ُ رَحْمَةِ رَبِّكَ عَبْدَهُ زَكَرِيَّا ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏( اين ) يادي است از مرحمت پروردگارت نسبت به بنده خود زكريّا ( كه اي محمّد ! آن را بر تو مي‌خوانم ) .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« ذِكْرُ » : ياد . يادآوري . خبر مبتداي محذوف است و تقدير چنين است : هذَا الْمَتْلُوُّ ذِكْرُ . « رَحْمَةِ رَبِّكَ » : واژه ( رَحْمَة ) به فاعل خود اضافه شده است . در رسم‌الخطّ قرآني با ( ت ) كشيده نوشته شده است . « عَبْدَ » : مفعولٌ‌به ( رَحْمَةِ ) است . « زَكَرِيَّا » : بدل است .‏
 
سوره مريم آيه  3
‏متن آيه : ‏
‏ إِذْ نَادَى رَبَّهُ نِدَاء خَفِيّاً ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏در آن هنگام كه پروردگارش را ( در خلوتگاه عبادت ) پنهاني ندا داد .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« نِدَآءً » : صدا زدن . به كمك طلبيدن . مصدر باب مفاعله است . « خَفِيّاً » : پنهان . نهان .‏
 
آيه  8
‏متن آيه : ‏
‏ وَقَالُواْ لَوْلا أُنزِلَ عَلَيْهِ مَلَكٌ وَلَوْ أَنزَلْنَا مَلَكاً لَّقُضِيَ الأمْرُ ثُمَّ لاَ يُنظَرُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
سبب‌ نزول: رسول‌ خداص قوم‌ خويش‌ را به‌سوي‌ اسلام‌ فراخواندند و حكم‌ خداي‌ عزوجل‌ را به‌ آنان‌ ابلاغ‌ كردند اما جمعي‌ از سران‌ قريش‌ گفتند: اي‌ محمد! كاش‌ با تو فرشته‌اي‌ همراه‌ گردانيده‌ مي‌شد تا درباره‌ رسالتت‌ با مردم‌ سخن ‌مي‌گفت‌...! همان‌ بود كه‌ نازل‌ شد: «و كافران‌ گفتند: چرا بر پيامبر فرشته‌اي‌ فرودآورده‌ نشد» يعني‌ مي‌گويند: اي‌ محمد! چرا خداوند بر تو فرشته‌اي‌ نازل‌ نكرد، به‌گونه‌اي‌ كه‌ ما آن‌ را ببينيم‌ و او با ما دراين‌باره‌ كه‌ تو پيامبر هستي‌، سخن‌ بگويد تا به ‌تو ايمان‌ آورده‌ و از تو پيروي‌ كنيم‌؟ «و اگر فرشته‌اي‌ نازل‌ مي‌كرديم‌» يعني: به‌ همان‌ اوصافي‌ كه‌ آنها پيشنهاد كردند، به ‌گونه‌اي‌ كه‌ او را مشاهده‌ كرده‌ و با اوسخن‌ مي‌گفتند و از او سخن‌ مي‌شنيدند؛ «قطعا كار تمام‌ شده‌ بود» يعني: بي‌ترديد آنان‌ را هلاك‌ ساخته‌ بوديم‌؛ چنانچه‌ در هنگام‌ فرود آمدن‌ فرشته‌ و ديدن‌ وي‌، ايمان‌ نمي‌آوردند «باز ديگر مجال‌ و مهلتي‌ داده‌ نمي‌شدند» بعد از فرود آمدن‌ ومشاهده‌ آن‌ فرشته‌. يا معني‌ اين‌ است: اگر فرشته‌ را مشاهده‌ مي‌كردند، از هول‌ و هراس‌ ديدن‌ او جان‌ مي‌باختند و نابود مي‌شدند. انبيا(ع) هم‌ كه‌ گاهي‌ فرشتگان‌ را به ‌صورت‌ اصلي‌ آنها مي‌ديدند ـ چنان‌كه‌ در مورد رسول‌اكرم‌ص روايت ‌شده ‌است‌ ـ به‌ اين‌ دليل‌ بود كه‌ ايشان‌ با وجود آن‌ كه‌ بشرند ولي‌ استعداد و قابليت‌هاي‌ رواني‌ و روحي‌ و قلبي‌ آنها با بشر عادي‌ فرق‌ مي‌كند.
 
	سوره مريم آيه  4
‏متن آيه : ‏
‏ قَالَ رَبِّ إِنِّي وَهَنَ الْعَظْمُ مِنِّي وَاشْتَعَلَ الرَّأْسُ شَيْباً وَلَمْ أَكُن بِدُعَائِكَ رَبِّ شَقِيّاً ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏گفت : پروردگارا ! استخوانهاي من ( كه ستون پيكر من و محكم‌ترين اعضاي تن من است ) سستي گرفته است ، و شعله‌هاي پيري ( تمام موهاي ) سر مرا فرا گرفته است ، پروردگارا ! من هرگز در دعاهائي كه كرده‌ام ( از درگاه كرم تو ) محروم و نااميد باز نگشته‌ام‌ ؛  ( هم اينك نيز مرا درياب ) .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« وَهَنَ » : سست شد . ضعيف گرديد . « إشْتَعَلَ » : شعله‌ور شد . شعله فراگير شد . مراد سفيد شدن موهاي سر است . « شَيْباً » : پيري . تمييز است . « دُعَآئِكَ » : تو را به ياري خواستن و به مدد طلبيدن .  ( دُعَآءِ ) اضافه به مفعول خود شده است . « شَقِيّاً » : محروم . نااميد . گويند : شَقي بِكَذا . أَيْ تَعِبَ فيهِ وَ لَمْ يَحْصُلْ مَقْصُودُهُ .‏
 
سوره مريم آيه  5
‏متن آيه : ‏
‏ وَإِنِّي خِفْتُ الْمَوَالِيَ مِن وَرَائِي وَكَانَتِ امْرَأَتِي عَاقِراً فَهَبْ لِي مِن لَّدُنكَ وَلِيّاً ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏( پروردگارا ! ) من از بستگانم بعد از خود بيمناكم ( چرا كه در ايشان شايستگي و بايستگي به دست گرفتن كار و بار دين را نمي‌بينم ) و همسرم هم از اوّل نازا بوده است ؛ پس از فضل خويش جانشيني به من ببخش .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« الْمَوَالِيَ » : ورثه ( نگا : نساء / 33 ) . عصبه ، يعني خويشاوندان شخص از سوي پدر . در اينجا مراد ورثه و به ويژه عموزادگان شَرور و ناباب است . « عَاقِراً » : عقيم . نازا . « وَلِيّ » : عهده‌دار امور . مراد پسر است .‏
 
سوره مريم آيه  6
‏متن آيه : ‏
‏ يَرِثُنِي وَيَرِثُ مِنْ آلِ يَعْقُوبَ وَاجْعَلْهُ رَبِّ رَضِيّاً ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏از من ( دين و دانش ) و از آل يعقوب ( ثروت و قدرت ) ارث ببرد ، و او را پروردگارا ( در گفتار و كردار ) مورد رضايت گردان .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« يَرِثُنِي وَ يَرِثُ . . . » : مراد ارث معنوي ، يعني دين و دانش و نبوّت است ( نگا : اعراف‌ / 169 ، فاطر / 32 ، شوري‌ / 14 ) . برخي تركه زكريّا را عِلْم و نبوّت ، و ميراث آل يعقوب و دارائي و شاهي مي‌دانند . « ءَالِ يَعْقُوبَ » : مراد فرزندان يعقوب است كه بسياري از آنان مفتخر به خِلعت نبوّت شده و انبياء بني‌اسرائيل بوده‌اند . « رَضِيّاً » : مورد رضايت . فعيل به معني مَفْعول ، يعني ( مَرْضِيّ ) است .‏
 
سوره مريم آيه  7
‏متن آيه : ‏
‏ يَا زَكَرِيَّا إِنَّا نُبَشِّرُكَ بِغُلَامٍ اسْمُهُ يَحْيَى لَمْ نَجْعَل لَّهُ مِن قَبْلُ سَمِيّاً ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏اي زكريّا ! ما تو را به پسري مژده مي‌دهيم كه نام او يحيي است و پيش از اين كسي را همنام او نكرده‌ايم ( و شبيه او در صفات فضل و كمال و تقوا و صلاح نيافريده‌ايم ) .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« سَمِيّاً » : همنام . مشترك در اسم . شبيه و نظير ( نگا : مريم‌ / 65 ) .‏
 
سوره مريم آيه  8
‏متن آيه : ‏
‏ قَالَ رَبِّ أَنَّى يَكُونُ لِي غُلَامٌ وَكَانَتِ امْرَأَتِي عَاقِراً وَقَدْ بَلَغْتُ مِنَ الْكِبَرِ عِتِيّاً ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏( زكريّا ) گفت : پروردگارا ! چگونه مرا پسري خواهد بود با اين كه همسرم نازا است و من نيز به غايتِ پيري رسيده‌ام و افتاده و فرتوت شده‌ام‌ ؟‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« أَنَّيا » : چگونه‌ ؟ اين پرسش ناشي از شعف و خوشحالي از قُدوم فرزند است كه زكريّا مي‌خواهد با شيوه و نحوه تولّد آشنا شود و بفهمد كه آيا خدا او و همسرش را به سن جواني برمي‌گرداند و آن گاه چنين كاري صورت مي‌پذيرد يا جز اين . « عِتِيّاً » : مصدري از ماده ( عُتُوّ ) است ، به غايت پير شدن و خشكيده و افتاده گشتن .‏
 
سوره مريم آيه  9
‏متن آيه : ‏
‏ قَالَ كَذَلِكَ قَالَ رَبُّكَ هُوَ عَلَيَّ هَيِّنٌ وَقَدْ خَلَقْتُكَ مِن قَبْلُ وَلَمْ تَكُ شَيْئاً ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏فرمود :  ( مطلب ) همين گونه است ( كه پيام داده است ) . پروردگار تو گفته است اين كار براي من ( كه خدايم ، و از هيچ ، همه چيز را آفريده‌ام ، و از جمله خودِ ) تو را كه قبلاً هيچ نبودي ، هستي بخشيده‌ام ، آسان است .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« هَيِّنٌ » : آسان . ساده .‏
 
سوره مريم آيه  10
‏متن آيه : ‏
‏ قَالَ رَبِّ اجْعَل لِّي آيَةً قَالَ آيَتُكَ أَلَّا تُكَلِّمَ النَّاسَ ثَلَاثَ لَيَالٍ سَوِيّ