 آن اختلاف دارند ، و ( هم بدان خاطر كه اين كتاب ) هدايت و رحمت براي مؤمنان گردد .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« أَلَّذِي » : چيزي كه . مراد امور ديني مورد اختلاف و محلّ كشمكش مردمان است . از قبيل : توحيد ، نبوّت ، معاد ، تحليل و تحريم حيوانات و اشياء ، و غيره . . . « هُديً وَ رَحْمَةً » : مفعول‌له و عطف بر محلّ ( لِتُبَيِّنَ ) هستند .‏
 
<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="text" href="w:text:9167.txt">آيه  65</a><a class="text" href="w:text:9168.txt"> آيه  66</a><a class="text" href="w:text:9169.txt">آيه  67</a><a class="text" href="w:text:9170.txt">آيه  68</a><a class="text" href="w:text:9171.txt">آيه  69</a><a class="text" href="w:text:9172.txt"> آيه  70</a><a class="text" href="w:text:9173.txt">آيه  71</a><a class="text" href="w:text:9174.txt">آيه  72</a></body></html>سوره نحل آيه  65
‏متن آيه : ‏
‏ وَاللّهُ أَنزَلَ مِنَ السَّمَاءِ مَاءً فَأَحْيَا بِهِ الأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَا إِنَّ فِي ذَلِكَ لآيَةً لِّقَوْمٍ يَسْمَعُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏خدا است كه از ( ابر ) آسمان آب را مي‌باراند و زمين را پس از مرگ ( و خشكي ، با روياندن گلها و گياهها و چمنزارها و كشتزارهاي فراوان در ) آن ،  ( دوباره جان و ) حيات مي‌بخشد . بي‌گمان در اين ( كار باراندن و روياندن و موات و حيات ) دليل روشني ( بر وجود مدبّر حكيم ) است براي آنان كه گوش شنوا دارند .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« السَّمَآءِ » : مراد ابر است ( نگا : اعراف‌ / 57 ، نور / 43 ، واقعه‌ / 69 ) . « مَوْتِهَا » : مراد از مرگ زمين ، خشكي و لختي آن است . « فَأَحْيَا بِهِ الأرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَا » : زمين لخت و خشك را با آن سبز و خرّم و لبريز از جوش و خروش مي‌سازد . شايد اشاره به اين هم باشد كه آب برف و باران پس از جذب آن توسّط گياهان ، در درون آنها به بافتها و سلولهاي زنده تبديل مي‌شود .‏
 
سوره نحل آيه  66
‏متن آيه : ‏
‏ وَإِنَّ لَكُمْ فِي الأَنْعَامِ لَعِبْرَةً نُّسْقِيكُم مِّمَّا فِي بُطُونِهِ مِن بَيْنِ فَرْثٍ وَدَمٍ لَّبَناً خَالِصاً سَآئِغاً لِلشَّارِبِينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏بي‌گمان ( اي مردمان ! ) در وجود چهارپايان براي شما ( درس ) عبرتي است ( كه در پرتو آن مي‌توانيد به خدا پي ببريد . چه عبرتي از اين برتر كه ما ) از برخي از چيزهائي كه در شكم آنها است ، شير خالص و گوارائي به شما مي‌نوشانيم كه از ميان تفاله و خون بيرون مي‌تراود و نوشندگان را خوش مي‌آيد .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« نُسْقِيكُمْ » : به شما مي‌نوشانيم . « بُطُونِهِ » : شكمهايشان . ذكر ضمير ( ه ) به صورت مذكّر ، بدان خاطر است كه واژه ( أَنْعام ) اسم جمع است و تذكير و تأنيث آن درست است ( نگا : نحل‌ / 5 ) . « مِن بَيْنِ » : حال مقدّم ( لَبَناً ) و يا اين كه بدل اشتمال ( فِي بُطُونِهِ ) بشمار است . « فَرْثٍ » : علوفه جويده و نيمه‌هضمِ دستگاه گوارش حيوان . علوفه‌اي كه هنوز در داخل دستگاه گوارش حيوان باشد آن را ( فَرْث ) يعني تفاله ، و پس از دفع از بدن حيوان آن را ( رَوْث ) يعني سرگين مي‌نامند . « مِن بَيْنِ رَوْثٍ وَ دَمٍ » : مراد اين است كه حيوان موادّ غذائي را مي‌خورد و موادّ غذائي به ( فَرْث ) ، و فَرْث به خون ، و خون به شير تبديل مي‌شود . « خَالِصاً » : صاف . « سَآئِغاً » : گوارا . خوش‌آيند .‏
 
سوره نحل آيه  67
‏متن آيه : ‏
‏ وَمِن ثَمَرَاتِ النَّخِيلِ وَالأَعْنَابِ تَتَّخِذُونَ مِنْهُ سَكَراً وَرِزْقاً حَسَناً إِنَّ فِي ذَلِكَ لآيَةً لِّقَوْمٍ يَعْقِلُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏( خداوند ) از ميوه‌هاي درختان خرما و انگور ،  ( غذاي پربركتي نصيب شما مي‌سازد كه گاه آن را به صورت زيانباري در مي‌آوريد و از آن ) شراب درست مي‌كنيد و ( گاه ) رزق پاك و پاكيزه از آن مي‌گيريد . بي‌گمان در اين ( گردآوري دو و چند خاصيّت و قابليّت در ميوه‌ها ) نشانه‌اي ( از قدرت آفريدگار ) براي كساني است كه از عقل و خرد سود مي‌گيرند .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« مِنْهُ » : مرجع ضمير ( ه ) موصوف محذوفي است وتقديرچنين است : مَا تَتَّخِذُونَ مِنْهُ . يا اين كه : ثَمَرُ تَتَّخِذُونَ مِنْهُ .  ( ما ) يا ( ثَمَرُ ) مبتدا ، و جمله ( مِن ثَمَراتِ النَّخيلِ وَ الأعْنابِ ) خبر مقدم ، و جمله ( تَتَّخِذُونَ مِنْهُ ) صفت مبتداي محذوف است و به جاي موصوف نشسته است ( نگا : صافّات‌ / 164 ) . « سَكَراً » : آنچه مستي‌آور است . خمر . مي . مصدر و به معني اسم فاعل است و براي مبالغه به صورت مصدري به كار رفته است . « تَتَّخِذُونَ مِنْهُ سَكَراً وَ رِزْقاً حَسَناً » : مراد اين است كه اين خودتان هستيد كه به صورت حرام يا حلال از ميوه‌ها استفاده مي‌كنيد . پس بايد عبرت بگيريد و از خواب غفلت بيدار شويد و جز به صورت حلال از ميوه‌ها استفاده نكنيد . « لِقَوْمٍ يَعْقِلُونَ » : اين جمله شايد اشاره به اين نكته هم داشته باشد كه عاقلان مسكِرات و مشروبات الكلي نمي‌نوشند . چرا كه چنين چيزي دشمن عقل است .‏
 
سوره مائدة آيه  102
‏متن آيه : ‏
‏ قَدْ سَأَلَهَا قَوْمٌ مِّن قَبْلِكُمْ ثُمَّ أَصْبَحُواْ بِهَا كَافِرِينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«همانا قومي‌ پيش‌ از شما، از مانند آنها سؤال‌ كردند، باز به‌ آن‌ كافر شدند» يعني‌: كساني‌ از امت‌هاي‌ پيشين‌، سؤال‌هايي‌ مطرح‌ كردند كه‌ نيازي‌ به‌ طرح‌ آنها نبود و ضرورتي‌ ديني‌ طرح‌ آنها را ايجاب‌ نمي‌كرد اما چون‌ بر اساس‌ پرسشهاي‌ خود به ‌تكاليفي‌ مكلف‌ شدند، به‌ آن‌ تكاليف‌ عمل‌ نكردند، كه‌ نمونه‌ اين‌چنين‌ اموري‌ در آيين‌هاي‌ يهود و نصاري‌ فراوان‌ است‌.
پس‌ قاعده‌اي‌ كه‌ از اين‌ آيات‌ برمي‌آيد اين‌ است‌: از رسول‌ خداص ابتدائا چيز نوي‌ را نپرسيد اما جايز است‌ كه‌ درباره‌ آنچه‌ نازل‌ شده‌، به‌ قصد فهميدن‌ و عمل‌كردن‌ به‌ آن‌، توضيح‌ بخواهيد.
 
	سوره نحل آيه  68
‏متن آيه : ‏
‏ وَأَوْحَى رَبُّكَ إِلَى النَّحْلِ أَنِ اتَّخِذِي مِنَ الْجِبَالِ بُيُوتاً وَمِنَ الشَّجَرِ وَمِمَّا يَعْرِشُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏پروردگارت به زنبوران عسل ( راه زندگي و طرز معيشت را ) الهام كرد ( و بدان گونه كه تنها خود مي‌داند به دلشان انداخت ) كه از كوهها و درختها و داربستهائي كه مردمان مي‌سازند ، خانه‌هائي برگزينيد .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« أَوْحَيا » : الهام كرد . در فطرت زنبور عسل سرشت . مراد الهام غريزي است . « النَّحْل‌ » : زنبوران عسل . « يَعْرِشُونَ » : مردمان به صورت سقف مي‌سازند . داربستهائي كه انسانها درست مي‌كنند ( نگا : بقره‌ / 259 ، أنعام‌ / 141 ، أعراف‌ / 137 ) . شايد هم اشاره به كندوهائي باشد كه انسانها مي‌سازند و در اختيار زنبوران عسل قرار مي‌دهند .‏
 
سوره نحل آيه  69
‏متن آيه : ‏
‏ ثُمَّ كُلِي مِن كُلِّ الثَّمَرَاتِ فَاسْلُكِي سُبُلَ رَبِّكِ ذُلُلاً يَخْرُجُ مِن بُطُونِهَا شَرَابٌ مُّخْتَلِفٌ أَلْوَانُهُ فِيهِ شِفَاء لِلنَّاسِ إِنَّ فِي ذَلِكَ لآيَةً لِّقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏سپس ( ما به آنها الهام كرديم كه ) از همه ميوه‌ها بخوريد و راههائي را بپيمائيد كه خدا براي شما تعيين كرده است و كاملاً ( دقيق و ) د