيه  38‏متن آيه : ‏‏ إِنَّ لَكُمْ فِيهِ لَمَا تَخَيَّرُونَ ‏ 
‏ترجمه : ‏
«يا مگر كتابي‌ از آسمان‌ داريد كه‌ در آن‌ فرامي‌گيريد» يعني: آن‌ را مي‌خوانيد و مطالعه‌ مي‌كنيد «به‌ اين‌ مضمون‌ كه‌ هر چه‌ را بر مي‌گزينيد، براي‌ شما در آن‌ خواهد بود؟» يعني: آيا در آن‌ كتاب‌ اين‌ مطلب‌ نوشته‌ شده‌ است‌ كه‌ براي‌ شما در آخرت‌ هر چه‌ برگزينيد و هر آرزويي‌ كه‌ بكنيد فراهم‌ است‌ و در آن‌ فرمانبر را مانند عصيانگر مي‌يابيد؟ هرگز چنين‌ نيست‌. اين‌ آيه‌ نافي‌ داشتن‌ دليل‌ نقلي‌ از سوي‌ آنان‌ است‌.
 
سوره قلم آيه  39
‏متن آيه : ‏
‏ أَمْ لَكُمْ أَيْمَانٌ عَلَيْنَا بَالِغَةٌ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ إِنَّ لَكُمْ لَمَا تَحْكُمُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«يا اين‌كه‌ شما را پيمانهايي‌ است‌ محكم‌ بر ذمه‌ ما كه‌ حكم‌ آن‌ تا قيامت‌ باقي‌ است ‌به‌ اين‌ مضمون‌ كه‌ هر چه‌ دلتان‌ خواست‌ حكم‌ كنيد؟» يعني: يا مگر شما نزد خداوند(ج) عهد و پيماني‌ داريد كه‌ در آن‌ از وي‌ سوگندهاي‌ رسايي‌ گرفته‌ايد كه‌ شما را به‌ بهشت‌ داخل‌ كند و اين‌ پيمان‌ محكم‌ تا روز قيامت‌ براي‌ شما ثابت‌ و برقرار است‌ و از ذمه‌ خداوند(ج)  ساقط نمي‌شود در نتيجه‌، او در آن‌ روز حكم‌ شما را نافذ مي‌گرداند؟ اين‌ استفهام‌ انكاري‌ مفيد نفي‌ وعده‌ الهي‌ و بي‌اساس‌ بودن ‌توقعات‌ و پندارهاي‌ پوچ‌ آنان‌ است‌.
	سوره قلم آيه  40
‏متن آيه : ‏
‏ سَلْهُم أَيُّهُم بِذَلِكَ زَعِيمٌ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«از آنان‌ بپرس: كدامشان‌ ضامن‌ اين‌ ادعايند؟» يعني: اي‌ محمدص! توبيخ‌كنان‌ و سركوفت‌ زنان‌ از آنان‌ بپرس: كداميك‌ از شما ضامن‌ و متعهد اين‌ امر است‌ كه‌ كفار در آخرت‌ همان‌ چيزي‌ را دارند كه‌ مسلمين‌ در آن‌ دارند؟
 
	سوره قلم آيه  41
‏متن آيه : ‏
‏ أَمْ لَهُمْ شُرَكَاء فَلْيَأْتُوا بِشُرَكَائِهِمْ إِن كَانُوا صَادِقِينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«يا مگر آنان‌ شريكاني‌ دارند» كه‌ به‌ زعمشان‌ بر اين‌ امر كه‌ آنان‌ را در آخرت ‌همانند مسلمين‌ گردانند، توانايند؟ «پس‌ اگر راست‌ مي‌گويند شريكانشان‌ را بياورند» و اين‌ مفيد نفي‌ و مذمت‌ تقليد و ابطال‌ جوهر عقيده‌ مشركان‌ است‌.
 
	سوره قلم آيه  42
‏متن آيه : ‏
‏ يَوْمَ يُكْشَفُ عَن سَاقٍ وَيُدْعَوْنَ إِلَى السُّجُودِ فَلَا يَسْتَطِيعُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
آري‌! بياورند شريكان‌ خود را در «روزي‌ كه‌ جامه‌ از ساق‌ برداشته‌ شود» يعني: در آن‌ روز كه‌ خداي‌ عزو