مي‌ترسد» يعني‌: خداي‌ عزوجل‌ اين‌ آزمايش‌ را ترتيب‌ خواهد داد تا به‌ علم‌ ظهور معلوم‌ بدارد كه‌ چه‌كسي ‌از شما پنهان‌ از چشم‌ مردم‌، از او پروا مي‌دارد، همان‌گونه‌ كه‌ از او در پيش‌ چشم ‌و گوش‌ مردم‌ پروا مي‌دارد زيرا پروا داشتن‌ ازخداوند(ج) به‌طور غايبانه‌ و نهان‌ ازچشم‌ و گوش‌ مردم‌، خود برهان‌ ايمان‌ است‌ «پس‌ هر كس‌ بعد از آن‌ تجاوز كند، براي‌ اوست‌ عذاب‌ دردناك» به‌جهت‌ مخالفت‌ وي‌ با امر و شرع‌ الهي‌.
مقاتل‌ در بيان‌ سبب‌ نزول‌ مي‌گويد: اين‌ آيه‌ در عمره‌ حديبيه‌ نازل‌ شد، آن‌گاه‌ كه‌ انبوهي‌ از جانوران‌ و پرندگان‌ بر مسلمانان‌ در محل‌ اردويشان‌ درآمده‌ و آن‌ محل‌ را پوشانيدند، به‌گونه‌اي‌ كه‌ ايشان‌ در گذشته‌ چنين‌ جمع‌ انبوهي‌ از حيوانات‌ وپرندگان‌ شكاري‌ را هرگز نديده‌ بودند. همان‌ بود كه‌ خداي‌ عزوجل‌ ايشان‌ را ازكشتن‌ شكار در حال‌ احرام‌ نهي‌ كرد.
بايسته‌ يادآوري‌ است‌ كه‌ اين‌ آزمايش‌ براي‌ مؤمنان‌ تا روز قيامت‌ استمرار دارد چنان‌كه‌ مي‌فرمايد:
 
آيه  87
‏متن آيه : ‏
‏ وَلَقَدْ آتَيْنَاكَ سَبْعاً مِّنَ الْمَثَانِي وَالْقُرْآنَ الْعَظِيمَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏( اي پيغمبر ! ) ما هفت ( آيه ) به تو داده‌ايم كه ( سوره فاتحه را تشكيل مي‌دهند و در هر نمازي ) تكرار مي‌گردند ( و از منزلت خاصّي برخوردارند و وسيله دعا و ثنا و طلب هدايت از خدايند ) و همه قرآن بزرگ را به تو عطاء نموده‌ايم ( كه معجزه جاويدان يزدان و مايه تاب و توان مسلمان است ) .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« سَبْعاً » : هفت . مراد هفت آيه سوره فاتحه است كه در اصل مشتمل بر چكيده قرآن است . يا به عبارت ديگر ، قرآن تفصيل اصول مذكور در آن است . « الْمَثَانِي‌ » : جمع مثنّي ، يعني : مكرّر ، بارها و بارها خوانده شده . مراد از مثنّي ، تنها دوبار نيست ، بلكه بر جمع يعني بر بيش از تثنيه دلالت دارد ، همان گونه كه برخي از الفاظ به صورت تثنيه ذكر مي‌شوند و معني جمع دارند . از قبيل : لبّيك و سَعْدَيْك . حَنانَيْك ( نگا : ملك‌ / 4 ) . اگر جمع ( مَثْناه ) باشد ، به معني ثَناء است . يعني هفت آيه‌اي كه ثناء خدا است ، خواه به صورت تسبيح صريح و خواه به صورت تسبيح در قالب دعاء . « سَبْعاً مِّنَ الْمَثَانِي‌ » : مراد سوره فاتحه است كه امّ الكتاب نام دارد . در اين صورت عطف ( الْقُرْءَانَ الْعَظيمَ ) بر آن ، از قبيل عطف عامّ بر خاصّ ، يا كلّ بر جزء است . برخي هم ( سَبْعاً مِّنَ الْمَثَانِي ) را خود قرآن مي‌دانند ( نگا : زمر / 23 ) و واژه ( سَبْعاً ) را براي كثرت مي‌شمارند و عطف را به منزله عطف صفت بر صفت مي‌دانند . « مِنَ الْمَثَانِي » : حرف ( مِنْ ) براي بيان ( سَبْعاً ) است .‏
 
آيه  88
‏متن آيه : ‏
‏ لاَ تَمُدَّنَّ عَيْنَيْكَ إِلَى مَا مَتَّعْنَا بِهِ أَزْوَاجاً مِّنْهُمْ وَلاَ تَحْزَنْ عَلَيْهِمْ وَاخْفِضْ جَنَاحَكَ لِلْمُؤْمِنِينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏( اي پيغمبر ! ) چشمان خود را به چيزي خيره مكن كه به گروههائي از كافران داده‌ايم ( چرا كه نعمت دنياگذران است و نعمت آخرت جاويدان ) و بر آنان غمگين مباش ( كه چرا راه كفر مي‌گيرند و به تو ايمان نمي‌آورند ) و براي مؤمنان بال ( مهرباني ) خود را بگستران ( كه پشتيبان حق و حقيقتند ) .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« لا تَمُدَّنَّ » : چشم مدوز . خيره مشو . « ما » : چيزي كه . چيزهائي كه . مراد ثروت و نعمت دنيوي است . « أَزْواجاً » : دسته‌ها و گروههائي . « إِخْفِضْ » : پائين بياور و بگستران . « جَنَاحَ » : بال . « إِخْفِضْ جَنَاحَكَ » : متواضع و مهربان باش ( نگا : إسراء / 24 ، شعراء / 215 ) .‏
 
آيه  89
‏متن آيه : ‏
‏ وَقُلْ إِنِّي أَنَا النَّذِيرُ الْمُبِينُ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏و ( به كافران ) بگو : من بيم‌دهنده آشكارم ( و به شما اعلام خطر مي‌كنم كه اگر به سركشي و بي‌ديني خود ادامه دهيد ، عذاب بر شما نازل مي‌نمائيم ) .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« النَّذِيرُ الْمُبينُ » : ترساننده آشكارا از عذاب پروردگار . بيم‌دهنده‌اي كه بيانگر نزول عذاب خدا بر كافران است .‏
 
آيه  90
‏متن آيه : ‏
‏ كَمَا أَنزَلْنَا عَلَى المُقْتَسِمِينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏همان گونه كه ( عذاب را ) بر بخش‌كنندگان ( احكام آسماني ) نازل كرديم .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« كَمَا » : همان گونه كه . همانند آنچه . تقدير چنين است : أَنَا النَّذِيرُ الْمُبينُ عِقاباً أَوْ عَذاباً مِّثْلَ مَا . « أَنزَلْنَا » : نازل كرديم . مراد اين است كه خدا نازل كرده است و انگار ما فرمانبرداران خدا فرمان شاهنشاه واقعي را اعلام مي‌كنيم . « الْمُقْتَسِمِينَ » : بخش‌كنندگان . كساني كه به تجزيه و تقسيم و تبعيض احكام الهي دست مي‌زدند و قسمتي را مي‌پذيرفتند كه به سود آنان بود و بقيّه را پشت سر مي افكندند كه با خواست ايشان موافق و هماهنگ نبود . يا اين كه اين واژه به معني مُفْتِرين است . يعني : كساني كه قرآن را دروغ و بهتان و ساخته و پرداخته انسان مي‌دانستند .‏
 
<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="text" href="w:text:9085.txt">آيه  91</a><a class="text" href="w:text:9086.txt">آيه  92</a><a class="text" href="w:text:9087.txt">آيه  93</a><a class="text" href="w:text:9088.txt">آيه  94</a><a class="text" href="w:text:9089.txt">آيه  95</a><a class="text" href="w:text:9090.txt">آيه  96</a><a class="text" href="w:text:9091.txt">آيه  97</a><a class="text" href="w:text:9092.txt">آيه  98</a><a class="text" href="w:text:9093.txt">آيه  99</a></body></html>آيه  91
‏متن آيه : ‏
‏ الَّذِينَ جَعَلُوا الْقُرْآنَ عِضِينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏كساني كه قرآن را بخش بخش مي‌كردند ( و قسمتي را حق و قسمتي را باطل مي‌دانستند ، و يا آن را شعر ، سحر ، كذب ، و اساطير مي‌ناميدند ) .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« عِضِينَ » : جمع عِضَة كه اصل آن عِضْوَة است ، يعني : قطعه قطعه و بخش بخش . مراد اين است كه به برخي از قرآن ايمان داشتند و به برخي باور نداشتند . يا اين كه سخنان متناقض و گوناگوني درباره آن مي‌زدند . يا جمع عَضَة كه اصل آن عَضْهَة است ، به معني : كذب و بهتان و سحر و كهانت . يعني : قرآن را از اين قبيل اشياء مي‌دانستند .‏
 
آيه  92
‏متن آيه : ‏
‏ فَوَرَبِّكَ لَنَسْأَلَنَّهُمْ أَجْمَعِيْنَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏به پروردگارت سوگند ! كه حتماً ( در روز رستاخيز از آنچه در دنيا مردمان انجام مي‌دهند ) از جملگي ايشان پرس‌‌وجو خواهيم كرد .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« لَنَسْأَلَنَّهُمْ » : بي‌گمان از ايشان سؤال و بازخواست مي‌كنيم .‏
 
آيه  93
‏متن آيه : ‏
‏ عَمَّا كَانُوا يَعْمَلُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏( سؤال و بازخواست مي‌كنيم ) از كارهائي كه ( در جهان ) مي‌كرده‌اند .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏. . .‏
 
آيه  94
‏متن آيه : ‏
‏ فَاصْدَعْ بِمَا تُؤْمَرُ وَأَعْرِضْ عَنِ الْمُشْرِكِينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏پس آشكارا بيان كن آنچه را كه بدان فرمان داده مي‌شوي ( كه دعوت حق است ) و به مشركان اعتناء مكن ( كه چه مي‌گويند و چه مي‌كنند ) .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« إِصْدَعْ » : آشكارا بيان كن . آشكار ساز . « أَعرِضْ » : اعتناء مكن ( نگا : نساء / 63 ) .‏
 
