اشتند «بگو» اگر به ‌راستي‌ شما در اين‌ جايگاه‌ و منزلت‌ قرار داريد «پس‌ چرا» خداوند(ج) «شما را بر گناهانتان‌ عذاب‌ مي‌كند» با كشتن‌ و مسخ‌ كردتتان‌ در دنيا و با آتش‌ دوزخ‌ در آخرت‌؟ كه‌ خود نيز به‌ اين‌ عذاب‌ معترفيد. اي‌ بي‌خردان‌! آيا نمي‌دانيد كه‌ پسر از جنس‌ پدر خويش‌ است‌ و چيزي‌ كه‌ صدور آن‌ از پدرش‌ محال‌ باشد، از او سر نمي‌زند درحالي‌ كه‌ از شما گناه‌ صادر مي‌شود؟! آيا نمي‌دانيد كه‌ دوست‌؛ دوست‌ خويش‌ را عذاب‌ نمي‌كند درحالي‌ كه‌ شما مورد عذاب‌ قرار مي‌گيريد؟! پس‌ اين‌ خود، دليل‌ بر آن‌ است‌ كه‌ شما در اين‌ ادعايتان ‌دروغ‌ گوييد «بلكه‌ شما هم‌ بشري‌ هستيد از جمله‌ كساني‌ كه» حق‌ تعالي «آفريده‌ است» همچون‌ ساير بندگان‌ خويش‌ پس‌ از جنس‌ بشر هستيد نه‌ فرزندان‌ وي‌ پس‌ بدانيد كه‌ حق‌ تعالي‌ بر تمام‌ بندگان‌ خويش‌ حاكم‌ است‌: «هركه‌ را بخواهد، مي‌آمرزد و هركه‌ را بخواهد، عذاب‌ مي‌كند» يعني‌: بندگان‌ خود را در برابر خير و شر محاسبه‌ مي‌كند و هر كس‌ را در برابر عملش‌ جزا مي‌دهد پس‌ او خواسته ‌است‌ كه ‌هركه‌ را بر كفر مي‌ميراند، به‌ عدل‌ خويش‌ عذاب‌ كند و بر كساني‌ كه‌ از كفر توبه‌ كرده‌اند، به‌ فضل‌ خويش‌ بيامرزد و گنهكاران‌ را ـ اگر بخواهد عفو و اگر بخواهد، عذاب‌ كند «و فرمانروايي‌ آسمانها و زمين‌ و آنچه‌ در ميان‌ آنهاست‌، از آن‌ خداوند است ‌و بازگشت‌ همه‌ به‌سوي‌ اوست».
از ابن‌عباس‌(رض) در بيان‌ سبب‌ نزول‌ آيه‌ كريمه‌ روايت‌ شده‌ است‌ كه‌ فرمود: نعمان‌بن‌ اضاء، بحري‌بن‌عمرو و شاس‌بن‌ عدي‌ نزد رسول‌ خداص آمدند و با آن‌حضرت‌ص گفت‌وگو كردند. رسول‌ خداص آنان‌ را به‌سوي‌ خداي‌ عزوجل‌ دعوت‌ نموده‌ و از عذابش‌ بيم‌ دادند ولي‌ آن‌ سيه‌رويان‌ گفتند: اي‌ محمد! تو ما را از چه‌چيز  مي‌ترساني؟ آيا نمي‌داني‌ كه‌: (ما پسران‌ خدا و دوستان‌ وي‌ هستيم‌؟) همان‌ بود كه‌ پروردگار متعال‌ آيه‌: ‏ وَقَالَتِ الْيَهُودُ وَالنَّصَارَى نَحْنُ أَبْنَاء اللّهِ وَأَحِبَّاؤُهُ   را نازل‌فرمود.
آيه  162
‏متن آيه : ‏
‏ فَبَدَّلَ الَّذِينَ ظَلَمُواْ مِنْهُمْ قَوْلاً غَيْرَ الَّذِي قِيلَ لَهُمْ فَأَرْسَلْنَا عَلَيْهِمْ رِجْزاً مِّنَ السَّمَاءِ بِمَا كَانُواْ يَظْلِمُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏سپس ستمگران ( از فرمان خدايشان سرپيچي كردند و ) گفتاري را كه بدانان گفته شده بود ديگر كردند و دگرگون گفتند ؛ پس در برابر سرپيچي و تمرّدشان ، از آسمان بر آنان عذابي فرستاديم .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« رِجْزاً » : عذاب . عقوبت .  ( نگا : بقره / 59 ) .‏
 
آيه  163
‏متن آيه : ‏
‏ واَسْأَلْهُمْ عَنِ الْقَرْيَةِ الَّتِي كَانَتْ حَاضِرَةَ الْبَحْرِ إِذْ يَعْدُونَ فِي السَّبْتِ إِذْ تَأْتِيهِمْ حِيتَانُهُمْ يَوْمَ سَبْتِهِمْ شُرَّعاً وَيَوْمَ لاَ يَسْبِتُونَ لاَ تَأْتِيهِمْ كَذَلِكَ نَبْلُوهُم بِمَا كَانُوا يَفْسُقُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏از آنان درباره ( سرگذشت اهالي ) شهر ( ايله ) كه در ساحل دريا بود بپرس .  ( به ياد بياورند ) هنگامي را كه آنان ( در روز شنبه از حدود و مقرّرات خدا ) تجاوز مي‌كردند . همان هنگام كه ماهيانشان روز شنبه به سويشان مي‌آمدند ( روي آب ) و خودنمائي مي‌كردند ، امّا در غير روز شنبه به سويشان نمي‌آمدند ( و اين هم آزمايشي از سوي خدا بود ) . به همين منوال آنان را پيوسته به سبب فسق و فجور دائمي و مستمرّشان ( با آزمونهاي گوناگون ) مي‌آزموديم ( تا نيكوكاران پاك‌سيرت از بدكاران بد طينت جدا و مشخّص شوند ) .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« عَنِ الْقَرْيَةِ » : درباره شهر و اهل شهر . « حَاضِرَةَ الْبَحْرِ » : مشرف بر دريا . كنار دريا . « يَعْدُونَ » : تجاوز مي‌كردند . ستم مي‌نمودند . « حِيتَان‌ » : جمع حُوت ، ماهيها . « شُرَّعاً » : جمع شارع به معني نزديك و نمايان . سربرافراشته . پياپي . حال است « تَأْتِيهِمْ حِيتَانُهُمْ . . . شُرَّعاً » : ماهيهاي آن نواحي روي آب خودنمائي مي‌كردند . ماهيهاي آنجا از آب سر به در مي‌آوردند . ماهيهاي آن مكان ، پياپي مي‌آمدند و به دنبال همديگر رديف مي‌شدند .‏
 
<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="text" href="w:text:8203.txt">آيه  164</a><a class="text" href="w:text:8204.txt">آيه  165</a><a class="text" href="w:text:8205.txt">آيه  166</a><a class="text" href="w:text:8206.txt">آيه  167</a><a class="text" href="w:text:8207.txt">آيه  168</a><a class="text" href="w:text:8208.txt">آيه  169</a><a class="text" href="w:text:8209.txt">آيه  170</a></body></html>آيه  164
‏متن آيه : ‏
‏ وَإِذَ قَالَتْ أُمَّةٌ مِّنْهُمْ لِمَ تَعِظُونَ قَوْماً اللّهُ مُهْلِكُهُمْ أَوْ مُعَذِّبُهُمْ عَذَاباً شَدِيداً قَالُواْ مَعْذِرَةً إِلَى رَبِّكُمْ وَلَعَلَّهُمْ يَتَّقُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏و ( به ياد يهوديان بياور ) هنگامي را كه گروهي از ( صلحاي اسلاف ) ايشان ( كه همچون ديگران نافرماني و بزهكاري نمي‌كردند ) به كساني مي‌گفتند ( كه سركشان و گناهكاران را پند مي‌دادند و موعظه مي‌كردند : ) چرا مردماني را پند مي‌دهيد كه خداوند آنان را ( به سبب كفر و معاصي ، در دنيا ) نابود مي‌كند يا ( در آخرت ) عذاب شديدي خواهد داد ؟  ( مگر نمي‌دانيد كه پند و اندرز در اينان تأثيري ندارد و نرود ميخ آهنين در سنگ‌ ؟ ) مي‌گفتند :  ( ما به وظيفه خود كه امر به معروف و نهي از منكر است عمل مي‌كنيم ) تا در پيشگاه پروردگارتان معذور بوده ( و رفع مسؤوليّت از خويشتن كرده باشيم ) و شايد هم ( اين بيچارگان از گناه باز ايستند و نور ايمان زواياي درونشان را روشن سازد و راه ) تقوا و پرهيزگاري در پيش گيرند .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« أُمَّةٌ » : جماعت . گروه . « مَعْذِرَةً » : براي داشتن عذر تقصير در پيشگاه ربّ جليل . مفعول‌له است .‏
 
آيه  165
‏متن آيه : ‏
‏ فَلَمَّا نَسُواْ مَا ذُكِّرُواْ بِهِ أَنجَيْنَا الَّذِينَ يَنْهَوْنَ عَنِ السُّوءِ وَأَخَذْنَا الَّذِينَ ظَلَمُواْ بِعَذَابٍ بَئِيسٍ بِمَا كَانُواْ يَفْسُقُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏امّا هنگامي كه پندها و اندرزهائي را نشنيدند كه بدانها تذكّر داده شدند ، كساني را كه ( ديگران را نصيحت مي‌نمودند و آنان را ) از بدي نهي مي‌كردند از ( عذاب به دور داشتيم و از بلا ) رهانيديم ، و كساني را كه ( مخالفت فرمان مي‌كردند و بيشتر و بيشتر گناه مي‌ورزيدند و بدين وسيله بر خود و جامعه ) ستم مي‌نمودند ، به خاطر استمرار بر معاصي و نافرماني ، به عذاب سختي گرفتار ساختيم .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« نَسُوا » : فراموش كردند . در گوش نگرفتند و توجّه ننمودند . « بَئِيسٍ » : سخت . شديد .‏
 
آيه  166
‏متن آيه : ‏
‏ فَلَمَّا عَتَوْاْ عَن مَّا نُهُواْ عَنْهُ قُلْنَا لَهُمْ كُونُواْ قِرَدَةً خَاسِئِينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏و هنگامي كه از ترك چيزهائي كه از آنها نهي مي‌شدند سر باز زدند و سركشي نمودند ، خطاب بدانان گفتيم : به بوزينگان مطرودي تبديل شويد ( و به سبب خوي حيواني از جامعه انسان