ي‌شود، او قطعا نادان و جاهل‌ است‌ زيرا ارتكاب‌ كار ناشايست‌، خود اثر جهالت‌ اوست». آري‌! آن ‌جاهلان‌ سبكسري‌ كه‌ مرتكب‌ گناه‌ مي‌شوند «سپس‌ به‌زودي‌ توبه‌ مي‌كنند» ازگناهانشان‌ «آنانند كه‌ خداوند توبه‌شان‌ را مي‌پذيرد» در حديث‌ شريف‌ آمده‌ است‌:«تحقيقا خداوند توبه‌ بنده‌ را ـ مادامي‌ كه‌ در حال‌ غرغره‌ مرگ‌ و جان‌كندن‌نباشد ـ مي‌پذيرد». بنابراين‌، مراد از توبه‌ كردن‌ در زماني‌ نزديك؛ توبه‌ كردن‌ درفاصله‌ زماني‌ ميان‌ ارتكاب‌ گناه‌ تا هنگام‌ مشاهده‌ فرشته‌ مرگ‌، يعني‌: (ملك‌الموت) از سوي‌ شخص‌ توبه‌كار است‌. «و خداوند داناي‌ حكيم‌ است‌» پس‌ در همه‌ امور از روي‌ دانايي‌ و فرزانگي‌ حكم‌ مي‌كند.
 
 سوره مزّمِّل آيه  15
‏متن آيه : ‏
‏ إِنَّا أَرْسَلْنَا إِلَيْكُمْ رَسُولاً شَاهِداً عَلَيْكُمْ كَمَا أَرْسَلْنَا إِلَى فِرْعَوْنَ رَسُولاً ‏
 
‏ترجمه : ‏
«همانا ما به‌سوي‌ شما پيامبري‌ فرستاده‌ايم‌ كه‌ بر شما گواه‌ است» و در روز قيامت ‌بر شما در مورد اعمالتان‌ و اين‌كه‌ او را نافرماني‌ كرده‌ايد، گواهي‌ مي‌دهد «چنان‌كه ‌به‌سوي‌ فرعون‌ پيامبري‌ را فرستاده‌ بوديم» كه‌ موسي‌(ع) بود.
 
	سوره مزّمِّل آيه  16
‏متن آيه : ‏
‏ فَعَصَى فِرْعَوْنُ الرَّسُولَ فَأَخَذْنَاهُ أَخْذاً وَبِيلاً ‏
 
‏ترجمه : ‏
«پس‌ فرعون‌ آن‌ پيامبر را نافرماني» و تكذيب‌ «كرد» و به‌ آنچه‌ كه‌ موسي(ع) آورده‌ بود، ايمان‌ نياورد «پس‌ او را به‌ سختي‌ فروگرفتيم» وبيل: يعني‌ سخت‌ و سنگين‌. و از آن‌ جمله‌ است‌ طعام‌ وبيل: يعني‌ غذايي‌ كه‌ به‌خاطر سنگيني‌ خود هضم‌ نشود. وابل: باران‌ سنگين‌ است‌. يعني: فرعون‌ را به‌ مجازات‌ سنگين‌ و خشني‌ مجازات‌ كرديم‌؛ با غرق‌ كردن‌ وي‌.
 
سوره مزّمِّل آيه  17
‏متن آيه : ‏
‏ فَكَيْفَ تَتَّقُونَ إِن كَفَرْتُمْ يَوْماً يَجْعَلُ الْوِلْدَانَ شِيباً ‏
 
‏ترجمه : ‏
«پس‌ اگر كفر ورزيد» يعني: اگر بر كفرتان‌ باقي‌ بمانيد؛ «چگونه‌ از روزي» يعني: از عذاب‌ و وحشت‌ روزي‌ «مي‌پرهيزيد» يعني: خويشتن‌ را نگه‌ مي‌داريد و امان‌ مي‌يابيد؛ «كه‌ كودكان‌ را پير مي‌گرداند» و اطفال‌ خردسال‌ به‌ سبب‌ شدت‌ هول‌ وهراسها و زلزله‌هاي‌ آن‌ در آن‌ موي‌ سفيد مي‌شوند. اين‌ كنايه‌ از شدت‌ ترس‌ و هراس‌ آن‌ روز است‌ زيرا غم‌ و پريشاني‌ نيروي‌ انسان‌ را ضعيف‌ و او را به‌ طور زودهنگام‌ پير و فرتوت‌ مي‌كند.
 
	سوره مزّمِّل آيه  18
‏متن آيه : ‏
‏ السَّمَاء مُنفَطِرٌ بِهِ كَانَ وَعْدُهُ مَفْعُولاً ‏
 
‏ترجمه : ‏
«آسمان‌ در آن‌ روز شكافته‌ گردد» به‌سبب‌ هول‌ و هراس‌ سخت‌ و عظيم‌ آن‌. و شكافته‌ شدنش‌ براي‌ فرود آمدن‌ فرشتگان‌ است‌ «البته‌ وعده‌ الله انجام‌ گرفتني ‌است» يعني: خواه ‌ناخواه‌ وعده‌ او بر آوردن‌ اين‌ روز، شدني‌ است‌.
 
	 سوره مزّمِّل آيه  19
‏متن آيه : ‏
‏ إِنَّ هَذِهِ تَذْكِرَةٌ فَمَن شَاء اتَّخَذَ إِلَى رَبِّهِ سَبِيلاً ‏
 
‏ترجمه : ‏
«بي‌گمان‌ اين» آيات‌ بيم‌دهنده‌ در اين‌ سوره‌ «تذكره‌اي‌ است» يعني: پند و موعظه‌اي‌ است‌ «تا هر كه‌ خواهد به‌سوي‌ پروردگار خود راهي‌ در پيش‌ گيرد» به‌وسيله‌ طاعت‌ كه‌ مهمترين‌ پايه‌ آن‌ عقيده‌ توحيد است‌. پس‌ اين‌ راه‌، راهي‌ است‌ كه‌ او را به‌ خشنودي‌ خداوند(ج) در بهشت‌ نايل‌ مي‌گرداند.
	<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="text" href="w:text:6086.txt">آيه  20</a></body></html>سوره مزّمِّل آيه  20
‏متن آيه : ‏
‏ إِنَّ رَبَّكَ يَعْلَمُ أَنَّكَ تَقُومُ أَدْنَى مِن ثُلُثَيِ اللَّيْلِ وَنِصْفَهُ وَثُلُثَهُ وَطَائِفَةٌ مِّنَ الَّذِينَ مَعَكَ وَاللَّهُ يُقَدِّرُ اللَّيْلَ وَالنَّهَارَ عَلِمَ أَن لَّن تُحْصُوهُ فَتَابَ عَلَيْكُمْ فَاقْرَؤُوا مَا تَيَسَّرَ مِنَ الْقُرْآنِ عَلِمَ أَن سَيَكُونُ مِنكُم مَّرْضَى وَآخَرُونَ يَضْرِبُونَ فِي الْأَرْضِ يَبْتَغُونَ مِن فَضْلِ اللَّهِ وَآخَرُونَ يُقَاتِلُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَاقْرَؤُوا مَا تَيَسَّرَ مِنْهُ وَأَقِيمُوا الصَّلَاةَ وَآتُوا الزَّكَاةَ وَأَقْرِضُوا اللَّهَ قَرْضاً حَسَناً وَمَا تُقَدِّمُوا لِأَنفُسِكُم مِّنْ خَيْرٍ تَجِدُوهُ عِندَ اللَّهِ هُوَ خَيْراً وَأَعْظَمَ أَجْراً وَاسْتَغْفِرُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَّحِيمٌ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«بي‌گمان‌ پروردگارت‌ مي‌داند كه‌ تو نزديك‌ به‌ دوسوم‌ شب‌ و نصف‌ آن‌ و يك ‌سوم‌ آن‌را برمي‌خيزي» يعني: گاهي‌ اين‌ و گاهي‌ آن‌ مقدار را براي‌ اداي‌ نماز و نيايش ‌برمي‌خيزي‌ «و نيز گروهي‌ از كساني‌ كه‌ همراه‌ تواند برمي‌خيزند» يعني: فقط جمعي‌ از اصحابت‌ نيز اين‌، يا آن‌ مقدار را همراهت‌ برمي‌خيزند ولي‌ همه‌ به‌ مواظبت‌ بر قيام‌شب‌ توانايي‌ ندارند «و خداست‌ كه‌ شب‌ و روز را اندازه‌گيري‌ مي‌كند» يعني: اندازه‌هاي‌ شب‌ و روز را بنا بر حقيقت‌ آنها مي‌سنجد و برنامه‌ريزي‌ مي‌كند، گاهي‌ اندازه‌ آنها را با هم‌ برابر و گاهي‌ متفاوت‌ مي‌گرداند و از اين‌ كاسته‌ و بر آن ‌مي‌افزايد «خداوند دانست» به‌ علم‌ ظهور «كه‌ شما هرگز آن‌ را احاطه‌ نمي‌توانيد كرد» يعني: خداوند(ج) دانست‌ كه‌ شما هرگز قيام‌ شب‌ را بر آن‌ مقادير تاب ‌نمي‌آوريد مگر به‌ سختي‌ و مشقت‌ و در اين‌ امر حرج‌ است‌ «پس‌ به‌ رحمت ‌بازگشت‌ بر شما» و براي‌ شما در ترك‌ قيام‌ شب‌ رخصت‌ داد زيرا از پرداختن‌ به‌ آن ‌عاجز شديد بنابراين‌، اين‌ تكليف‌ سنگين‌ را از شما برداشت‌ و فريضه‌ قيام‌ شب‌ را از ذمه‌ شما ساقط و آسان‌گيري‌ و تخفيف‌ را جانشين‌ سختي‌ گردانيد. مقاتل‌ مي‌گويد: «چون‌ آيه‌ (‏ قُمِ اللَّيْلَ إِلَّا قَلِيلاً ‏)  نازل‌ گرديد، اين‌ تكليف‌ بر مؤمنان‌ دشوار آمد وچنان‌ بود كه‌ گاهي‌ شخص‌ نمي‌توانست‌ نصف‌ شب‌ را از ثلث‌ آن‌ تمييز دهد لذا وقتي‌ به‌ نماز شب‌ برمي‌خاست‌ تا بامداد به‌ آن‌ ادامه‌ مي‌داد از بيم‌ آن‌كه‌ مبادا كمتر از حد معين‌ را به‌ قيام‌ بگذراند پس‌ از اثر اين‌ امر دشوار، چنان‌ شد كه‌ پاهاي ‌مؤمنان‌ ورم‌ كرد و رنگهايشان‌ زرد شد، همان‌ بود كه‌ خداي‌ عزوجل‌ بر ايشان‌ رحمت‌ آورد و فرضيت‌ نماز شب‌ را از ذمه‌ ايشان‌ ساقط گردانيد. اما چنان‌كه‌ گفتيم‌، اين‌ فرضيت‌ در مورد رسول‌ اكرم‌ ص به‌ حال‌ خود باقي‌ ماند. بنابراين‌، آيه ‌كريمه‌ ناسخ‌ فرضيت‌ نماز شب‌ (تهجد) در حق‌ امت‌ است‌ و احاديث‌ صحيح‌ بر اين‌ امر صراحت‌ دارند كه‌ نمازهاي‌ فرض‌ در حق‌ امت‌ فقط نمازهاي‌ پنج‌گانه ‌مي‌باشد. در حديث‌ شريف‌ آمده‌ است‌ كه‌ سؤال‌كننده‌اي‌ از رسول‌ اكرم‌ ص پرسيد: آيا غير از نمازهاي‌ پنج‌گانه‌ ديگر نمازي‌ هم‌ بر عهده‌ م