قُولُونَ رَبَّنَا اغْفِرْ لَنَا وَلِإِخْوَانِنَا الَّذِينَ سَبَقُونَا بِالْإِيمَانِ وَلَا تَجْعَلْ فِي قُلُوبِنَا غِلّاً لِّلَّذِينَ آمَنُوا رَبَّنَا إِنَّكَ رَؤُوفٌ رَّحِيمٌ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏كساني كه پس از مهاجرين و انصار به دنيا مي‌آيند ، مي‌گويند : پروردگارا ! ما را و برادران ما را كه در ايمان آوردن بر ما پيشي گرفته‌اند بيامرز . و كينه‌اي نسبت به مؤمنان در دلهايمان جاي مده ، پروردگارا ! تو داراي رأفت و رحمت فراواني هستي .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« الَّذِينَ جَآءُوا . . . » : مراد تابعين و همه مؤمناني است كه تا دامنه قيامت به دنيا مي‌آيند و آئين اسلام را مي‌پذيرند . « غِلاًّ » : كينه . كينه‌توزي و دشمنانگي .‏
 
سوره حشر آيه  11
‏متن آيه : ‏
‏ أَلَمْ تَر إِلَى الَّذِينَ نَافَقُوا يَقُولُونَ لِإِخْوَانِهِمُ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ لَئِنْ أُخْرِجْتُمْ لَنَخْرُجَنَّ مَعَكُمْ وَلَا نُطِيعُ فِيكُمْ أَحَداً أَبَداً وَإِن قُوتِلْتُمْ لَنَنصُرَنَّكُمْ وَاللَّهُ يَشْهَدُ إِنَّهُمْ لَكَاذِبُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏آيا منافقاني را نديده‌اي كه پيوسته به برادران كافر اهل كتاب خود مي‌گويند : هرگاه شما را بيرون كنند ، ما هم با شما بيرون خواهيم آمد ، و هرگز به زيان شما از سخن كسي فرمانبرداري نخواهيم كرد ، و اگر با شما جنگ و پيكار شود ، قطعاً به كمكتان شتافته و ياريتان خواهيم داد . خدا گواهي مي‌دهد كه آنان دروغ مي‌گويند ( و به عهد خود وفا نمي‌كنند ) .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« أَلَمْ تَرَ . . . » : براي تعجب است . « أَهْلِ الْكِتَابِ » : مراد بني‌نضير و چه‌بسا يهوديان بني‌قريظه هم باشد . « لا نُطِيعُ فِيكُمْ » : مراد اطاعت از فرمان جنگ درباره يهوديان است . « أَحَداً » : مراد پيغمبر و يكايك مسلمانان است . « قُوتِلْتُمْ » : با شما قتال گرديد . با شما جنگ و پيكار درگرفت .‏
 
سوره حشر آيه  12
‏متن آيه : ‏
‏ لَئِنْ أُخْرِجُوا لَا يَخْرُجُونَ مَعَهُمْ وَلَئِن قُوتِلُوا لَا يَنصُرُونَهُمْ وَلَئِن نَّصَرُوهُمْ لَيُوَلُّنَّ الْأَدْبَارَ ثُمَّ لَا يُنصَرُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏هرگاه اخراج شوند با آنان بيرون نمي‌روند ، و اگر با ايشان جنگ و پيكار شود ، به كمكشان نمي‌شتابند و ياريشان نمي‌دهند ، و اگر هم ( فرضاً ) به كمك و ياريشان روند ، پشت مي‌كنند و مي‌گريزند ، و ديگر كمك و ياري نخواهند شد ( و خدا ايشان را هلاك مي‌گرداند ) .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« لَئِن نَّصَرُوهُمْ . . . » : اگر هم فرضاً كمك كنند و ياري دهند . « ثُمَّ لا يُنصَرُونَ » : ديگر ، منافقان روي ياري و پيروزي نخواهند ديد و خدا آنان را نابود مي‌گرداند ( نگا : المختصر ) . از آن به بعد چنين يهودياني ياري و كمك نخواهند شد ( نگا : صفوه التفاسير ) .‏
 
سوره حشر آيه  13
‏متن آيه : ‏
‏ لَأَنتُمْ أَشَدُّ رَهْبَةً فِي صُدُورِهِم مِّنَ اللَّهِ ذَلِكَ بِأَنَّهُمْ قَوْمٌ لَّا يَفْقَهُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏هراس شما در سينه‌هاي ايشان ، بيش از هراس آنان از خدا است ! اين بدان خاطر است كه ايشان مردمان نفهم و ناداني هستند ( و عظمت خداي را درك نمي‌كنند ) .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« رَهْبَةً » : خوف و هراس . ترس و بيم . تمييز است . « بِأَنَّهُمْ » : به علت آنكه ايشان . بدان خاطر كه آنان .‏
 
سوره حشر آيه  14
‏متن آيه : ‏
‏ لَا يُقَاتِلُونَكُمْ جَمِيعاً إِلَّا فِي قُرًى مُّحَصَّنَةٍ أَوْ مِن وَرَاء جُدُرٍ بَأْسُهُمْ بَيْنَهُمْ شَدِيدٌ تَحْسَبُهُمْ جَمِيعاً وَقُلُوبُهُمْ شَتَّى ذَلِكَ بِأَنَّهُمْ قَوْمٌ لَّا يَعْقِلُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏يهوديان هرگز با شما به صورت دسته‌جمعي جز در پس دژهاي محكم و يا از پشت ديوارها نمي‌جنگند . عداوت و دشمني در ميان خودشان شدت دارد . تو ايشان را متحد مي‌بيني ، ولي پراكنده دل بوده و هماهنگ نمي‌باشند . اين بدان خاطر است كه مردمان بيشعور و ناآگاهي هستند .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« قُريً مُّحَصَّنَةٍ » : آباديهاي محكم . مراد دژهاي استوار است . « جُدُرٍ » : جمع جِدار ، ديوارها . سورها . « بَأْسُهُم بَيْنَهُمْ شَدِيدٌ » : جنگ و عداوت در ميان خودشان سخت است و متحد و متفق نيستند . در جنگ با يكديگر توانا و نيرومندند ، ولي در مقابل مؤمنان راستين ترسو و ضعيف مي‌باشند .‏
 
آيه  123
‏متن آيه : ‏
‏ قَالَ فِرْعَوْنُ آمَنتُم بِهِ قَبْلَ أَن آذَنَ لَكُمْ إِنَّ هَذَا لَمَكْرٌ مَّكَرْتُمُوهُ فِي الْمَدِينَةِ لِتُخْرِجُواْ مِنْهَا أَهْلَهَا فَسَوْفَ تَعْلَمُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«فرعون‌ گفت‌: آيا پيش‌ از آن‌كه‌ من‌ به‌ شما اجازه‌ دهم، به‌ او ايمان‌ آورديد؟» اين ‌پرسش، ناشي‌ از سوء انديشه‌ و سبكي‌ خرد فرعون‌ بود زيرا او از اين‌ امر غفلت‌ يا تغافل‌ كرد كه‌ ايمان‌ آوردن‌ به‌ حق، به‌ اجازه‌ كسي‌ مربوط نيست، چرا كه‌ نجات ‌انسان، در گرو اين‌ ايمان‌ و نابودي‌ وي‌ در ترك‌ آن‌ است‌ پس‌ چگونه‌ حركت ‌به‌سوي‌ نجات‌ و فرار از ورطه‌ هلاك، به‌ اذن‌ كسي‌ نيازمند است‌؟ اما فرعون‌ كه ‌غرق‌ خودپرستي‌ بود، به‌ سخن‌ خويش‌ چنين‌ ادامه‌ داد: «قطعا اين‌ مكري‌ است‌ كه آن‌ را در اين‌ شهر انديشيده‌ايد» يعني‌: اين‌ نيرنگي‌ است‌ كه‌ شما ساحران‌ به‌ همدستي‌ موسي‌ ـ براساس‌ قرار و توافقي‌ كه‌ از قبل‌ با يك‌ديگر داشته‌ايد ـ درشهر به‌ راه‌ انداخته‌ايد «تا از آن» يعني‌: از شهر مصر «اهل‌ آن‌ را» از قبطيان ‌«بيرون‌ كنيد» و خود بر آن‌ مسلط شويد و با بني‌اسرائيل‌ در آن‌ حاكم‌ گرديد. معناي‌: (في‌المدينه‌) اين‌ است‌: شما اين‌ نيرنگ‌ و توطئه‌ را هنگامي‌ سازماندهي‌ و تدارك‌ ديديد كه‌ در شهر بوديد، قبل‌ از آن‌كه‌ با موسي‌ به‌ ميدان‌ خارج‌ از شهر جهت‌ مبارزه‌ بيرون‌ آييد «پس‌ به‌ زودي‌ خواهيد دانست» كه‌:
	سوره حشر آيه  15
‏متن آيه : ‏
‏ كَمَثَلِ الَّذِينَ مِن قَبْلِهِمْ قَرِيباً ذَاقُوا وَبَالَ أَمْرِهِمْ وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏سرگذشت اينان به سرگذشت كساني مي‌ماند كه چندي پيش از اينان ( در جنگ بدر ) طعم تلخ كار بد خود را چشيدند ، و ( گذشته از اين ، در آخرت نيز ) عذاب دردناكي دارند .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« الَّذِينَ . . . » : مراد مشركان قريش است كه در غزوه بدر شكست خوردند ( نگا : انفال‌ / 12 - 24 ) . برخي آنان را يهوديان بني‌قريظه مي‌دانند . « وَ بَالَ » : نتيجه بدِ كار ( نگا : مائده‌ / 95 ) .‏
 
سوره حشر آيه  16
‏متن آيه : ‏
‏ كَمَثَلِ الشَّيْطَانِ إِذْ قَالَ لِلْإِنسَانِ اكْفُرْ فَلَمَّا كَفَرَ قَالَ إِنِّي بَرِيءٌ مِّنكَ إِنِّي أَخَافُ اللَّهَ رَبَّ الْعَالَمِينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏( داستان منافقان با يهوديان ) همچون داستان اهريمن است كه به انسان مي‌گويد : كافر شو ( تا مشكلات تو حل شود ) . اما هنگامي كه ( بر اثر وسوسه‌هاي اهريمن ) كافر مي‌گردد ، اهريمن مي‌گويد : من از تو بيزار و گريزانم ! چ