ح پاك است كه مراد جبرئيل ، فرشته وحي است . « بِالْحَقِّ » :  ( نگا : بقره‌ / 176 ، نساء / 105 ، حجر / 64 ) . « هُديً وَ بُشْرَيا » : منصوبند و عطف بر محلّ ( لِيُثَبِّتَ ) مي‌باشند و مفعولٌ‌له بشمارند . تقدير چنين است : تَثْبيتاً لَّهُمْ وَ هِدَايَةً وَ بِشَارَةً . مي‌توان آن دو را مرفوع و خبر مبتداي محذوف دانست و جمله ( وَ هُديً وَ بُشْرَيا ) را حاليّه گرفت براي ضمير ( ه ) در ( نَزَّلَهُ ) .‏
 
<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="text" href="w:text:9210.txt">آيه  103</a><a class="text" href="w:text:9211.txt"> آيه  104</a><a class="text" href="w:text:9212.txt">آيه  105</a><a class="text" href="w:text:9213.txt">آيه  106</a><a class="text" href="w:text:9214.txt">آيه  107</a><a class="text" href="w:text:9215.txt">آيه  108</a><a class="text" href="w:text:9216.txt">آيه  109</a><a class="text" href="w:text:9217.txt">آيه  110</a></body></html>سوره مائدة آيه  105
‏متن آيه : ‏
‏ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ عَلَيْكُمْ أَنفُسَكُمْ لاَ يَضُرُّكُم مَّن ضَلَّ إِذَا اهْتَدَيْتُمْ إِلَى اللّهِ مَرْجِعُكُمْ جَمِيعاً فَيُنَبِّئُكُم بِمَا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«اي‌ مؤمنان‌! به‌ خودتان‌ بپردازيد» يعني‌: شما در قبال‌ خودتان‌ مسؤول‌ هستيد پس‌ خودتان‌ را بپاييد، يا خودتان‌ را نگاه‌ داريد «هرگاه‌ شما راه‌يافته‌ باشيد، كسي‌ كه ‌گمراه‌ شده‌است‌، به‌ شما زيان‌ نمي‌رساند» يعني‌: چنانچه‌ شما خود در حدود مسؤوليت‌ نفس‌ خويش‌، به‌سوي‌ حق‌ راهياب‌ و هدايت‌شده‌ باشيد، گمراهي‌ كساني ‌از مردم‌ كه‌ گمراه‌ شده‌اند، به‌ شما زياني‌ نمي‌رساند.
بايد دانست‌ كه‌ اين‌ آيه‌ به‌ معناي‌ نفي‌ وجوب‌ امر به‌ معروف‌ و نهي‌ از منكر نيست ‌زيرا آيات‌ قرآني‌ و احاديث‌ نبوي‌ بسياري‌، بر وجوب‌ حتمي‌ و قطعي‌ امربه‌معروف ‌و نهي‌ازمنكر دلالت‌ مي‌كنند. پس‌ اين‌ آيه‌ كريمه‌ كه‌ بر مسؤوليت‌ شخصي‌ تأكيد مي‌كند، بر كساني‌ حمل‌ مي‌شود كه‌ توانايي‌ قيام‌ به‌ واجب‌ «امر به‌ معروف‌ و نهي‌ ازمنكر» را ندارند، يا بر كساني‌ حمل‌ مي‌شود كه‌ گمان‌ نمي‌كنند امربه‌معروف‌ و نهي‌ازمنكر به‌ هيچ‌ حالي‌ از احوال‌ در مخاطبشان‌ تأثيري‌ بجا گذارد، يا از آن‌ بيم‌ دارند كه‌ از امربه‌معروف‌ و نهي‌ازمنكر با چنان‌ زياني‌ روبرو شوند كه‌ صرف‌ تصور وقوع‌ آن‌، ترك‌ آن‌ را به‌ آنان‌ توجيه‌ مي‌كند. در حديث‌ شريف‌ به‌ روايت‌ ابوبكرصديق‌(رض) آمده‌ است‌ كه‌ فرمود: شما اين‌ آيه‌ را مي‌خوانيد و آن‌ را در غير جايگاه‌ آن‌ مي‌نهيد... (يعني‌ آن‌ را بر ترك‌ امر به‌ معروف‌ و نهي‌ از منكر حمل‌مي‌كنيد) درحالي‌ كه‌ من‌ از رسول‌ خداص شنيدم‌ كه‌ فرمودند: «آن‌گاه‌ كه‌ مردم‌ منكر را ديدند و آن‌ را تغيير ندادند، نزديك‌ است‌ كه‌ خداي‌ عزوجل‌ همه‌ آنان‌ رابه‌ عذاب‌ خويش‌ گرفتار كند». از ابوثعلبه‌ خشني‌ نيز روايت‌ شده‌است‌ كه‌ فرمود: درباره‌ اين‌ آيه‌ از شخص‌ بسيار آگاهي‌ سؤال‌ كردم‌، آري‌! درباره‌ آن‌ ازرسول‌ خداص سؤال‌ كردم‌ پس‌ در حديث‌ شريف‌ فرمودند: «بلكه‌ بايد به‌ معروف‌ امر و از منكر نهي‌ كنيد تا آن‌گاه‌ كه‌ چون‌ [در زماني‌ قرار گرفتيد كه‌ فقط] از بخل‌ وحرص‌ اطاعت‌ و از هواي‌ نفس‌ پيروي‌ مي‌شد و خودپرستي‌ و دنيامحوري‌ مدار اعتبار بود و هر صاحب‌ رأي‌ و نظري‌ فقط به‌ رأي‌ خويش‌ دلخوش‌ و فريفته ‌مي‌گرديد پس‌ در آن‌ وقت‌ بر شما مخصوصا مسئوليت‌ نفس‌ خود شماست‌...». «بازگشت‌ همگي‌ شما به‌سوي‌ خداوند است‌، آن‌گاه‌ شما را از آنچه‌ انجام‌ مي‌داديد، آگاه‌ مي‌سازد» يعني‌: راه‌يافتگان‌ و گمراهان‌ هر دو به ‌سوي‌ خدا(ج) باز مي‌گردند و او به‌زودي‌ تمام‌ آنها را از اعمالشان‌ خبر داده‌ و در برابر عملشان‌ محاسبه‌شان‌ خواهد كرد، سپس‌ همگي‌ را در برابر اعمالشان‌ جزا خواهد داد.
 
	سوره نحل آيه  103
‏متن آيه : ‏
‏ وَلَقَدْ نَعْلَمُ أَنَّهُمْ يَقُولُونَ إِنَّمَا يُعَلِّمُهُ بَشَرٌ لِّسَانُ الَّذِي يُلْحِدُونَ إِلَيْهِ أَعْجَمِيٌّ وَهَذَا لِسَانٌ عَرَبِيٌّ مُّبِينٌ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏ما مي‌دانيم كه ( كفّار مكّه تهمت مي‌زنند و ) ايشان مي‌گويند :  ( اين آيات قرآني را خدا به محمّد نمي‌آموزد و بلكه ) آن را انساني ( به نام جبر رومي ) بدو مي‌آموزد . زبان كسي كه ( آموزش قرآن را ) به او نسبت مي‌دهند ، گنگ و غير عربي است و اين ( قرآن ) به زبان عربي گويا و روشني است ( كه حتي شما عربها هم در فصاحت و جزالت آن حيران و از ساختن و ارائه كردن يك سوره‌اش ناتوان و درمانده‌ايد ) .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« بَشَرٌ » : مرادشان جواني به نام جبر بود كه اهل روم و مسيحي بود و در مكّه به ساختن شمشير اشتغال و تا اندازه‌اي با تورات و انجيل آشنائي داشت . « يُلْحِدُونَ » : متمايل مي‌سازند و گرايش مي‌دهند . مراد نسبت دادن است . « أَأَعْجَمِيٌّ » : گنگ و نارسا . غير عربي ( نگا : شعراء / 198 ، فصّلت‌ / 44 ) .‏
 
سوره نحل آيه  104
‏متن آيه : ‏
‏ إِنَّ الَّذِينَ لاَ يُؤْمِنُونَ بِآيَاتِ اللّهِ لاَ يَهْدِيهِمُ اللّهُ وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏بي‌گمان خداوند كساني را ( به سوي حق و حقيقت و راه نجات و سعادت ) رهنمود نمي‌سازد كه به آيات خدا ايمان نياورند ،  ( و ايشان به سبب كفرشان به آيات قرآن ، در آخرت ) عذاب دردناكي دارند .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« لا يَهْدِيهِمُ اللهُ » : خداوند ايشان را توفيق نمي‌دهد و راهياب نمي‌گرداند .‏
 
سوره نحل آيه  105
‏متن آيه : ‏
‏ إِنَّمَا يَفْتَرِي الْكَذِبَ الَّذِينَ لاَ يُؤْمِنُونَ بِآيَاتِ اللّهِ وَأُوْلئِكَ هُمُ الْكَاذِبُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏تنها و تنها كساني ( بر زبان خدا ) دروغ مي‌بندند كه به آيات خدا ايمان نداشته باشند . و در حقيقت آنان دروغگويان واقعي هستند ( نه محمّد امين . چرا كه چنين كساني از خدا و مجازات او باكي ندارند و هر وقت مصلحت بدانند ، بر زبان دروغ مي‌رانند ) .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« يَفْتَرَيا » : افتراء مي‌كنند . دروغ مي‌بندند ( نگا : آل‌عمران‌ / 24 و 94 ، يونس‌ / 59 ) .‏
 
سوره نحل آيه  106
‏متن آيه : ‏
‏ مَن كَفَرَ بِاللّهِ مِن بَعْدِ إيمَانِهِ إِلاَّ مَنْ أُكْرِهَ وَقَلْبُهُ مُطْمَئِنٌّ بِالإِيمَانِ وَلَكِن مَّن شَرَحَ بِالْكُفْرِ صَدْراً فَعَلَيْهِمْ غَضَبٌ مِّنَ اللّهِ وَلَهُمْ عَذَابٌ عَظِيمٌ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏كساني كه پس از ايمان آوردنشان كافر مي‌شوند - بجز آنان كه ( تحت فشار و اجبار ) وادار به اظهار كفر مي‌گردند و در همان حال دلهايشان ثابت بر ايمان است‌ - آري ! چنين كساني كه سينه خود را براي پذيرش مجدّد كفر گشاده مي‌دارند ( و به دلخواه خود دوباره كفر را مي‌پذيرند ) ، خشم تند و تيز خدا ( در دنيا ) گريبانگيرشان مي‌شود ، و ( در آخرت ، كيفر و ) عذاب بزرگي دارند .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« أُكْرِهَ » : مجبور گردد . وادار شود . « قَلْبُهُ مُطْمَئِنٌّ بِالإِيمَانِ » : دل او ث