مه : ‏
«آن‌گاه‌ حساب‌ آنان» يعني: محاسبه‌ اعمالشان‌ و جزا دادنشان‌ در برابر آن‌ اعمال‌ «بر عهده‌ ما است» پس‌ چون‌ با رستاخيز به‌سوي‌ ما بازگردند، اگر اعمالشان‌ خير بود، جزاي‌ خير و اگر شر بود، جزاي‌ شر دريافت‌ مي‌كنند. علما گفته‌اند: حساب ‌هرچند حق‌ خداوند(ج)  است‌ و استيفا و بازگرفتن‌ حق‌ بر مالك‌ واجب‌ نيست‌ مگر خداوند(ج) محاسبه‌ خلق‌ را ـ يا به ‌حكم‌ وعده‌ خويش‌ كه‌ آن‌ را خلافي‌ نيست‌ و يا به‌ مقتضاي‌ حكمت‌ و عدل‌ خويش‌ ـ بر خود واجب‌ گردانيده ‌است‌ زيرا اگر حق‌تعالي‌ براي‌ مظلوم‌ از ظالم‌ انتقام‌ نگيرد، اين‌ شبهه‌ پديد مي‌آيد كه‌ ـ العياذ بالله او به‌اين‌ ظلم‌ راضي‌ است‌ در حالي‌كه‌ او از اين‌ عيب‌ و نقص‌ و هر نقص‌ و عيب‌ ديگري ‌منزه‌ و والا مي‌باشد پس‌ از اين‌رو محاسبه‌ آخرت‌ حتمي‌ است‌.‏‏آيه  62
‏متن آيه : ‏
‏ فَكَيْفَ إِذَا أَصَابَتْهُم مُّصِيبَةٌ بِمَا قَدَّمَتْ أَيْدِيهِمْ ثُمَّ جَآؤُوكَ يَحْلِفُونَ بِاللّهِ إِنْ أَرَدْنَا إِلاَّ إِحْسَاناً وَتَوْفِيقاً ‏
 
‏ترجمه : ‏
«پس‌ چگونه‌ است‌ آن‌ گاه‌ كه‌ به‌ آنان‌ به ‌سبب‌ كار و كردار پيشينشان‌ مصيبتي‌ برسد» يعني‌: حالشان‌ چگونه‌ خواهد بود و چه‌ خواهند كرد آن‌گاه‌ كه‌ به‌سبب‌ گناهاني‌ كه‌مرتكب‌ شده‌اند و از جمله؛ بردن‌ قضاياي‌ خويش‌ به‌ سوي‌ طاغوت‌، گرفتار مصيبت ‌سنگيني‌ گردند؟ آري‌! يقين‌ است‌ كه‌ آنان‌ در چنين‌ حالتي‌، از دفع‌ آن‌ مصيبت‌ناتوان‌ اند «سپس‌ نزد تو مي‌آيند» و از كاركرد خويش‌ عذرخواهي‌ مي‌كنند «و به‌خدا سوگند مي‌خورند كه‌ ما جز نيكويي‌ و موافقت‌ قصدي‌ نداشتيم‌» يعني‌: ما از بردن‌ قضاياي‌ خويش‌ به‌ داوري‌ نزد غير تو، جز احسان‌ و نيكوكاري‌ و ايجاد سازش‌ وتوافق‌ ميان‌ دو خصم‌، هيچ‌ قصد ديگري‌ نداشته‌ايم‌، پس‌ قطعا هدف‌ ما ستيز ومخالفت‌ با تو نبوده‌ است‌ و به‌ صحت‌ آن‌ داوري‌ هرگز اعتقاد نداشته‌ايم‌!
اما خداي‌ عزوجل‌ آنان‌ را اين‌گونه‌ تكذيب‌ مي‌كند:
	<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="text" href="w:text:6611.txt">وجه‌ تسميه:﴿ سوره‌ فجر ﴾</a><a class="text" href="w:text:6612.txt"> آيه  1</a><a class="text" href="w:text:6613.txt">آيه  2</a><a class="text" href="w:text:6614.txt"> آيه  3</a><a class="text" href="w:text:6615.txt">آيه  4</a><a class="text" href="w:text:6616.txt"> آيه  5</a><a class="text" href="w:text:6617.txt">آيه  6</a><a class="text" href="w:text:6618.txt">آيه  7</a><a class="text" href="w:text:6619.txt"> آيه  8</a><a class="text" href="w:text:6620.txt"> آيه  9</a><a class="text" href="w:text:6621.txt">آيه  10</a><a class="text" href="w:text:6622.txt">آيه  11</a><a class="text" href="w:text:6623.txt">آيه  12</a><a class="text" href="w:text:6624.txt">آيه  13</a><a class="text" href="w:text:6625.txt">آيه  14</a><a class="text" href="w:text:6626.txt"> آيه  15</a><a class="text" href="w:text:6627.txt">آيه  16</a><a class="text" href="w:text:6628.txt">آيه  17</a><a class="text" href="w:text:6629.txt">آيه  18</a><a class="text" href="w:text:6630.txt">آيه  19</a><a class="text" href="w:text:6631.txt"> آيه  20</a><a class="text" href="w:text:6632.txt"> آيه  21</a><a class="text" href="w:text:6633.txt">آيه  22</a><a class="text" href="w:text:6634.txt">آيه  23 </a><a class="text" href="w:text:6635.txt">آيه  24</a><a class="text" href="w:text:6636.txt">آيه  25</a><a class="text" href="w:text:6637.txt">آيه  26</a><a class="text" href="w:text:6638.txt">آيه  27-28</a><a class="text" href="w:text:6639.txt">آيه  29</a><a class="text" href="w:text:6640.txt">آيه  30</a></body></html>﴿ سوره‌ فجر ﴾
مکی‌ است‌ و داراي‌ (30) آيه‌ است‌.
 
وجه‌ تسميه: اين‌ سوره‌ بدان‌ سبب‌ «فجر» ناميده‌ شد كه‌ با اين‌ فرموده ‌خداوند(ج): (‏ وَالْفَجْرِ  1  وَلَيَالٍ عَشْرٍ ‏) افتتاح‌ شده‌ است‌. و اين‌ سوگندي‌ بزرگ‌ به ‌سپيده‌ صبح‌ است‌ كه‌ دل‌ ظلمت‌ را مي‌شكافد.
فضيلت‌ آن:  نسائي‌ از جابر(رض) روايت‌ كرده ‌است‌ كه‌ فرمود: معاذ پيش‌نماز مردم‌ بود. در اين‌ اثنا مردي‌ آمد و به‌ او اقتدا كرد اما معاذ نماز را طولاني‌ كرد. پس‌ آن‌ مرد نماز خود در پشت‌ سر وي‌ را قطع‌ نموده‌ به‌ گوشه‌ مسجد رفت‌ و به‌ تنهايي‌نماز گزارد و بيرون‌ شد. چون‌ اين‌ خبر به‌ معاذ رسيد، گفت: فلان‌ كس‌ كه‌ چنين‌ كرد، منافق‌ است‌. قضيه‌ را به‌ رسول‌ خدا ص بردند، رسول‌ خدا ص از آن‌ شخص‌ سؤال‌ كردند كه‌ چرا نماز را در پشت‌ سر معاذ رها كرده ‌است‌؟ او گفت: يارسول ‌الله! آمدم‌ كه‌ به‌دنبال‌ وي‌ نماز بگزارم‌ اما او نماز را بر من‌ طولاني‌ كرد، بناچار بازگشتم‌ و در گوشه‌ مسجد نماز گزاردم‌ و رفتم‌ كه‌ به‌ شترم‌ علف‌ بدهم‌. پس ‌رسول‌ خدا ص به‌ معاذ فرمودند: «اي‌ معاذ! آيا تو فتنه‌گر هستي‌؟ چرا سوره‌ هايي‌مانند:‏ (سَبِّحِ اسْمَ رَبِّكَ الْأَعْلَى)،(‏ وَالشَّمْسِ وَضُحَاهَا ‏)(وَالْفَجْرِ ) ‏و(‏ وَاللَّيْلِ إِذَا يَغْشَى ‏) را بر مردم‌ نمي‌خواني‌؟». يادآور مي‌شويم‌ كه‌ نظير اين‌ حديث‌ شريف‌ در آغاز سوره ‌«انفطار» نيز نقل‌ شد.
 
 سوره فجر آيه  1

‏متن آيه : ‏

‏ وَالْفَجْرِ ‏

 

‏ترجمه : ‏
«سوگند به‌ صبح» خداي‌ سبحان‌ به‌ سپيده‌دم‌ (صبح) سوگند مي‌خورد زيرا اين ‌وقت‌، وقت‌ درهم ‌دريدن‌ ظلمت‌ و شكفتن‌ سپيده‌ روز است‌. مجاهد مي‌گويد: «مراد حق‌ تعالي‌ از اين‌ سوگند، سپيده‌دم‌ روز عيد قربان‌ است‌».
 
	سوره فجر آيه  2

‏متن آيه : ‏

‏ وَلَيَالٍ عَشْرٍ ‏

 

‏ترجمه : ‏
«و سوگند به‌ شبهاي‌ دهگانه» يعني: شبهاي‌ دهگانه‌ اول‌ ماه‌ ذي‌الحجه‌.
	سوره فجر آيه  3

‏متن آيه : ‏

‏ وَالشَّفْعِ وَالْوَتْرِ ‏

 

‏ترجمه : ‏
«و سوگند به‌ جفت‌ و تاق» از همه‌ اشيا. به‌ قولي: مراد از زوج‌، روز اول‌ و دوم ‌تشريق‌ است‌ كه‌ خروج‌ از مني‌ در آنها براي‌ حاجي‌اي‌ كه‌ شتاب‌ دارد، رواست‌ و مراد از وتر، روز سوم‌ تشريق‌ است‌. در تفسير آن‌ اقوال‌ ديگري‌ نيز آمده ‌است‌. گفتني‌ است‌ كه‌ سوگند خوردن‌ به‌ شبهاي‌ دهگانه‌ ذي‌الحجه‌، به‌خاطر فضيلت ‌آنهاست‌. در حديث‌ شريف‌ به‌ روايت‌ ابن‌عباس‌ رضي‌الله عنهما آمده‌ است: «هيچ‌روزي‌ نيست‌ كه‌ عمل‌ صالح‌ به‌سوي‌ خداوند(ج) در آنها از اين‌ روزها ـ يعني‌ از ده‌ روز ذي‌الحجه‌ ـ دوست‌ داشته‌تر باشد. اصحاب‌ گفتند: حتي‌ جهاد در راه‌ خدا؟ رسول‌ خدا فرمودند: حتي‌ جهاد در راه‌ خدا مگر شخصي‌ كه‌ خود با مالش‌ به‌ميدان‌ جهاد برود و سپس‌ چيزي‌ از آنها را برنگرداند».
 
	سوره فجر آيه  4

‏متن آيه : ‏

‏ وَاللَّيْلِ إِذَا يَسْرِ ‏

 

‏ترجمه : ‏
«و سوگند به‌ شب‌، وقتي‌ سپري‌ شود» يعني: روي‌ آورد آن‌گاه‌ باز رود.
 
	سوره فجر آيه  5

‏متن آيه : ‏

‏ هَلْ فِي ذَلِكَ قَسَمٌ لِّذِي حِجْرٍ ‏

 

‏ترجمه : ‏
«آيا در اين‌ براي‌ خردمند سوگندي‌ معتبر است‌؟» حجر: عقل‌ است‌. يعني‌ كسي ‌كه‌ از عقل‌ و خرد برخوردار باشد، مي‌داند كه‌ آنچه‌ خداوند(ج) در اين‌ آيات‌ بدان ‌سوگند خورده‌ است‌، سزاوار آن‌ است‌ كه‌ بدان‌ سوگند ياد شود زيرا اينها دلايل ‌روشن‌ يگانگي‌ و قدرت‌ حق‌ تعالي‌اند. مقسم‌ عليه‌ محذوف‌ است‌ و آيه‌ بعدي