html>﴿ سوره‌ انسان ﴾
مکی‌ است‌ و داراي‌ (31) آيه‌ است‌.
 
وجه‌ تسميه: اين‌ سوره‌ به‌سبب‌ افتتاح‌ آن‌ با بيان‌ آفرينش‌ انسان‌ و ايجاد وي‌ بعد از عدم‌، سپس‌ خليفه‌ كردن‌ وي‌ در زمين‌ و بيان‌ آفرينش‌ تمام‌ خيرات‌ و بركات ‌و معادن‌ و گنج‌هايي‌ كه‌ در زمين‌ براي‌ بهره‌برداري‌ وي‌ قرار داده‌ شده‌ است‌، «انسان‌» ناميده‌ شد. در صحيح‌ مسلم‌ از ابن‌ عباس‌(رض) نقل‌ شده‌ است‌ كه‌ رسول‌ خدا ص در نماز بامداد روز جمعه‌، سوره‌هاي‌ «الم‌. تنزيل‌» سجده‌ و ( هَلْ أَتَى عَلَى الْإِنسَانِ) را مي‌خواندند.
 
سوره إنسان آيه  1
‏متن آيه : ‏
‏ هَلْ أَتَى عَلَى الْإِنسَانِ حِينٌ مِّنَ الدَّهْرِ لَمْ يَكُن شَيْئاً مَّذْكُوراً ‏
 
‏ترجمه : ‏
«به‌تحقيق‌ كه‌ آمده‌است‌ بر انسان» هل: حرف‌ استفهام‌ تقرير و تقريب‌ و در اينجا به‌ معني‌ «قد» است‌ كه‌ مفيد تحقيق‌ مي‌باشد. يعني: محققا آمده ‌است‌ بر انسان ‌«مدتي‌ از روزگار كه‌ چيز قابل‌ ذكري‌ نبود» به‌قولي: مراد از انسان‌، آدم‌(ع) است‌ و مدتي‌ كه‌ او در آن‌ چيز قابل‌ ذكري‌ نبود، مدت‌ چهل‌ سال‌ بود قبل‌ از آن‌كه‌ روح ‌در وي‌ دميده‌ شود زيرا در آغاز ساختارش‌ از گل‌ آفريده‌ شد آن‌گاه‌ از لجني ‌بوي‌ناك‌ و سپس‌ از گل‌ خشك‌ بازمانده‌ از آن‌. به‌قولي‌ ديگر: مراد از انسان‌ همه ‌فرزندان‌ آدم‌اند و قول‌ راجح‌ نيز همين‌ است‌، به‌دليل‌ آيه‌ بعدي‌ كه‌ مفسر آن ‌مي‌باشد و تطور انسان‌ از نطفه‌ به‌ موجودي‌ متكامل‌ را بيان‌ مي‌كند. «حين‌» مدت ‌حمل‌ انسان‌ در دوران‌ جنيني‌ و «دهر» زمان‌ ممتدي‌ است‌ كه‌ محدوديتي‌ ندارد.آري‌! انسان‌ در اين‌ مدت‌ به‌ سبب‌ ضعف‌ و حقارت‌ خود چيز قابل‌ ذكري‌ نبود. فراء و ثعلب‌ مي‌گويند: «معني‌ اين‌ است‌ كه‌ آدم‌ در طول‌ آن‌ مدت‌ چهل‌ سال‌، پيكر صورت‌نگاري‌ شده‌اي‌ از خاك‌ و گل‌ بود كه‌ نه‌ از آن‌ يادي‌ مي‌شد، نه ‌شناخته ‌شده‌ بود و نه‌ دانسته‌ مي‌شد كه‌ اسم‌ او يا هدف‌ از خلقتش‌ چيست‌، سپس‌ در او روح‌ دميده‌ شد و پس‌ از آن‌ نامش‌ مطرح‌ گرديد و بلندآوازه‌ شد». به‌قولي‌ ديگر معني‌ اين‌ است: روزگارها گذشت‌ و آدم‌ در آن‌ روزگاران‌ دراز نه‌ چيز قابل‌ ذكري ‌بود، نه‌ آفريده‌ شده‌ بود و نه‌ اسم‌ وي‌ براي‌ يكي‌ از مخلوقات‌ شناخته‌ شده‌ بود بلكه ‌او در كتم‌ عدم‌ فراموش‌ شده‌ و غير قابل ‌ذكر بود و اين‌ حقيقتي‌ است‌ كه‌ احدي‌ منكر آن‌ نيست‌ و دانشمندان‌ طبقات ‌الارض‌ نيز بر آن‌ تأكيد گذاشته‌ و گفته‌اند: انسان ‌روزگاران‌ درازي‌ بعد از آفرينش‌ خود زمين‌ بر روي‌ آن‌ پديد آمده‌ است‌.
	
سوره إنسان آيه  2
‏متن آيه : ‏
‏ إِنَّا خَلَقْنَا الْإِنسَانَ مِن نُّطْفَةٍ أَمْشَاجٍ نَّبْتَلِيهِ فَجَعَلْنَاهُ سَمِيعاً بَصِيراً ‏
 
‏ترجمه : ‏
آن‌گاه‌ حق‌ تعالي‌ در تفسير آيه‌ قبل‌ ـ بنا برمعني‌ راجح‌ آن‌ كه‌ ذكر شد ـ مي‌فرمايد: «هر آينه‌ ما انسان‌ را از نطفه‌ مختلطي‌ آفريديم» مراد از انسان‌ در اينجا: جنس‌ انسان‌ يعني‌ همه‌ فرزندان‌ آدم‌ است‌ و مراد از نطفه‌ در هم‌ آميخته‌ و مختلط: آب‌ مني‌ و نطفه‌ مرد و زن‌ بعد از اختلاط و آميزش‌ آن‌ دو است‌. به‌قولي: «امشاج‌» آميخته‌هايي‌ از چند چيز است‌ زيرا نطفه‌ مخلوطي‌ به‌ هم ‌آميخته‌ از انواع ‌چيزهاي‌ مختلف‌ و انواع‌ طبايع‌ مختلفه‌اي‌ است‌ كه‌ انسان‌ از آنها و بر آنها آفريده ‌مي‌شود. «تا به‌ آزمونش‌ بكشانيم» يعني: انسان‌ را در حالي‌ آفريديم‌ كه‌ از آفرينش ‌او قصد آزمونش‌ را داشته‌ايم‌ تا او را به‌ خير و شر و به‌ امر و نهي‌ بيازماييم‌ «پس‌ او را» بدين‌سبب‌ «شنوا و بينا ساختيم» يعني: در او حواس‌ را ايجاد كرديم‌ تا ادراكش‌ كامل‌ گشته‌ و آزمودنش‌ ممكن‌ گردد. احتمال‌ دارد كه‌ مراد از آيه‌ اول‌، آفرينش‌ آدم‌ قبل‌ از دميدن‌ روح‌ در وي‌ و مراد از آيه‌ دوم‌، آفرينش‌ نسل‌ وي ‌باشد. به‌ هر حال‌ دو آيه‌ فوق‌ انسان‌ را به‌ ياد اصل‌ پيدايش‌ انسان‌ كه‌ يادآور ناتواني ‌وي‌اند مي‌اندازد و او را به‌ اعتراف‌ بر نعمت‌ و شكر منعم‌ و برآوردن‌ حكمت ‌آفرينش‌ خود كه‌ همانا پيروزي‌ در اين‌ آزمايش‌ است‌، برمي‌انگيزد.
 
	 آيه  26
‏متن آيه : ‏
‏ يُرِيدُ اللّهُ لِيُبَيِّنَ لَكُمْ وَيَهْدِيَكُمْ سُنَنَ الَّذِينَ مِن قَبْلِكُمْ وَيَتُوبَ عَلَيْكُمْ وَاللّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«خداوند مي‌خواهد» احكام‌ خويش‌ را «براي‌ شما بيان‌ كند» و آنچه‌ را كه‌ از اعمال‌ نيك‌ و مصالح‌ شما بر شما پنهان‌ است‌، برايتان‌ روشن‌ سازد «و شما را به ‌سيره‌ و سنت‌ پيشينيان‌» يعني‌: انبياي‌ گذشته‌ و پيروان‌ صالح‌ ايشان‌ «راهبر شود» تابه‌ سنتهاي‌ حسنه‌ آنان‌ اقتدا كنيد «و» نيز مي‌خواهد تا «از شما در گذرد» يعني‌: بر شما به‌ رحمت‌ بازگردد و به‌ شما توفيق‌ عطا فرمايد تا از آن‌ مخالفت‌هايي‌ كه ‌داشتيد، توبه‌ كنيد و از همين‌ روست‌ كه‌ به‌ شما در ازدواج‌ با كنيزان‌ رخصت‌ داد «و الله داناي‌ حكيم‌ است‌» داناست‌ به‌ مصالح‌ بندگان‌ خويش‌، صاحب‌ حكمت ‌است‌ درآنچه‌ كه‌ برايشان‌ مشروع‌ گردانيده‌ است‌.
 	سوره إنسان آيه  3
‏متن آيه : ‏
‏ إِنَّا هَدَيْنَاهُ السَّبِيلَ إِمَّا شَاكِراً وَإِمَّا كَفُوراً ‏
 
‏ترجمه : ‏
«هرآينه‌ ما راه‌ را به‌ او نشان‌ داديم‌، خواه‌ شكرگزار باشد يا ناسپاس» يعني: ما راه‌ هدايت‌ و گمراهي‌ و خير و شر را به‌ انسان‌ نمايانده‌، او را به‌ آن‌ آشنا ساخته‌ و منافع ‌و مضار آنها را به‌ او شناسانده‌ايم‌ به‌طوري‌كه‌ او خود به‌ فطرت‌ و عقل‌ خويش‌ بدان ‌راه‌ مي‌يابد و نيز ما پيامبران(ع) را فرستاده‌، آيات‌ خويش‌ را نازل‌ كرده‌ و ادله‌ را برپا كرده‌ايم‌، خواه‌ او شكرگزار بوده‌ و راه‌ ايمان‌ و عبادت‌ و تقوي‌ را بپويد، يا ناسپاس‌ باشد و كفر بورزد.
 
	سوره إنسان آيه  4
‏متن آيه : ‏
‏ إِنَّا أَعْتَدْنَا لِلْكَافِرِينَ سَلَاسِلَا وَأَغْلَالاً وَسَعِيراً ‏
 
‏ترجمه : ‏
بعد از آن‌ كه‌ حق‌ تعالي‌ دو گروه‌ شكرگزار و ناسپاس‌ را ذكر كرد، اكنون‌ به‌ بيان ‌اين‌ حقيقت‌ مي‌پردازد كه‌ چه‌ چيزي‌ را براي‌ آنها آماده‌ كرده‌ است: «ما براي‌كافران‌ زنجيرها و بندها و آتش‌ فروزان‌ آماده‌ كرده‌ايم» تا آنان‌ را به‌وسيله‌ اين‌ چيزها عذاب‌ كنيم‌. غل: چيزي‌ است‌ كه‌ دستها با آن‌ بر گردنها بسته‌ مي‌شود. سعير: آتش ‌بسيار افروخته‌ است‌.
 
	سوره إنسان آيه  5
‏متن آيه : ‏
‏ إِنَّ الْأَبْرَارَ يَشْرَبُونَ مِن كَأْسٍ كَانَ مِزَاجُهَا كَافُوراً ‏
 
‏ترجمه : ‏
«بي‌گمان‌ ابرار از جامي‌ مي‌نوشند» ابرار: اهل‌ طاعت‌ و اخلاص‌، يعني‌ كساني‌اند كه‌ حق‌ خداي