مائده» ناميدند. به‌نام‌ سوره‌ «عقود» و سوره‌ «منقذه» نيز ناميده‌ مي‌شود.
سوره‌ مائده‌ دربرگيرنده‌ احكام‌ تشريعي‌ و سه‌ داستان‌ است‌. از عائشه‌رضي‌الله عنها روايت‌ شده‌است‌ كه‌ فرمود: «مائده‌ آخرين‌ سوره‌اي‌ است‌ كه‌ نازل‌شد پس‌ آنچه‌ كه‌ در آن‌ از حلال‌ مي‌يابيد؛ حلال‌ بشماريد و آنچه‌ كه‌ در آن‌ ازحرام‌ مي‌يابيد؛ حرام‌ بشناسيد». بعضي‌ گفته‌اند: مراد عائشه‌ رضي‌الله عنها از سخن‌فوق‌ اين‌ است‌ كه‌: هيچ‌ آيه‌ منسوخه‌اي‌ در اين‌ سوره‌ وجود ندارد. اما ابن‌عباسك برآن‌ است‌ كه‌ دو آيه‌ در آن‌ منسوخ‌ مي‌باشد ـ كه‌ در جاي‌ خود بيان‌خواهيم‌ كرد.
صاحب‌ تفسير «في‌ظلال‌القرآن» مي‌گويد: «در اين‌ سوره‌ با موضوعات ‌مختلفي‌ روبرو مي‌شويم‌ اما آنچه‌ كه‌ همه‌ آنها را به ‌هم‌ مربوط مي‌سازد، هدف ‌يگانه‌اي ‌است‌ كه‌ قرآن‌ كريم‌ براي‌ به‌ ثمر رساندن‌ آن‌ آمده‌ است‌، اين‌ هدف ‌عبارت‌ است‌ از: به‌ وجودآوردن‌ امت‌، برپاساختن‌ دولت‌ و شيرازه‌ ساختن‌ جامعه‌اي‌ ويژه‌، بر اساس‌ عقيده‌، جهانبيني‌ و ساختاري‌ مخصوص‌ كه‌ در آن‌يگانگي‌ خداي‌ عزوجل‌ درالوهيت‌، ربوبيت‌ و حاكميت‌، اصل‌ و اساس‌ امور است‌، خداوندي‌ كه‌ انسان‌ مؤمن‌، راه‌ و رسم‌ زندگي‌، نظامنامه‌ها، معيارها و ملاكهاي‌ ارزشي‌ خود را فقط از او مي‌گيرد...».
 
آيه  125
‏متن آيه : ‏
‏ فَمَن يُرِدِ اللّهُ أَن يَهْدِيَهُ يَشْرَحْ صَدْرَهُ لِلإِسْلاَمِ وَمَن يُرِدْ أَن يُضِلَّهُ يَجْعَلْ صَدْرَهُ ضَيِّقاً حَرَجاً كَأَنَّمَا يَصَّعَّدُ فِي السَّمَاء كَذَلِكَ يَجْعَلُ اللّهُ الرِّجْسَ عَلَى الَّذِينَ لاَ يُؤْمِنُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏آن كس را كه خدا بخواهد هدايت كند ، سينه‌اش را ( با پرتو نور ايمان باز و ) گشاده براي ( پذيرش ) اسلام مي‌سازد ، و آن كس را كه خدا بخواهد گمراه و سرگشته كند ، سينه‌اش را به گونه‌اي تنگ مي‌سازد كه گوئي به سوي آسمان صعود مي‌كند ( و به سبب رقيق شدن هوا و كمبود اكسيژن ، تنفّس كردن هر لحظه مشكل و مشكلتر مي‌شود . كافر لجوج نيز با پيروي از تقاليد پوسيده ، هر دم بيش از پيش از هدايت آسماني دورتر و كينه‌اش نسبت به حق و حقيقت بيشتر و پذيرش اسلام براي وي دشوارتر مي‌شود ) . بدين منوال خداوند عذاب را بهره كساني مي‌سازد كه ايمان نمي‌آورند .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« يَشْرَحْ صَدْرَهُ » : مراد از شرح صدر ، بر سر شوق و شور آوردن انسان است براي پذيرش اسلام و تابش ايمان در زواياي دل او . « ضَيِّقاً » : تنگ . « حَرَجاً » : بسيار تنگ . مصدر است و به عنوان صفت مشبّهه به كار رفته است . « الرِّجْسَ » : پليدي . در اينجا مراد خشم و عذاب است ( نگا : اعراف / 71 ، يونس / 100 ) .‏
 
آيه  126
‏متن آيه : ‏
‏ وَهَذَا صِرَاطُ رَبِّكَ مُسْتَقِيماً قَدْ فَصَّلْنَا الآيَاتِ لِقَوْمٍ يَذَّكَّرُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏اين ( مطلب كه مددهاي الهي شامل حال حق‌طلبان مي‌گردد و عذاب الهي به سراغ دشمنان حق مي‌رود ، سنّت ثابت خدا است و بخشي از راستاي ) راه مستقيم پروردگار تو است . ما آيات ( قرآني و نشانه‌هاي جهاني و دلائل عقلاني ) را براي كساني تشريح و توضيح داده‌ايم كه ( دلي پذيرا و گوشي شنوا دارند و ) پند مي‌گيرند و اندرز مي‌پذيرند .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« هذا » : اين . مراد اسلام يا قرآن است ، و يا اين كه مراد سرافرازي و خوشبختي مؤمنان و سيه‌روزي و بدبختي كافران در اين جهان و آن جهان است . « مُسْتَقِيماً » : راست . حال مؤكّد براي ( صِراطُ ) است . چرا كه راه خدا پيوسته مستقيم است .‏
 
آيه  127
‏متن آيه : ‏
‏ لَهُمْ دَارُ السَّلاَمِ عِندَ رَبِّهِمْ وَهُوَ وَلِيُّهُمْ بِمَا كَانُواْ يَعْمَلُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏براي آنان ( كه پندپذير و بيدارند ) دارالسلام است كه ( بهشت يزدان است و زدوده از آفات و بلايا بوده و غم و اندوه به ساحت آن راه ندارد و ) از سوي پروردگارشان بديشان تعلّق مي‌گيرد ، و خداوند به سبب كاري كه ( در دنيا ) انجام مي‌داده‌اند ، سرپرست و ياور آنان است .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« دارُ السَّلام‌ » : خانه امن و امان . سرزمين سلام و درود ( نگا : مريم / 62 ، واقعه / 26 ) . مراد بهشت است كه جاي شادي است و غم و اندوه و بلا و مصيبتي در آن نيست .‏
 
آيه  128
‏متن آيه : ‏
‏ وَيَوْمَ يِحْشُرُهُمْ جَمِيعاً يَا مَعْشَرَ الْجِنِّ قَدِ اسْتَكْثَرْتُم مِّنَ الإِنسِ وَقَالَ أَوْلِيَآؤُهُم مِّنَ الإِنسِ رَبَّنَا اسْتَمْتَعَ بَعْضُنَا بِبَعْضٍ وَبَلَغْنَا أَجَلَنَا الَّذِيَ أَجَّلْتَ لَنَا قَالَ النَّارُ مَثْوَاكُمْ خَالِدِينَ فِيهَا إِلاَّ مَا شَاء اللّهُ إِنَّ رَبَّكَ حَكِيمٌ عَليمٌ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏( به ياد بياور آن ) روزي را كه در آن همه آنان را در كنار هم گرد مي‌آوريم ( و خطاب به گناهكاران مي‌گوئيم : ) اي گروه جنّيان ! شما افراد فراواني از انسانها را گمراه ساختيد .  ( بدين هنگام با افسوس و دريغ ) پيروان ايشان از ميان انسانها ( فرياد برمي‌آورند و ) مي‌گويند : پروردگارا ! برخي از ما از برخي ديگر سود برديم .  ( جنّيان با وسوسه شيطاني بر ما رياست كردند و از ما بهره گرفتند ، و ما انسانها به وسوسه ايشان دچار شهوات و لذّات زودگذر شديم ، تا آن گاه كه مدّت معلوم زندگي را سپري كرديم ) و به مرگي گرفتار آمديم كه براي ما معيّن و مقدّر فرموده بودي .  ( هم‌اينك با كوله‌بار كفر و ضلال در پيشگاه ذوالجلال ايستاده‌ايم . واي بر ما ! خداوند بديشان ) مي‌گويد : آتش ( دوزخ ) جايگاه شما است و هميشه در آن ماندگاريد مگر مدّت زماني كه خدا بخواهد . بيگمان پروردگار تو حكيم ( است و كارهايش از روي حكمت انجام مي‌گيرد و ) آگاه است ( و مي‌داند چه كساني را از دست دوزخ رها كند ) .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« مَعْشَرَ » : گروه . دسته . جمعيّت . « إِسْتَكْثَرْتُمْ » : بسياري را وسوسه كرديد و گول زديد . « أَجَّلْتَ لَنَا » : براي ما معيّن و مقرّر كردي . « مَثْوَيا » : مقرّ . جايگاه . « إِلاّ مَا » : جز مدّت زماني كه . جز كساني كه . اين استثناء بيانگر اين واقعيّت است كه قادر مطلق خدا است و هرچه خواهد كند . و چه بسا اين استثناء تعليق به محال باشد ( نگا : هود / 107 و 108 ) .‏
 
آيه  129
‏متن آيه : ‏
‏ وَكَذَلِكَ نُوَلِّي بَعْضَ الظَّالِمِينَ بَعْضاً بِمَا كَانُواْ يَكْسِبُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏و همان گونه ( كه ستمگران ، در اين جهان پشتيبان يكديگر و رهبر و راهنماي هم هستند ، در جهان ديگر نيز آنان را به يكديگر وامي‌گذاريم و ) برخي از ستمگران را همنشين برخي ديگر مي‌گردانيم ، و اين به خاطر اعمالي است كه ( در جهان گذران ) انجام مي‌داده‌اند .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« نُوَلِّي » : دوست و ياور مي‌سازيم . سرپرست و پيشوا مي‌كنيم . « نُوَلِّي بَعْضَ » : ستمگران را همدم و همنشين يكديگر مي‌سازيم . در اين جهان ، ستمگراني را بر ستمگران ديگري مسلّط مي‌نمائيم و امارت مي‌بخشيم ( نگا