مْ صَيْدُ الْبَرِّ مَا دُمْتُمْ حُرُماً وَاتَّقُواْ اللّهَ الَّذِيَ إِلَيْهِ تُحْشَرُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«براي‌ شما» حتي‌ در حال‌ احرام‌ نيز «شكار دريا حلال‌ شده‌ است» شكار دريا: شكار حيوانات‌ آبي‌ (آبزيان‌) است‌. مراد از دريا در اينجا: هر آبي‌ است‌ كه‌ درآن‌ شكار دريايي‌ يافت‌ مي‌شود، هرچند آن‌ آب‌، آب‌ نهر يا چاهي‌ باشد «و» همچنين‌ براي‌ شما حلال‌ شده‌ «طعام‌ دريا» طعام‌ دريا: خوردني‌اي‌ از خوردني‌هاي‌ آن‌ است‌ كه‌ دريا به‌ بيرون‌ افگند، يا بر روي‌ آب‌ آيد. اما در نزد ابوحنيفه‌، ماهي‌ مرده‌اي‌ كه‌ بر روي‌ آب‌ دريا مي‌آيد، خورده‌ نمي‌شود و بجز ماهي‌، خوردن‌ ساير حيوانات‌ دريايي‌ نيز در نزد احناف‌ روا نيست‌. ولي ‌غير احناف‌، (صيد) را در آيه‌ كريمه‌ به‌ شكاري‌ كه‌ از دريا زنده‌ گرفته‌ مي‌شود و (طعام‌) را به‌ آنچه‌ كه‌ دريا بعد از مردن‌ آن‌ را به‌ بيرون‌ مي‌افگند، تفسير كرده‌اند. آري‌! شكار و طعام‌ دريا را براي‌ شما حلال‌ گردانيديم‌ «تا براي شما منفعتي‌ باشد» و مقيماني‌ كه‌ آن‌ را به‌ طور تازه‌ مصرف‌ مي‌كنند، از آن‌ نيرو برگيرند «و براي‌ قافله» يعني‌: منفعتي‌ باشد براي‌ مسافران‌ شما كه‌ از آن‌ توشه‌ برمي‌گيرند و گوشت‌ حيوان‌ شكارشده‌ را خشك‌ مي‌كنند، يا آن‌ را در يخچالها نگهداري ‌مي‌كنند ـ چون‌ عصر حاضر ـ «ولي‌ شكار بيابان‌ بر شما حرام‌ گرديده‌ است‌، مادام ‌كه‌ محرم‌ باشيد» يعني‌: تا آن‌گاه‌ كه‌ لباس‌ احرام‌ بر تن‌ داشته‌ باشيد. همچنان‌ شكار غير محرم‌ بر محرم‌ حرام‌ است‌، اگر غير محرم‌ آن‌ را جهت‌ استفاده‌ محرم‌ شكار كرده‌ بود، مگر در رأي‌ احناف‌ كه‌ خوردن‌ شكار خشكي‌ را كه‌ به‌ وسيله‌ غيرمحرم ‌صيد شده‌ باشد؛ در هرحال‌ براي‌ محرم‌ جايز مي‌دانند، چه‌ به‌ منظور استفاده‌ وي‌ شكار شده‌ باشد، چه‌ در غير آن‌. شكار خشكي‌ شامل‌ هر حيواني‌ مي‌شود كه‌ در خشكي‌ تخم‌گذاري‌ و توليد نسل‌ نمايد، هرچند پاره‌اي‌ از اوقات‌ در دريا زندگي‌كند، چون‌ مرغابي‌ «و از خدايي‌ كه‌ نزد او محشور مي‌شويد پروا داريد» زيرا او شما را در برابر اعمالتان‌ جزا مي‌دهد.
 
	سوره نحل آيه  14
‏متن آيه : ‏
‏ وَهُوَ الَّذِي سَخَّرَ الْبَحْرَ لِتَأْكُلُواْ مِنْهُ لَحْماً طَرِيّاً وَتَسْتَخْرِجُواْ مِنْهُ حِلْيَةً تَلْبَسُونَهَا وَتَرَى الْفُلْكَ مَوَاخِرَ فِيهِ وَلِتَبْتَغُواْ مِن فَضْلِهِ وَلَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏و او است كه دريا را مسخر ( شما ) ساخته است تا اين كه از آن گوشت تازه بخوريد و از آن زيوري بيرون بياوريد كه بر خود مي‌پوشيد ( و خويشتن را بدان مي‌آرائيد و حس زيبائي را اشباع مي‌نمائيد ) و ( تو اي انسان ! ) كشتيها را مي‌بيني كه ( سينه ) دريا را مي‌شكافند و ( امتعه و اقوات را بدينجا و آنجا مي‌رسانند . خدا اين نعمت را به شما داد ) تا شما فضل او را بجوئيد ( و از دريا در مسير تجارت استفاده نمائيد ) و سپاسگزاري كنيد .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« طَرِيّاً » : تازه . ناقص واوي و يائي و نيز مهموزاللام است . « مِنْهُ » : و « فِيهِ » : مرجع ضمير در اين دو واژه ( الْبَحْرَ ) است . « مَواخِرَ » : جمع ماخِرَة ، شكافنده‌ها . مراد كشتيهاي جاري و روان است كه آبها را از هم مي‌شكافند . « حِلْيَةً » : زيورآلات . زينت‌آلات . از قبيل : لؤلؤ و مرجان و درّ و گوهر . « وَ لِتَبْتَغُوا مِن فَضْلِهِ » : تا با سوار شدن بر كشتيها و شكافتن درياها ، فضل و لطف و روزي فراوان خدا را بطلبيد . اين جمله ، عطف بر ( لِتَأْكُلوا مِنْهُ . . . ) است و ( تَرَي الْفُلْكَ مَواخِرَ فِيهِ ) جمله معترضه است .‏
 
<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="text" href="w:text:9112.txt">آيه  15</a><a class="text" href="w:text:9113.txt">آيه  16</a><a class="text" href="w:text:9114.txt"> آيه  17</a><a class="text" href="w:text:9115.txt">آيه  18</a><a class="text" href="w:text:9116.txt"> آيه  19</a><a class="text" href="w:text:9117.txt"> آيه  20</a><a class="text" href="w:text:9118.txt">آيه  21</a><a class="text" href="w:text:9119.txt"> آيه  22</a><a class="text" href="w:text:9120.txt">آيه  23</a><a class="text" href="w:text:9121.txt"> آيه  24</a><a class="text" href="w:text:9122.txt">آيه  25</a><a class="text" href="w:text:9123.txt"> آيه  26</a></body></html>سوره نحل آيه  15
‏متن آيه : ‏
‏ وَأَلْقَى فِي الأَرْضِ رَوَاسِيَ أَن تَمِيدَ بِكُمْ وَأَنْهَاراً وَسُبُلاً لَّعَلَّكُمْ تَهْتَدُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏و در زمين كوههاي استوار و پابرجائي را قرار داد تا اين كه زمين شما را نلرزاند ( و با حركت خود شما را مضطرب نگرداند ) و رودخانه‌ها و راههائي را پديدار كرد تا اين كه ( به مقصد خود ) راهياب شويد .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« ألْقَيا » : فرانهاد . مستقرّ كرد . « رَواسِيَ » : جمع راسِيَة ، كوههاي محكم و استوار . « اَن تَمِيدَ بِكُمْ » : تا شما زمين را نلرزاند و مضطرب و پريشان نگرداند . اين جمله منصوب و مفعول‌له است . در اصل :  ( لِئَلاّ تَمِيدَ بِكُمْ ) و يا اين كه :  ( كَراهَةَ أَن تَميدَ بِكُمْ ) است . « تَمِيدَ » : از مصدر ( مَيْد و مَيَدان ) به معني : لرزش و جنبش . تلوتلو خوردن و بدين سو و آن سو افتادن . « سُبُلاً » : جمع سَبيل ، راهها .‏
 
سوره نحل آيه  16
‏متن آيه : ‏
‏ وَعَلامَاتٍ وَبِالنَّجْمِ هُمْ يَهْتَدُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏و نشانه‌هائي ( از قبيل : كوهها و درّه‌ها و بادها و رودها و رنگ خاكها را پديد آورد كه مردمان در روز بدانها راه خود را پيدا مي‌كنند ) و ( در شب كه از اين علائم استفاده نمي‌شود ) ايشان به وسيله ستارگان رهنمون مي‌شوند .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« عَلامَاتٍ » : نشانه‌ها . عطف بر ( رَواسِيَ ) در آيه قبلي است .‏
 
سوره نحل آيه  17
‏متن آيه : ‏
‏ أَفَمَن يَخْلُقُ كَمَن لاَّ يَخْلُقُ أَفَلا تَذَكَّرُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏پس ( اي وجدانهاي بيدار ! از نظر عقل ) كسي كه ( اين همه چيزهاي عجيب و غريب و نعمتهاي بزرگ و سترگ را ) مي‌آفريند ، همچون كسي است كه ( چيزي ) نمي‌آفريند ؟  ( آيا بايد بت حقير و انسان فقير را شريك خداي جليل كرد ؟ ) آيا يادآور نمي‌شويد ؟  ( تا به اشتباه خود پي ببريد و از پرستش بتها و انسانها دست برداريد و تنها و تنها خداي يگانه را بپرستيد و سپاسگزاري كنيد ) .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« أَفَمَنْ » : استفهام انكاري است .‏
 
 
سوره نحل آيه  18
‏متن آيه : ‏
‏ وَإِن تَعُدُّواْ نِعْمَةَ اللّهِ لاَ تُحْصُوهَا إِنَّ اللّهَ لَغَفُورٌ رَّحِيمٌ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏( خداوند جز اينها داراي نعمتهاي فراوان ديگري است ) و اگر بخواهيد نعمتهاي خدا را برشماريد ، نمي‌توانيد آنها را سرشماري كنيد . بي‌گمان خداوند داراي مغفرت و مرحمت فراوان است ( و اگر از پرستش بتهاي بيجان و انسانهاي ناتوان دست برداريد و به پرستش خداي رحمان برگرديد ، مشمول گذشت و مهر يزدان مي‌گرديد ) .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« إِن تَعُدُّوا . . . » : اگر برشمريد . « لا تُحْصُوهَا » : آنها را نمي‌توانيد سرشماري كنيد .‏
 
سوره نحل آيه  19
‏متن آيه : ‏
‏ وَاللّهُ يَعْلَ