تظارشان است ) .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« جَنَّاتِ عَدْنٍ » :  ( نگا : توبه‌ / 72 ، رعد / 23 ، نحل‌ / 31 ) . جنّاتِ ، بدل يا عطف بيان ( مَئَابٍ ) است . « مُفَتَّحَةً لَّهُمُ الأبْوَابُ » : واژه ( مُفَتَّحَةً ) حال ، و كلمه ( الأبْوَابُ ) نائب فاعل است .‏
 
سوره ص آيه  51
‏متن آيه : ‏
‏ مُتَّكِئِينَ فِيهَا يَدْعُونَ فِيهَا بِفَاكِهَةٍ كَثِيرَةٍ وَشَرَابٍ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏در آنجا ( راحت و آسوده بر تختها ) تكيه مي‌زنند و ميوه‌هاي فراوان و نوشيدنيهاي زيادي را مي‌طلبند ( و خدمتكاران بهشتي فوراً خواستهايشان را برآورده مي‌كنند ) .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« مُتَّكِئِينَ » : تكيه زنندگان . حال ضمير ( هُمْ ) است . « يَدْعُونَ » : مي‌طلبند . « كَثِيرَةٍ » : فراوان . مراد انواع ميوه‌هاي فراوان و نوشيدنيهاي گوناگون است .‏
 
سوره ص آيه  52
‏متن آيه : ‏
‏ وَعِندَهُمْ قَاصِرَاتُ الطَّرْفِ أَتْرَابٌ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏در كنار ايشان همسراني هستند كه ( با زيبائي و ملاحتي كه دارند چشم شوهران خود را تنها متوجّه خود مي‌كنند و از ديگران باز مي‌دارند ، و به سبب زيبائي شوهرانشان ) تنها به شوهرانشان چشم مي دوزند ، و جملگي هم‌سنّ و سال مي‌باشند ( و در ميانشان پير وجود ندارد و گوئي همه در يك زمان متولّد گرديده‌اند ) .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« قَاصِرَاتُ الطَّرْفِ » :  ( نگا : صافّات‌ / 48 ) . همسراني كه به خاطر جمال شوهران خود و عشق بدانان تنها بديشان چشم دوخته‌اند . همسراني كه با جمال و زيبائي خود چشم شوهرانشان را به خود جلب و ايشان را دلباخته خويش نموده‌اند . « أَتْرَابٌ » : جمع تِرْب ، افراد همسن و سال ( نگا : واقعه‌ / 37 ، نبأ / 33 ) . يعني همه همسران هم‌سنّ و سال بوده گوئي جملگي در يك زمان آفريده شده‌اند . همگي همسران و جملگي شوهران ، جوان و هم‌سنّ و سالند ( نگا : تفسير نمونه ) .‏
 
سوره ص آيه  53
‏متن آيه : ‏
‏ هَذَا مَا تُوعَدُونَ لِيَوْمِ الْحِسَابِ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏اين ، چيزهائي است كه براي روز حساب و كتاب ( قيامت ، به شما پرهيزگاران ) وعده داده مي‌شود ( و تخلّف‌ناپذير است ) .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« لِيَوْمِ الْحِسَابِ » : مراد براي زمان بعد از حساب و كتاب است ، چرا كه نعمتهاي مذكور در آيات 50 و 51 و 52 پس از وارسي و بررسي و دخول به بهشت در اختيار خداپرستان راستين قرار مي‌گيرد .‏
 
سوره ص آيه  54
‏متن آيه : ‏
‏ إِنَّ هَذَا لَرِزْقُنَا مَا لَهُ مِن نَّفَادٍ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏اين ( نعمتهاي فراوان ) عطاء و داده‌هاي ما است و هرگز نابودي و پايان ندارد .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« نَفَادٍ » : فنا و نابودي . از ميان رفتن و پايان پذيرفتن .‏
 
سوره ص آيه  55
‏متن آيه : ‏
‏ هَذَا وَإِنَّ لِلطَّاغِينَ لَشَرَّ مَآبٍ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏اين ( نعمتها و بهره‌هاي پرهيزگاران بود كه ذكر گوشه‌اي از آن گذشت ) و امّا سركشان ( از خطّ فرمان يزدان ، و شورندگان بر انبياء و پيغمبران ) داراي بدترين مرجع و مأوايند .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« هذَا » : خبر مبتداي محذوفي است و تقدير آن چنين است : أَلأمْرُ هذَا : يا مبتدا است و خبر آن محذوف است و تقدير چنين است : هذَا لِلْمُتَّقِينَ .‏
 
آيه  12
‏متن آيه : ‏
‏ قَالَ مَا مَنَعَكَ أَلاَّ تَسْجُدَ إِذْ أَمَرْتُكَ قَالَ أَنَاْ خَيْرٌ مِّنْهُ خَلَقْتَنِي مِن نَّارٍ وَخَلَقْتَهُ مِن طِينٍ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«فرمود» خداوند متعال‌ به‌ ابليس‌ «چون‌ تو را به‌ سجده‌ امر كردم، چه‌ چيز تو را از اين‌ كه‌ سجده‌ كني‌ بازداشت‌؟» طرح‌ اين‌ سؤال‌ به‌ منظور برپاداشتن‌ حجت‌ عليه ‌ابليس‌ و نماياندن‌ كفر و كبر و عناد و افتخار او به‌ اصل‌ خويش‌ و براي‌ كوبيدن‌ وتوبيخ‌ وي‌ است، وگرنه‌ خداي‌ سبحان‌ به‌ علت‌ سرپيچي‌ ابليس‌ از اطاعت‌ فرمانش ‌داناست‌ و به‌ طرح‌ اين‌ پرسش‌ نيازي‌ ندارد «گفت» ابليس‌ در پاسخ‌ خداوند متعال‌ «براي‌ اين‌ كه‌ من‌ از او بهترم» لذا به‌ پندار ابليس، عامل‌ بازدارنده‌اش‌ از سجده‌ براي‌ آدم‌؛ باورش‌ به‌ برتري‌ بر آدم‌ و عيب‌ پنداشتن‌ اين‌ امر بود كه‌ كسي‌ به‌ پايه‌ وي‌براي‌ كسي‌ به‌پايه‌ آدم‌(ع)  سجده‌ كند «مرا از آتشي‌ آفريده‌اي‌ و او را از گل» ابليس‌ براين‌ باور بود كه‌ عنصر آتش‌ از عنصر گل‌ بهتر است، به‌ دليل‌ اين‌ كه‌ عنصر آتش ‌نوراني‌ و عنصر گل‌ ظلماني‌ است‌ درحالي‌ كه‌ اين‌ قياس‌ ابليس، قياسي‌ باطل‌ واشتباهي‌ آشكار از سوي‌ آن‌ ملعون‌ بود زيرا از شأن‌ خاك‌ و گل، سنگيني‌ و وقار وبردباري‌ و پايداري‌ است‌ چنان‌كه‌ گل‌ محل‌ رويش‌ سبزه‌ و رشد و بالندگي‌ و اصلاح‌ نيز هست‌ درحالي‌ كه‌ از شأن‌ آتش، سوزندان‌ و شتاب‌ و سبكي‌ است‌ چنان‌كه ‌آتش‌ وسيله‌ عذاب‌ نيز مي‌باشد درحالي‌ كه‌ خاك‌ چنين‌ نيست، به‌ همين‌ دليل‌ بود كه‌ عنصر سازنده‌ ابليس‌ او را تباه‌ ساخت‌ درحالي‌كه‌ عنصر سازنده‌ آدم، او را به ‌ساحل‌ توبه‌ و انابت‌ و انقياد و نهايتا مغفرت‌ و نجات‌ كشانيد.
 
	سوره ص آيه  56
‏متن آيه : ‏
‏ جَهَنَّمَ يَصْلَوْنَهَا فَبِئْسَ الْمِهَادُ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏و آن دوزخ است كه بدانجا در مي‌آيند و بدان مي‌سوزند ، و چه بد جايگاه و قرارگاهي است .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« جَهَنَّمَ » : عطف بيان ، يا بدل از « شَرَّ » است . « بِئْسَ الْمِهَادُ » :  ( نگا : بقره‌ / 206 ، آل‌عمران‌ / 12 و 197 ) .‏
 
سوره ص آيه  57
‏متن آيه : ‏
‏ هَذَا فَلْيَذُوقُوهُ حَمِيمٌ وَغَسَّاقٌ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏اين آب داغ و خونابه ( اندام دوزخيان است كه نوشيدني ايشان ) است ، بايد كه از آن پيوسته بچشند و بخورند .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« هذَا » : مبتدا است . « حَمِيمٌ » : آب داغ . خبر ( هذا ) است . « فَلْيَذُوقُوهُ » : حرف ( ف ) براي تكرار است . يعني چاره‌اي نيست پيوسته بايد از آن بچشند و بخورند . جمله معترضه است . « غَسَّاقٌ » : اسم خونابه روان از پيكر دوزخيان است ( نگا : نبأ / 25 ) . در اصل به معني گنداب و آب بدبو است .‏
 
سوره ص آيه  58
‏متن آيه : ‏
‏ وَآخَرُ مِن شَكْلِهِ أَزْوَاجٌ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏و جز اين ، انواع كيفرهاي ديگري از اين قبيل دارند .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« ءَاخَرُ » : ديگري . مبتدا است . « مِن شَكْلِهِ » : همسان و همگون آن . صفت ( ءَاخَرُ ) است . « أَزْوَاجٌ » : اصناف و انواع . خبر ( ءَاخَرُ ) است .‏
 
سوره ص آيه  59
‏متن آيه : ‏
‏ هَذَا فَوْجٌ مُّقْتَحِمٌ مَّعَكُمْ لَا مَرْحَباً بِهِمْ إِنَّهُمْ صَالُوا النَّارِ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏( هنگامي كه رؤساي كفر و ضلال وارد دوزخ مي‌شوند و با چشم خود مي‌بينند كه پيروان ايشان را نيز به سمت دوزخ مي‌آورند ، خطاب به يكديگر مي‌گويند : بنگريد ) اين گروه انبوه ، بر اثر فشار و زور ( فرشتگان ) خود را به ميان شما مي‌اندازند ( و جا را بر شما تنگ مي‌كنند )  - خوش نيامدند و خوشي نبينند - آنان با آتش دوزخ سوخته مي‌شوند .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« هذَا فَوْجٌ . . . » : اين سخن مي‌تواند گفته فرشتگان عذاب ، خطاب به 