َيْكَ مِنْ أَنبَآئِهَا وَلَقَدْ جَاءتْهُمْ رُسُلُهُم بِالْبَيِّنَاتِ فَمَا كَانُواْ لِيُؤْمِنُواْ بِمَا كَذَّبُواْ مِن قَبْلُ كَذَلِكَ يَطْبَعُ اللّهُ عَلَىَ قُلُوبِ الْكَافِرِينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«اين‌ شهرها را» كه‌ قبلا ذكر آنها رفت‌ و نابودشان‌ ساختيم، كه‌ عبارت‌ از: شهرهاي‌ اقوام‌ نوح، هود، صالح، لوط و شعيب‡ بودند، «برخي‌ از خبرهاي‌ آن‌را بر تو» اي‌ محمدص «حكايت‌ مي‌كنيم» ولي‌ آنها خبرهاي‌ ديگري‌ هم‌ دارند كه‌ ما آن‌ را بر تو حكايت‌ نكرده‌ايم‌ «در حقيقت‌ پيامبرانشان‌ معجزات‌ روشن‌ برايشان ‌آوردند، اما آنان‌ بر آن‌ نبودند كه‌ ايمان‌ آورند» در هنگام‌ آمدن‌ پيامبران‌ حامل ‌معجزات، «به‌ آنچه‌ قبلا تكذيب‌ كرده‌ بودند» يعني‌: قبل‌ از آن‌كه‌ پيامبران‌‡ آن‌معجزات‌ را برايشان‌ بياورند. يا معني‌ اين‌ است‌: هنگامي‌ كه‌ اين‌ معجزات‌ را ديدند، ايمان‌ نياوردند، به‌سبب‌ آن‌كه‌ قبل‌ از ديدن‌ آن‌ معجزات‌ تكذيب‌ پيشه‌ كرده‌ بودند پس‌ حالشان‌ در هنگام‌ آمدن‌ پيامبران‌ با اين‌ معجزات، همانند حالشان‌ قبل‌ از آن‌ است‌ «اين‌ گونه، خدا بر دلهاي‌ كافران‌ مهر مي‌نهد» زيرا دانسته‌ است‌ كه‌ آنها پايداري‌ بر كفر را انتخاب‌ مي‌كنند، از اين‌ رو، هيچ‌ پند و تذكر، ترغيب‌ و تشويق‌ وبيم‌ و تهديدي‌ در آنان‌ سودمند واقع‌ نمي‌شود.
 
	سوره رحمن آيه  22
‏متن آيه : ‏
‏ يَخْرُجُ مِنْهُمَا اللُّؤْلُؤُ وَالْمَرْجَانُ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏از آن دو ، مرواريد و مرجان بيرون مي‌آيد .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« لُؤْلُؤ » : مرواريد . « مَرْجَان‌ » : بُسَّد ، بُسَّدين ، گوهر سرخ رنگي كه از جانوري دريازي به نام مرجان بدست مي‌آيد .‏
 
سوره رحمن آيه  23
‏متن آيه : ‏
‏ فَبِأَيِّ آلَاء رَبِّكُمَا تُكَذِّبَانِ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏پس كداميك از نعمتهاي پروردگارتان را تكذيب و انكار مي‌كنيد ؟ !‏
 
‏توضيحات : ‏
‏. . .‏
 
سوره رحمن آيه  24
‏متن آيه : ‏
‏ وَلَهُ الْجَوَارِ الْمُنشَآتُ فِي الْبَحْرِ كَالْأَعْلَامِ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏خدا كشتيهائي ساخته و پرداخته ( آفريدگان خود به نام انسانها ) در درياها دارد كه همسان كوهها هستند .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« الْجَوَارِي‌ » : جمع جَارِيَة ، كشتيها ( نگا : شوري‌ / 32 ، حاقه‌ / 11 ) . ياء آخر آن براي تخفيف حذف شده است . « الْمُنشَئَاتُ » : كشتيهائي با بادبانها و شراعهاي برافراشته . ساخته و پرداخته . مراد ساخته و پرداخته دست انسانها است ، و انسانها هم كه مخلوق خدايند ، از خواص خداداد كه در مصالح مختلفي كه در كشتيها بكار مي‌رود استفاده مي‌كنند . « الأعْلامِ » : جمع عَلَم ، كوهها .‏
 
سوره رحمن آيه  25
‏متن آيه : ‏
‏ فَبِأَيِّ آلَاء رَبِّكُمَا تُكَذِّبَانِ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏پس كداميك از نعمتهاي پروردگار خود را تكذيب مي‌كنيد و انكار مي‌نمائيد ؟ !‏
 
‏توضيحات : ‏
‏. . .‏
 
سوره رحمن آيه  26
‏متن آيه : ‏
‏ كُلُّ مَنْ عَلَيْهَا فَانٍ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏همه چيزها و همه كساني كه بر روي زمين هستند ، دستخوش فنا مي‌گردند .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« عَلَيْهَا » : روي زمين . مرجع ( ها ) واژه ( الارض ) محذوف است كه از سياق كلام ، مفهوم مي‌گردد ( نگا : نحل‌ / 61 ) . « فَانٍ » : فاني . دستخوش فنا و نابودي . « كُلُّ مَنْ . . . » :  ( نگا : قصص‌ / 88 ) .‏
 
سوره رحمن آيه  27
‏متن آيه : ‏
‏ وَيَبْقَى وَجْهُ رَبِّكَ ذُو الْجَلَالِ وَالْإِكْرَامِ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏و تنها ذات پروردگار با عظمت و ارجمند تو مي‌ماند و بس .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« وَجْهُ » : رخساره . تسميه كل به اسم جزء است و مراد ( ذات ) است .‏
 
سوره رحمن آيه  28
‏متن آيه : ‏
‏ فَبِأَيِّ آلَاء رَبِّكُمَا تُكَذِّبَانِ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏پس كداميك از نعمتهاي پروردگارتان را تكذيب مي‌كنيد و انكار مي‌نمائيد ؟ !‏
 
‏توضيحات : ‏
‏. . .‏
 
سوره رحمن آيه  29
‏متن آيه : ‏
‏ يَسْأَلُهُ مَن فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ كُلَّ يَوْمٍ هُوَ فِي شَأْنٍ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏همه چيزها و همه كساني كه در آسمانها و زمينند ( به زبان حال يا قال ، روزي و نياز خود را ) از خدا درخواست مي‌كنند . او پيوسته دست‌اندركار كاري است .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« يَسْأَلُهُ » : از او مي‌طلبند . نيازمند بدو هستند . . « كُلَّ يَوْمٍ » : مراد هر لحظه و هر وقت ، يعني پيوسته و هميشه است ( نگا : آلوسي ، صفوة‌التفاسير ، المصحف الميسر ) . « هُوَ فِي شَأْنٍ » : او به كاري مشغول است . يعني خدا دنيا را آفريده است و آن را به حال خود رها نساخته است . بلكه پيوسته بر آن نظارت دارد و دست‌اندركار آفرينش نو و دگرگوني تازه است و متصرف در شؤون آفريده‌هاي خود است .‏
 
سوره رحمن آيه  30
‏متن آيه : ‏
‏ فَبِأَيِّ آلَاء رَبِّكُمَا تُكَذِّبَانِ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏پس كداميك از نعمتهاي پروردگارتان را تكذيب و انكار مي‌كنيد ؟ !‏
 
‏توضيحات : ‏
‏. . .‏
 
سوره رحمن آيه  31
‏متن آيه : ‏
‏ سَنَفْرُغُ لَكُمْ أَيُّهَا الثَّقَلَانِ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏اي پريها و انسانها ! به حساب شما خواهيم پرداخت .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« سَنَفْرُغُ لَكُمْ » : به حساب شما خواهيم رسيد . به شما خواهيم پرداخت . فَرَغَ لِكَذا : عَمِدَ إِلَيْهِ . « الثَّقَلانِ » : انس و جن . مثني ( ثَقَل ) است . هر چيز كه براي آن وزن و قدري هست ، آن را ( ثَقَل ) مي‌نامند . انس و جن را به جهت بلندي مرتبت و منزلت و عظمت مقام نسبت به پديده‌هاي ديگر ، و داشتن اختيار نسبي و مسؤوليت شخصي ، و بالاخره به خاطر سنگيني معنوي خدادادي ، ثَقَلَيْن مي‌نامند .‏
 
آيه  102
‏متن آيه : ‏
‏ وَمَا وَجَدْنَا لأَكْثَرِهِم مِّنْ عَهْدٍ وَإِن وَجَدْنَا أَكْثَرَهُمْ لَفَاسِقِينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و در بيشتر آنان» يعني‌: در بيشتر مردم‌ «وفاي‌ به‌ عهد نيافتيم» بلكه‌ عهدشكني‌ خوي‌ و شيوه‌ آنهاست‌. مراد از (عهد)، همان‌ عهدي‌ است‌ كه‌ از بشر در«عالم‌ ذر»[3] گرفته‌ شد. به‌ قولي‌ ديگر: مراد از عهدشكنان، كفارند به‌طور عام‌ كه ‌اكثرشان‌ عهد و وفايي‌ ندارند و فقط اندكي‌ از آنان‌ گاهي‌ به‌ عهد خويش‌ وفا نموده‌ و بر آن‌ پايدار باقي‌ مي‌مانند «و بيشتر آنان‌ را جدا نافرمان‌ يافتيم» لذا علت‌ هلاك ‌ساختن‌ مردم‌ آن‌ شهرها، جز اين‌ نبود كه‌ فرمانهاي‌ ما را پشت‌ پا افگنده‌ و آن‌ راپاس‌ نداشتند.
 
	[3] نگاه‌ كنيد به‌ تفسير ( اعراف/‌172) .سوره رحمن آيه  32
‏متن آيه : ‏
‏ فَبِأَيِّ آلَاء رَبِّكُمَا تُكَذِّبَانِ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏پس كداميك از نعمتهاي پروردگار خود را انكار و تكذيب مي‌كنيد ؟ !‏
 
‏توضيحات : ‏
‏. . .‏
 
سوره رحمن آيه  33
‏متن آيه : ‏
‏ يَا مَعْشَرَ الْجِنِّ وَالْإِنسِ إِنِ اسْتَطَعْتُمْ أَن تَنفُذُوا مِنْ أَقْطَارِ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ فَانفُذُوا لَا تَنفُذُونَ إِلَّا بِسُلْطَانٍ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏اي گروه پريها و انسانها ! اگر مي‌توانيد از نواحي آسمانها 