وّامه كه همه شما در قيامت برانگيخته مي‌شويد و به سزاي اعمالتان مي‌رسيد .‏
 
سوره قيامة آيه  3
‏متن آيه : ‏
‏ أَيَحْسَبُ الْإِنسَانُ أَلَّن نَجْمَعَ عِظَامَهُ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏آيا انسان مي‌پندارد كه ما استخوانهاي ( پوسيده و پراكنده ) او را گرد نخواهيم آورد !‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« الإِنسَانُ » : مراد انسان كافر است .‏
 
سوره قيامة آيه  4
‏متن آيه : ‏
‏ بَلَى قَادِرِينَ عَلَى أَن نُّسَوِّيَ بَنَانَهُ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏آري !  ( آنها را گرد مي‌آوريم ) ما حتّي مي‌توانيم سر انگشتان او را ( كه يكي از دقائق اندام بدن است ) كاملاً همسان خودش بيافرينيم ( و به حال اوّل بازگردانيم ) .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« قَادِرِينَ » : حال فاعل فعل محذوفي است . بَلي نَجْمَعُهَا قَادِرِينَ . « نُسَوِّيَ » : سر و سامان و نظم و نظام دهيم . همسان وضع نخست و حال اوّل گردانيم . « بَنَانَ » : سر انگشتان ( نگا : انفال‌ / 12 ) .‏
 
سوره قيامة آيه  5
‏متن آيه : ‏
‏ بَلْ يُرِيدُ الْإِنسَانُ لِيَفْجُرَ أَمَامَهُ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏( انسان در قدرت خداوند بر گردآوردن استخوانها و زنده كردن مردگان ترديدي ندارد ) بلكه هدف انسان ( از انكار ) اين است كه مي‌خواهد در مدّت زماني كه در پيش دارد ( تا زنده است ) گناه كند .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« لِيَفْجُرَ » : تا گناه كند . علل گرايش به ماديگري و انكار مبدأ و معاد ، غير مقيّد بودن به چيزي ، يعني كسب آزادي براي انجام گناهان ، و گريز از مسؤوليّتها ، و اقناع كاذب وجدان است . وگرنه كسي براي نفي مبدأ و معاد ، ادلّه و براهيني در دست ندارد ، و از درون به ماديگري خود قانع و راضي نمي‌باشد . « أُمَامَهُ » : آينده‌اي را كه در پيش دارد . يعني مادام كه زنده است .‏
 
<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="text" href="w:text:1316.txt">آيه  164</a><a class="text" href="w:text:1317.txt">آيه  165</a><a class="text" href="w:text:1318.txt">آيه  166</a><a class="text" href="w:text:1319.txt">آيه  167</a><a class="text" href="w:text:1320.txt">آيه  168</a><a class="text" href="w:text:1321.txt">آيه  169</a><a class="text" href="w:text:1322.txt">آيه  170</a></body></html>سوره قيامة آيه  6
‏متن آيه : ‏
‏ يَسْأَلُ أَيَّانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏مي‌پرسند : روز قيامت كي خواهد بود ؟ !‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« اَيَّانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ » : روز قيامت كي خواهد بود ؟ ! استفهام انكاري است . پرسش ايشان براي بعيد بودن قيامت ، و عدم وجود آن است . يعني : قيامت هرگز نخواهد بود .‏
 
سوره قيامة آيه  7
‏متن آيه : ‏
‏ فَإِذَا بَرِقَ الْبَصَرُ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏( پاسخ ايشان اين است : ) هنگامي كه چشمها ( از شدّت هول و هراس ) سراسيمه و آشفته مي‌شود .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« بَرِقَ » : حيران و سراسيمه شد . آشفته و پريشان گرديد ( نگا : ابراهيم‌ / 42 ، انبياء / 97 ) .‏
 
سوره قيامة آيه  8
‏متن آيه : ‏
‏ وَخَسَفَ الْقَمَرُ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏و ماه بي‌نور و روشنائي مي‌گردد .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« خَسَفَ » : خسوف كرد . روشنائي را از دست داد .‏
 
سوره قيامة آيه  9
‏متن آيه : ‏
‏ وَجُمِعَ الشَّمْسُ وَالْقَمَرُ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏و خورشيد و ماه گردآوري مي‌گردد .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« جُمِعَ » : جمع‌آوري گرديد . مراد درهم پيچيدن و گردآوري كردن است ( نگا : تكوير / 1 ) .‏
 
سوره قيامة آيه  10
‏متن آيه : ‏
‏ يَقُولُ الْإِنسَانُ يَوْمَئِذٍ أَيْنَ الْمَفَرُّ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏انسان در آن روز خواهد گفت : راه گريز كجا است‌ ؟  ( گريز ميسّر نيست ) .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« الْمَفَرُّ » : گريزگاه . گريز . اين واژه مي‌تواند اسم مكان يا مصدر ميمي‌باشد . « أَيْنَ الْمَفَرُّ » : گريزگاه كجا است‌ ؟ ! گريز كجا ميسّر است‌ ؟ !‏
 
سوره قيامة آيه  11
‏متن آيه : ‏
‏ كَلَّا لَا وَزَرَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏خير !  ( اصلاً گريزگاهي در ميان نيست ، و گريز ممكن نيست و ) هيچ گونه پناهگاهي وجود ندارد .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« وَزَرَ » : پناهگاه .‏
 
سوره قيامة آيه  12
‏متن آيه : ‏
‏ إِلَى رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمُسْتَقَرُّ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏در آن روز ، قرارگاه ( بهشت و دوزخ ) در دست پروردگار تو است .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« الْمُسْتَقَرُّ » : قرارگاه . استقرار يافتن و جايگزين شدن . معني ديگر آيه : در آن روز قرارگاه همگان در پيش پروردگار انسان است ، و استقرار مردمان به سوي خداوند بندگان است . او است كه فرمان مي‌دهد و جا و مكان تعيين مي‌كند . « رَبِّكَ » : مرجع ضمير ( كَ ) پيغمبر اسلام است و برخي آن را به انسان برمي‌گردانند .‏
 
سوره قيامة آيه  13
‏متن آيه : ‏
‏ يُنَبَّأُ الْإِنسَانُ يَوْمَئِذٍ بِمَا قَدَّمَ وَأَخَّرَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏در آن روز انسان را آگاه مي‌سازند از چيزهائي كه پيشاپيش فرستاده است و از چيزهائي كه برجاي گذاشته است .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« يُنَبَّأُ » : باخبر گردانده مي‌شود . در رسم‌الخطّ قرآني الف زائدي در آخر دارد . « مَا قَدَّمَ وَ أَخَّرَ » : چيزهائي كه پيشاپيش فرستاده است و برجاي گذاشته است . همه كارهائي كه كرده است و نكرده است .‏
 
سوره قيامة آيه  14
‏متن آيه : ‏
‏ بَلِ الْإِنسَانُ عَلَى نَفْسِهِ بَصِيرَةٌ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏اصلاً انسان خودش از وضع خود آگاه است ( و وجودش شاهد و دليل بر خويشتن است ) .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« عَلي نَفْسِهِ بَصِيرَةٌ » : از وضع خود آگاه است و بهتر از هركس ديگري مي‌داند كه چه كارهائي كرده است . خود انسان حجّت و گواه بر خودش است . چرا كه اعضاء او گواهي بر اعمال او مي‌دهند ( نگا : فصّلت‌ / 20 ، يس‌ / 65 ) . « بَصِيرَةٌ » : بينا و آگاه . حجّت و دليل و برهان . حرف ( ة ) براي مبالغه است .‏
 
سوره قيامة آيه  15
‏متن آيه : ‏
‏ وَلَوْ أَلْقَى مَعَاذِيرَهُ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏در حالي كه ( به زبان ) عذرهائي براي ( دفاع از ) خود مي‌آورد .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« وَ لَوْ أَلْقي . . . » : حرف واو ، حاليّه است ( نگا : اعراب القرآن درويش ، روح‌المعاني ) . « مَعَاذِير » : جمع مَعْذِرَت ، عذرها . ذكر بيگناهيها ( نگا : اعراف‌ / 164 ، روم‌ / 57 ، غافر / 52 ) .‏
 
آيه  164
‏متن آيه : ‏
‏ وَإِذَ قَالَتْ أُمَّةٌ مِّنْهُمْ لِمَ تَعِظُونَ قَوْماً اللّهُ مُهْلِكُهُمْ أَوْ مُعَذِّبُهُمْ عَذَاباً شَدِيداً قَالُواْ مَعْذِرَةً إِلَى رَبِّكُمْ وَلَعَلَّهُمْ يَتَّقُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و آن‌گاه‌ كه‌ گروهي‌ از آنان‌ گفتند» گروهي‌ از صالحان‌ آن‌ شهر به‌ جمعي ‌ديگر از صالحان‌ كه‌ در نصيحت‌ و موعظه‌ تجاوزگران‌ و حرمت‌شكنان‌ روز شنبه ‌جدوجهدي‌ بليغ‌ مي‌كردند، گفتند: «براي‌ چه‌ قومي‌ را پند مي‌دهيد كه‌ خداوند هلاك‌كننده‌ آنهاست» يعني‌: ريشه‌كن‌ كننده‌ آنهاست‌ با عذاب‌؟ «يا عذاب‌كننده‌ آنان ‌است‌ به‌ عذابي‌ سخت» به‌سبب‌ حرمت‌شكني‌ و گناه‌ و نافرماني‌شان‌؟ اين‌ سخن‌ را هنگامي‌ گفتند كه‌ از قبول‌ موعظه‌ از سوي‌ حرمت‌ شكنان‌ و دست‌كشيدنشان‌ از ارتكاب‌ گناه، مأيوس‌ شدند. «گفتند» اندرز دهندگان‌: «تا براي‌ ما عذري‌ نزد پروردگارتان‌ باشد» يعني‌: اندرز ما به‌