د واجب مي‌كند ، ديگر چيزي كه خدا بر انسان واجب گردانده است ( نگا : تفهيم‌القرآن ) . « مُسْتَطِيراً » : پران و گسترده . فراگير و پراكنده .‏
 
سوره إنسان آيه  8
‏متن آيه : ‏
‏ وَيُطْعِمُونَ الطَّعَامَ عَلَى حُبِّهِ مِسْكِيناً وَيَتِيماً وَأَسِيراً ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏و خوراك مي‌دادند به بينوا و يتيم و اسير ، به خاطر دوست داشت خدا .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« عَلي حُبِّهِ » : به خاطر دوست داشت خدا و عشق به الله ، با وجود دوست داشت خوراك و نياز خود بدان . ضمير ( ه ) به خدا بر مي‌گردد كه از سياق كلام پيدا است ( نگا : كهف‌ / 28 ، روم‌ / 39 ) . و يا به طعام برمي‌گردد ( نگا : آل‌عمران‌ / 92 ) .‏
 
سوره إنسان آيه  9
‏متن آيه : ‏
‏ إِنَّمَا نُطْعِمُكُمْ لِوَجْهِ اللَّهِ لَا نُرِيدُ مِنكُمْ جَزَاء وَلَا شُكُوراً ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏( به زبان حال ، بديشان مي‌گويند : ) ما شما را تنها به خاطر ذات خدا خوراك مي‌دهيم ، و از شما پاداش و سپاسگزاري نمي‌خواهيم .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« إِنَّمَا نُطْعِمُكُمْ . . . »  : اين آيه از زبان حال نيكان و نيكوكاران است‌ ؛ نه اين كه محسنان چنين سخني را هربار به مستمندان گفته باشند ( نگا : التفسير القرآني للقرآن ) . « لِوَجْهِ اللهِ » : به خاطر ذات پاك يزدان . براي رضاي خدا . مراد از وجه ، ذات است ( نگا : بقره‌ / 115 و 272 ، رعد / 22 ، روم‌ / 38 و 39 ) .‏
 
سوره إنسان آيه  10
‏متن آيه : ‏
‏ إِنَّا نَخَافُ مِن رَّبِّنَا يَوْماً عَبُوساً قَمْطَرِيراً ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏ما ( از عذاب ) پروردگارمان مي‌ترسيم‌ ؛ از ( عذاب ) روز بس ترشرو و سخت اخموئي ( كه قيامت نام دارد ) .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« يَوْماً » : مفعولٌ‌به است ( نگا : اعراب القرآن درويش ، روح‌البيان ) و ( مِن رَبِّنَا ) حال متقدّم آن است ، يا ( مِن رَبِّنَا ) مفعولٌ‌به است و ( يَوْماً ) بدل از محلّ آن است ( نگا : روح‌البيان ) . « عَبُوساً » : بس ترشرو و چهره در هم كشيده . « قَمْطَرِيراً » : سخت اخمو . بسيار سخت و شديد .‏
 
سوره إنسان آيه  11
‏متن آيه : ‏
‏ فَوَقَاهُمُ اللَّهُ شَرَّ ذَلِكَ الْيَوْمِ وَلَقَّاهُمْ نَضْرَةً وَسُرُوراً ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏به همين خاطر ، خداوند آنان را از شرّ و بلاي آن روز محفوظ مي‌دارد ، و ايشان را به خرّمي و شادماني مي‌رساند .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« شَرَّ » : بلايا و شدائد قيامت . مفعولٌ‌به دوم است . « لَقَاهُمْ » : ايشان را مي‌رساند به . بديشان مي‌رساند و مي‌بخشد . « نَضْرَةً » : سرسبزي و خرّمي . شادي و شادماني ( نگا : مطفّفين‌ / 24 ) .‏
 
آيه  101
‏متن آيه : ‏
‏ وَلَمَّا جَاءهُمْ رَسُولٌ مِّنْ عِندِ اللّهِ مُصَدِّقٌ لِّمَا مَعَهُمْ نَبَذَ فَرِيقٌ مِّنَ الَّذِينَ أُوتُواْ الْكِتَابَ كِتَابَ اللّهِ وَرَاء ظُهُورِهِمْ كَأَنَّهُمْ لاَ يَعْلَمُونَ ‏
 
‏ترجمه :
«و چون‌ پيامبري‌» يعني: حضرت‌ محمدص «از سوي‌ خداوند به‌ نزد آنان‌آمد كه‌تصديق‌كننده‌ حقانيت‌ كتابشان‌ بود، گروهي‌ از اهل‌ كتاب‌» يعني: يهوديان‌ كه‌خداوند(ج) به‌ آنان‌ كتاب‌ داد و با آن‌ گراميشان‌ داشت‌؛ «كتاب‌ الهي‌» يعني: تورات‌ «را پشت‌ سر افگندند» زيرا وقتي‌ به‌ رسول‌ خداص و قرآن‌ نازل ‌شده‌ برايشان‌ كفر ورزيدند - بعد از آن‌ كه‌ خداوند (ج)از آنان‌ در تورات‌ پيمان‌ گرفت‌ كه ‌آن‌ حضرت‌ص را تصديق‌ و پيروي‌ نمايند و حتي‌ اوصافشان‌ را نيز برايشان‌ بيان‌داشت‌ - ديگر اين‌ كفر و انكارشان، در واقع‌ به‌ معناي‌ پشت‌ سرافگندن‌ تورات‌ و رد و انكار آن‌ نيز هست‌ «چنان‌كه‌ گويي‌» حقيقت‌ را «نمي‌دانند» يعني: رفتارشان‌ چون‌ رفتار كسي‌ است‌ كه‌ گويي‌ هيچ‌ نمي‌داند كه‌ چه‌ خبر است‌ و چه‌ مي‌كند.
 
آيه  168
‏متن آيه : ‏
‏ وَقَطَّعْنَاهُمْ فِي الأَرْضِ أُمَماً مِّنْهُمُ الصَّالِحُونَ وَمِنْهُمْ دُونَ ذَلِكَ وَبَلَوْنَاهُمْ بِالْحَسَنَاتِ وَالسَّيِّئَاتِ لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
مجازات‌ يادشده‌ در آيه‌ قبل‌ براي‌ يهوديان، اولين‌ مجازاتشان‌ است‌ و دومين‌ مجازاتشان‌ اين‌ است‌: «و بني‌اسرائيل‌ را در زمين‌ به‌صورت‌ گروههايي‌ پراكنده ‌ساختيم» پس‌ هيچ‌ منطقه‌اي‌ از نواحي‌ روي‌ زمين‌ نيست، مگر اين‌كه‌ گروهي‌ ازآنان‌ در آن‌ وجود دارند «برخي‌ از آنان‌ صالحانند» ايشان‌ كساني‌اند كه‌ به‌ حضرت‌محمدص ايمان‌ آوردند، يا در آينده‌ ايمان‌ مي‌آورند و نيز كساني‌ از ايشانند كه‌ قبل‌ از بعثت‌ محمدي‌ص بر حق‌ مرده‌اند، بي‌آن‌كه‌ در اعتقاد و عمل‌ خويش‌ تحريف‌ و تبديلي‌ آورده‌باشند «و برخي‌ از آنان‌ جز اينند» يعني‌: برخي‌ ديگر، در صلاح‌ و شايستگي‌ غير از آن‌ گروه‌اند، به‌ اين‌ معني‌ كه‌: فاسق‌ و نافرمان‌ مي‌باشند «و آنان‌ را به‌ حسنات‌ و سيئات‌ آزموديم» يعني‌: با خوشي‌ها و ناخوشي‌ها، خير و شر، امنيت‌ و ناامني، فراواني‌ و تنگدستي‌ و نعمت و مشقت‌ امتحانشان‌ كرديم، همچون‌ سنت‌ ما در هر امتي‌ «باشد كه‌ آنان‌ بازگردند» از كفر و معاصي‌اي‌ كه‌ درآن ‌هستند.
 
	سوره إنسان آيه  12
‏متن آيه : ‏
‏ وَجَزَاهُم بِمَا صَبَرُوا جَنَّةً وَحَرِيراً ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏و در برابر صبري كه نموده‌اند ، خداوند بهشت و جامه ابريشمين را پاداششان مي‌كند .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« حَرِيراً » : ابريشم كه جامه بهشتيان است ( نگا : حجّ‌ / 23 ، فاطر / 33 ) .‏
 
سوره إنسان آيه  13
‏متن آيه : ‏
‏ مُتَّكِئِينَ فِيهَا عَلَى الْأَرَائِكِ لَا يَرَوْنَ فِيهَا شَمْساً وَلَا زَمْهَرِيراً ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏در بهشت بر تختهاي زيبا و مجلّل تكيه مي‌كنند ، و نه ( گرماي ) آفتابي و نه سوز سرمائي در آنجا مي‌يابند .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« مُتَّكِئِينَ » : تكيه‌زنندگان . حال ضمير ( هم ) در آيه پيشين است . « الأرَائِكِ » : جمع أَريكَة ، تختهاي زيبا و مبلمان مجلّل .  ( نگا : كهف‌ / 31 ، يس‌ / 56 ) . « زَمْهَرِيراً » : سوز سرما . شدّت سرما .‏
 
سوره إنسان آيه  14
‏متن آيه : ‏
‏ وَدَانِيَةً عَلَيْهِمْ ظِلَالُهَا وَذُلِّلَتْ قُطُوفُهَا تَذْلِيلاً ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏سايه‌هاي ( درختان ) بهشتي بر آنان فرو مي‌افتد ، و ميوه‌هاي آنجا سهل‌الوصول و در دسترس است .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« دَانِيَةً » : نزديك . فرو افتاده . « قُطُوفُ » : جمع قِطْف ، ميوه رسيده ( نگا : حاقّه‌ / 22 و 23 ) .‏
 
سوره إنسان آيه  15
‏متن آيه : ‏
‏ وَيُطَافُ عَلَيْهِم بِآنِيَةٍ مِّن فِضَّةٍ وَأَكْوَابٍ كَانَتْ قَوَارِيرَا ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏جامه‌هاي سيمين شراب و قدحهاي بلورينِ مي ميانشان به گردش در مي‌آيد .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« أَكْوَابٍ » : جمع كُوب ، قَدَح ( نگا : زخرف‌ / 71 ، واقعه‌ / 18 ) . « قَوَارِيرَ » : جمع قَارُورَة ، ظرف بلورين و شيشه‌اي . در رسم‌الخطّ قرآني الف زائدي در آخر وجود دارد .‏
 
سوره إنسان آيه  16
‏متن آيه : ‏
‏ قَوَارِيرَ مِن فِضَّةٍ قَدَّرُوهَا تَقْدِيراً ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏قدحهاي بل