ي از سوي پروردگارش بر او نازل نمي‌گردد ( تا گواه بر صدق دعوت او باشد ؟ ! ) بگو : خداوند مي‌تواند ( هرگونه ) دليل و معجزه‌اي نازل كند ، ولي آنان نمي‌دانند ( كه برابر سنّت الهي اگر به درخواست ايشان پاسخ گفته شود و ايمان نياورند نابود مي‌گردند ) .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« ءَايَةً » : دليل حسي . معجزه . « لا يَعْلَمُونَ » : حكمت انزال آيات را نمي‌دانند و متوجّه نيستند كه برابر سنّت خدا تكذيب مشاهده عيان مايه هلاك آنان مي‌گردد ( نگا : انعام / 8 ) .‏
 
آيه  38
‏متن آيه : ‏
‏ وَمَا مِن دَآبَّةٍ فِي الأَرْضِ وَلاَ طَائِرٍ يَطِيرُ بِجَنَاحَيْهِ إِلاَّ أُمَمٌ أَمْثَالُكُم مَّا فَرَّطْنَا فِي الكِتَابِ مِن شَيْءٍ ثُمَّ إِلَى رَبِّهِمْ يُحْشَرُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏( يكي از دلائل قوي قدرت خدا و حكمت و رحمتش اين است كه او همه چيز را آفريده است ) و هيچ جنبنده‌اي در زمين و هيچ پرنده‌اي كه با دو بال خود پرواز مي‌كند وجود ندارد مگر اين كه گروههائي همچون شمايند ( و هر يك داراي خصائص و مميّزات و نظام حيات خاصّ خود مي‌باشند ) . در كتاب ( كائنات ) هيچ چيز را فروگذار نكرده‌ايم ( و همه‌چيز را ضبط و به همه چيز پرداخته‌ايم . بگذار تكذيب‌كنندگان هرچه مي‌خواهند بكنند ) پس ( از گذشت اين چند روزه زندگي دنيوي ) آنان ( همراه همه گروهها و دسته‌هاي حيوانات موجود ) در پيشگاه پروردگارشان جمع‌آورده مي‌شوند ( و به حساب و كتابشان مي‌رسيم ) .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« دَآبَّةٍ » : جنبنده . حيوان . « طَآئِرٍ » : پرنده . « يَطِيرُ بِجَنَاحَيْهِ » : با دو بال خود مي‌پرد . ذكر اين قيد براي تأكيد است . همان گونه كه مي‌گوئيم : با گوشهايمان شنيديم . با چشمهايمان ديديم . « أُمَمٌ » : ملّتها . گروههائي كه داراي صفات و خصائص و طبائع مميّزه باشند . « مَا فَرَّطْنا » : كوتاهي نكرده‌ايم . غفلت نورزيده‌ايم . فروگذار نكرده‌ايم . « الْكِتَابِ » : لوح محفوظ ، كه نمي‌دانيم چيست ( نگا : انعام / 59 ، يس / 12 ، بروج / 22 ) . جهان هستي ، كه كتاب ديدني خدا است . قرآن ، كه كتاب خواندني خدا است و تمام اموري كه مردم براي تربيت و هدايت بدان نياز دارند و همه چيزهائي كه از احكام اسلامي و مسائل اخلاقي بايد بدانند ، در آن به گونه مجمل يا مفصّل وجود دارد . علم خدا .‏
 
آيه  39
‏متن آيه : ‏
‏ وَالَّذِينَ كَذَّبُواْ بِآيَاتِنَا صُمٌّ وَبُكْمٌ فِي الظُّلُمَاتِ مَن يَشَإِ اللّهُ يُضْلِلْهُ وَمَن يَشَأْ يَجْعَلْهُ عَلَى صِرَاطٍ مُّسْتَقِيمٍ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏آنان كه آيات ( جهاني و قرآني ) ما را تكذيب مي‌دارند ( و از حواسّ خود براي شناخت حق سود نمي‌برند و هرگز حق نمي‌شنوند و حق نمي‌گويند ، گوئي ) كرانند و لالانند و در تاريكيها ( ي گوناگون كفر و جهل و تعصّب و تقليد ) قرار دارند . خداوند ( برابر نظم و نظام و قوانين و سنني كه دارد ) هر كه را بخواهد گمراه مي‌سازد ، و هر كه را بخواهد بر جاده مستقيم ( ايمان ) قرار مي‌دهد .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« صُمٌّ » : كران . « بُكْمٌ » : لالان . « مَن يَشَإِ اللهُ . . . » : هر كس كه داراي قصد بد و سوء نيّت باشد ، خدا او را به حال خود رها مي‌سازد تا سرگشته شود و سپس به دوزخ رود ، و هر كس كه داراي قصد خوب و نيّت پاك باشد ، خدا او را هدايت مي‌بخشد و در راه راست رهنمودش مي‌نمايد و سرانجام بهشت را بدو عطاء مي‌فرمايد .‏
 

آيه  40
‏متن آيه : ‏
‏ قُلْ أَرَأَيْتُكُم إِنْ أَتَاكُمْ عَذَابُ اللّهِ أَوْ أَتَتْكُمُ السَّاعَةُ أَغَيْرَ اللّهِ تَدْعُونَ إِن كُنتُمْ صَادِقِينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏بگو : به من بگوئيد كه اگر عذاب خدا شما را فرا گيرد ( همان گونه كه قبلاً ملّتهاي پيشين را فرا گرفته است ) يا اين كه قيامت شما ( با فرا رسيدن مرگتان و يا از هم پاشيدن جهان ) فراز آيد ، آيا ( براي نجات از عذاب دنيوي يا اخروي ) غير خدا را به ياري مي‌طلبيد ؟  ( و اگر بطلبيد سودي به شما مي‌رسانند و شما را مي‌رهانند ؟ ! ) اگر شما راستگوئيد ( در اين كه بتها و انبازها سودي براي شما دارند و پرستش را سزاوارند ؟ ! ) .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« أَرَأَيْتَكُمْ » : مراد عربها از چنين تركيب و شيوه‌اي اين است كه : آيا هيچ فكر كرده‌ايد كه‌ ؟ مرا خبر دهيد كه آيا ؟ مرا آگاه سازيد كه آيا ؟  ( نگا : اسراء / 62 ) . « السَّاعَةُ » : قيامت . هنگام مرگ .‏
 
آيه  41
‏متن آيه : ‏
‏ بَلْ إِيَّاهُ تَدْعُونَ فَيَكْشِفُ مَا تَدْعُونَ إِلَيْهِ إِنْ شَاء وَتَنسَوْنَ مَا تُشْرِكُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏( نه ، در وقت رخدادهاي بزرگ ، و در هنگامه رستاخيز به كسي جز خدا متوسّل نمي‌شويد و پناه نمي‌بريد و ) بلكه تنها خدا را به ياري مي‌طلبيد ، و او اگر خواست آن چيزي را برطرف مي‌سازد كه وي را براي رفع آن به فرياد مي‌خوانيد ، و ( ديگر آن روز ) چيزهائي را كه ( امروز ) شريك خدا مي‌سازيد فراموش مي‌نمائيد ( و از خاطر مي‌زدائيد ) .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« تَدْعُونَ » : فرا مي‌خوانيد . استمداد مي‌جوئيد . « تَنسَوْنَ » : فراموش مي‌كنيد . از ياد مي‌بريد .‏
 
آيه  42
‏متن آيه : ‏
‏ وَلَقَدْ أَرْسَلنَا إِلَى أُمَمٍ مِّن قَبْلِكَ فَأَخَذْنَاهُمْ بِالْبَأْسَاء وَالضَّرَّاء لَعَلَّهُمْ يَتَضَرَّعُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏( اي پيغمبر ! ناراحت مباش كه پيغمبران زيادي را ) ما به سوي ملّتهائي كه پيش از تو بوده‌اند گسيل داشته‌ايم ( و هنگامي كه علم طغيان برافراشته و سرپيچي ورزيده‌اند ) آنان را به سختيها و زيانها گرفتار و به شدائد و بلايا دچار ساخته‌ايم تا بلكه خشوع و خضوع نمايند ( و توبه كنند و به سوي خداي خود برگردند ) .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« الْبَأْسَآءِ » : بلا و مصيبت خارج از جسم شخص ، مانند : تنگدستي ، زيان مالي ، مرگ فرزندان . « الضَّرَّآءِ » : بلا و مصيبت مربوط به جسم شخص . مانند : بيماري ، رنجوري ، غم و اندوه . « يَتَضَرَّعُونَ » : خشوع و خضوع كنند . فروتني و فرمانبرداري كنند . توبه و انابت كنند .‏
 
آيه  43
‏متن آيه : ‏
‏ فَلَوْلا إِذْ جَاءهُمْ بَأْسُنَا تَضَرَّعُواْ وَلَكِن قَسَتْ قُلُوبُهُمْ وَزَيَّنَ لَهُمُ الشَّيْطَانُ مَا كَانُواْ يَعْمَلُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏آنان چرا نبايد هنگامي كه به عذاب ما گرفتار مي‌آيند ، خشوع و خضوع كنند ( و بيدار شوند و اندرز گيرند و با تضرّع و زاري دست دعا به سوي باري بلند كنند و آمرزش خواهند ؟ ) ولي دلهايشان سخت شده است و ( نرود ميخ آهنين بر سنگ ! و علاوه از قساوت قلب ) اهريمن ( هم ) اعمالي را كه انجام مي‌دهند برايشان آراسته و پيراسته است .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« بَأْس‌ » : قوّت و شدّت . در اينجا مراد عذاب است ( نگا : انعام / 147 ، اعراف / 98 ) . « قَسَتْ » : قساوت پيدا كرد . سخت و سنگين شد .‏
 آيه  44
‏متن آيه : ‏
‏ فَلَمَّا نَسُواْ مَا ذُكِّرُواْ بِهِ فَتَحْنَا عَلَيْهِمْ أَبْوَابَ كُلِّ شَيْءٍ حَتَّى إِذَا فَرِحُواْ بِمَا أُوتُواْ أَخَذْنَاهُم بَغْتَةً فَإِذَا هُم مُّبْلِسُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏هنگامي كه آنان فراموش كردند آنچه را