ايشان‌ داد» يعني: حق‌ تعالي‌ قريش‌ را به‌ سبب‌ آن‌ دو سفر غذا داد و آنان‌ را از گرسنگي‌ شديدي‌ كه‌ در آن‌ به‌سر مي‌بردند، رهانيد «و از بيم‌ و ترس‌ ايمنشان‌ گردانيد» زيرا در آن‌ زمان‌ اعراب‌ يك‌ديگر را غارت‌ كرده‌ و به‌اسارت‌ مي‌گرفتند اما قريش‌ به‌ سبب‌ مجاورت‌ خانه‌ خدا(ج) از اين‌ حملات‌ و غارتگريها ايمن‌ بودند چنان‌ كه‌ حق‌ تعالي‌ آنان‌ را از ترس‌ هجوم‌ سپاه‌ حبشه‌ و لشكر فيل‌ نيز ايمن‌ گردانيد پس‌ بايد به‌ شكر اين‌ همه‌ نعمت‌، فقط او را به‌ عبادت‌ يگانه‌ گردانند و بجز او، بتان‌ را شريك‌ و همتا قرار نداده‌ و به‌ پرستش‌ نگيرند. ابن‌كثير مي‌گويد: «بدين‌ جهت‌ است‌ كه‌ هر كس‌ به‌ اين‌ فرمان‌ الهي‌ لبيك‌ گفت‌، ايمني‌ دنيا و آخرت‌ هر دو برايش‌ جمع‌ شد و هر كس‌ اين‌ فرمان‌ حق‌ تعالي‌ را عصيان‌ كرد، هر دو امنيت‌ از وي‌ سلب‌ گرديد چنان‌ كه آيات‌ (112 ـ 113) از سوره‌ نحل‌ بر اين ‌معني‌ ناظر است‌». در حديث‌ شريف‌ به‌ روايت‌ اسماء بنت‌يزيدبن‌سكن‌ انصاري ‌رضي‌الله عنها آمده‌ است‌ كه‌ رسول‌ خدا ص سوره: (‏ لِإِيلَافِ قُرَيْشٍ ‏ ...)را تلاوت ‌نموده‌ سپس‌ فرمودند: «اي‌ گروه‌ قريش‌! واي‌ بر شما! پروردگار اين‌ خانه‌اي‌ را عبادت‌ كنيد كه‌ شما را از گرسنگي‌ اطعام‌ و از ترس‌ و هراس‌ ايمن‌ گردانيد».
<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="text" href="w:text:6842.txt">وجه‌ تسميه:﴿ سوره‌ ماعون ﴾</a><a class="text" href="w:text:6843.txt">آيه  1</a><a class="text" href="w:text:6844.txt"> آيه  2</a><a class="text" href="w:text:6845.txt">آيه  3</a><a class="text" href="w:text:6846.txt"> آيه  4-5</a><a class="text" href="w:text:6847.txt"> آيه  6</a><a class="text" href="w:text:6848.txt"> آيه  7</a></body></html>﴿ سوره‌ ماعون ﴾
مکی‌ است‌ و داراي‌ (7) آيه‌ است‌.
 
وجه‌ تسميه: اين‌ سوره‌ بدان‌ جهت‌ «ماعون‌» ناميده‌ شد كه‌ خداي‌ عزوجل‌ در آخر آن‌ كساني‌ را كه‌ اسباب‌ و آلات‌ منزل‌ را از ديگران‌ بازداشته‌ و آن‌ را به‌ عاريت‌ نمي‌دهند، نكوهش‌ نموده‌ است‌. اين‌ سوره‌ «دين‌» نيز ناميده‌ مي‌شود به‌ سبب‌ نكوهش‌ كساني‌ كه‌ دين‌؛ يعني‌ جزاي‌ اخروي‌ را منكرند.
به‌ قول‌ جمهور، اين‌ سوره‌ مكي‌ است‌ اما به‌ قول‌ ابن‌عباس‌ و قتاده‌ مدني‌ مي‌باشد. «هبه‌ الله» مفسر نابينا در بيان‌ سبب‌ نزول‌ آن‌ گفته‌ است: نصف‌ اين‌ سوره‌ در مكه‌ درباره‌ عاصي‌بن‌وائل‌ و نصف‌ آن‌ در مدينه‌ در باره‌ عبدالله بن‌ابي‌ منافق‌ نازل‌ شده ‌است‌.
 سوره ماعون آيه  1

‏متن آيه : ‏

‏ أَرَأَيْتَ الَّذِي يُكَذِّبُ بِالدِّينِ ‏

 

‏ترجمه : ‏
«آيا كسي‌ را كه‌ جزا را دروغ‌ مي‌خواند، ديدي‌؟» يعني: آيا كسي‌ را كه‌ حساب‌ و كتاب‌ آخرت‌ را انكار مي‌كند، شناختي‌؟ اين‌ استفهام‌ براي‌ برانگيختن‌ تعجب‌ و درعين‌ حال‌ جهت‌ تشويق‌ شنونده‌ به‌ شناخت‌ امري‌ است‌ كه‌ بعد از آن‌ بيان‌ مي‌شود.
در بيان‌ سبب‌ نزول‌ اقوال‌ چندي‌ آمده‌است‌؛ ابن‌عباس‌ رضي‌الله عنهما مي‌گويد: «اين‌ آيه‌ درباه‌ عاصي‌بن‌وائل‌ سهمي‌ نازل‌ گرديد». اما سدي‌ مي‌گويد: «اين‌ آيه‌ درباره‌ وليدبن‌مغيره‌ نازل‌ شد». به‌ قولي: اين‌ آيه‌ درباره‌ ابوجهل‌ نازل‌ شد كه‌ وصي‌ يتيمي‌ بود پس‌ آن‌ يتيم‌ با تني‌ برهنه‌ نزدش‌ آمد و از وي‌ مال‌ خود را طلب‌ كرد اما او يتيم‌ را از خود راند. ابن‌جريح‌ مي‌گويد: «اين‌ آيه‌ درباره‌ ابوسفيان‌ نازل‌ گرديد كه‌ در هر هفته‌ شتري‌ مي‌كشت‌ در اين‌ حال‌ يتيمي‌ از وي‌ چيزي‌ خواست‌ اما او آن‌ يتيم‌ را با چوبدست‌ خود راند».
	سوره ماعون آيه  2

‏متن آيه : ‏

‏ فَذَلِكَ الَّذِي يَدُعُّ الْيَتِيمَ ‏

 

‏ترجمه : ‏
«اين‌ همان‌ كس‌ است‌ كه‌ يتيم‌ را به‌ سختي‌ مي‌راند» يعني: اگر جوياي‌ اين‌ شخص ‌منكر روز جزا بشوي‌، يا در اوصاف‌ و خصوصياتش‌ تأمل‌ كني‌، او همان‌ كسي ‌است‌ كه‌ يتيم‌ را به‌ شدت‌ مي‌راند و حقش‌ را به‌ وي‌ نمي‌دهد. گفتني‌ است‌ كه ‌اعراب‌ جاهليت‌ به‌طور كل‌، به‌ زنان‌ و كودكان‌ ميراث‌ نمي‌دادند.
 
	سوره ماعون آيه  3

‏متن آيه : ‏

‏ وَلَا يَحُضُّ عَلَى طَعَامِ الْمِسْكِينِ ‏

 

‏ترجمه : ‏
«و به‌ طعام‌ دادن‌ مسكين‌ ترغيب‌ نمي‌كند» يعني: اين‌ شخص‌ منكر روز جزا، همان‌ كس‌ است‌ كه‌ نه‌ خود به‌ سبب‌ بخل‌ و آزي‌ كه‌ دارد، مساكين‌ را اطعام‌ مي‌كند و نه‌ خانواده‌ خود يا ديگران‌ را بر اين‌ كار برمي‌انگيزد.
 
سوره ماعون آيه  4‏متن آيه : ‏‏ فَوَيْلٌ لِّلْمُصَلِّينَ ‏
 آيه  5‏متن آيه : ‏‏ الَّذِينَ هُمْ عَن صَلَاتِهِمْ سَاهُونَ ‏
 

‏ترجمه : ‏
«پس‌ واي‌ بر نمازگزاراني‌ كه‌ از نماز خويش‌ غافلند» و به‌ آن‌ اهميتي‌ نمي‌دهند به‌طوري‌كه‌ اگر نماز بگزارند، از نماز خود اميد ثوابي‌ را نمي‌برند و در برابر ترك‌ آن‌ نيز از مجازاتي‌ بيم‌ ندارند همچنين‌ آنان‌ از نماز غافلند تا وقت‌ آن‌ از دست‌ برود پس‌ اگر با مؤمنان‌ باشند، به‌ ريا نماز مي‌خوانند اما اگر با مؤمنان‌ نبودند، نماز نمي‌خوانند. حق‌ تعالي‌ فرمود: (عَن صَلَاتِهِمْ سَاهُونَ ‏): (از نماز خويش‌ غافلند) ونفرمود: «في‌ صلاتهم‌ ساهون: در نماز خويش‌ غافلند» زيرا سهو و غفلت‌ در اثناي ‌نماز، آمرزيده‌ و بخشوده ‌است‌ چراكه‌ اين‌ سهو غير اختياري‌ مي‌باشد. پس‌عبارت: (عَن صَلَاتِهِمْ سَاهُونَ ‏)به‌ اين‌ معني‌ است‌ كه‌ آنان‌ با به‌ تأخير انداختن‌ وقت ‌نماز، يا با خواندن‌ آن‌ به‌ بي‌مبالاتي‌، از نماز خويش‌ غافلند. يا مراد بي‌نمازاني‌اندكه‌ از نماز خويش‌ غافلند. اما چنان‌ كه‌ گفتيم‌؛ سهو در نماز در تحت‌ تكليف‌ داخل ‌نمي‌شود چرا كه‌ امري‌ غير اختياري‌ است‌ و ثابت‌ شده‌ است‌ كه‌ رسول‌ خدا ص خود در نماز سهو نمودند و براي‌ كسي‌ كه‌ در نماز سهو مي‌كند، سجده‌ سهو را مشروع‌ كردند. همچنين‌ صحابه‌ در نماز سهو مي‌كردند. ابن‌كثير نقل‌ مي‌كند كه‌ رسول‌ خدا ص در پاسخ‌ سعدبن‌ابي‌وقاص‌(رض) كه‌ از ايشان‌ پرسيد: (عَن صَلَاتِهِمْ سَاهُونَ ‏)چه‌ كساني‌اند؟ فرمودند: «كساني‌ كه‌ نماز را از وقت‌ آن‌ به‌ تأخير مي‌اندازند».
ابن‌عباس‌ رضي‌الله عنهما در بيان‌ سبب‌ نزول‌ مي‌گويد: «اين‌ آيه‌ درباره‌ منافقاني ‌نازل‌ شد كه‌ وقتي‌ مؤمنان‌ حاضر مي‌بودند، از روي‌ ريا و خودنمايي‌ نماز مي‌خواندند اما وقتي‌ مؤمنان‌ غايب‌ مي‌بودند، نماز را ترك‌ مي‌كردند همچنين‌ آنان‌ از عاريت ‌دادن‌ اشيا و وسايل‌ ضروري‌ منزل‌ به‌ مؤمنان‌ خودداري‌ مي‌كردند.
 
سوره ماعون آيه  6

‏متن آيه : ‏

‏ الَّذِينَ هُمْ يُرَاؤُونَ ‏

 

‏ترجمه : ‏
«آنان‌ كه‌ ريا مي‌كنند» يعني: به‌ علاوه‌ آن‌كه‌ آنان‌ از نماز خود غافلند، در همان ‌نمازهايي‌ نيز كه‌ مي‌خوانند، رياكاري‌ مي‌كنند. يا آنان‌ در هر ع