فسير كبير ، روح‌البيان ، روح‌المعاني ) .‏
 
سوره مرسلات آيه  24
‏متن آيه : ‏
‏ وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِّلْمُكَذِّبِينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏در آن روز ، واي به حال تكذيب‌كنندگان !‏
 
‏توضيحات : ‏
‏. . .‏
 
سوره مرسلات آيه  25
‏متن آيه : ‏
‏ أَلَمْ نَجْعَلِ الْأَرْضَ كِفَاتاً ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏آيا ما زمين را گردآورنده ( مردمان در حال حيات بر روي خود ، و در حال ممات در دل خود ) نساخته‌ايم‌ ؟‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« كِفَاتاً » : مصدر است و به معني گردآوري . در اينجا در معني اسم فاعل به كار برده شده است و به معني جمع‌كننده و گردآورنده است . يا اين كه اسم مكان است و به معني جايگاه و محلّ گردهمآئي .‏
 
سوره مرسلات آيه  26
‏متن آيه : ‏
‏ أَحْيَاء وَأَمْوَاتاً ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏هم در حال حيات و هم در حال ممات‌ ؟‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« أَحْيَآءً » : اگر ( كِفَاتاً ) مصدر ، يا جمع ( كافِت ) و اسم فاعل باشد ، مفعولٌ‌به آنها است . اگر اسم مكان باشد ، باز هم مفعولٌ‌به است ، ولي براي فعل محذوف ( تَكْفِتُ ) . يا حال ضمير محذوف ( كُم ) است ، و اصل آن چنين است : تَكْفِتُكُمْ أَحْيَآءً وَ أَمْوَاتاً .‏
 
آيه  172
‏متن آيه : ‏
‏ وَإِذْ أَخَذَ رَبُّكَ مِن بَنِي آدَمَ مِن ظُهُورِهِمْ ذُرِّيَّتَهُمْ وَأَشْهَدَهُمْ عَلَى أَنفُسِهِمْ أَلَسْتُ بِرَبِّكُمْ قَالُواْ بَلَى شَهِدْنَا أَن تَقُولُواْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ إِنَّا كُنَّا عَنْ هَذَا غَافِلِينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و ياد كن» عهد فطرت‌ را «هنگامي‌ را كه‌ پرورگارت‌ از پشت‌ فرزندان‌ آدم، ذريه ‌آنان‌ را برگرفت» چنان‌كه‌ در روايات‌ آمده‌ است‌: خداي‌ سبحان‌ چون‌ آدم‌ را آفريد، پشتش‌ را مسح‌ كرد و ذريه‌ وي‌ را از آن‌ بيرون‌ آورد، آن‌گاه‌ از آنان‌ بر ربوبيت‌ خويش‌ عهد گرفت، كه‌ اين‌ عهد را «عهد الست» و آن‌ عالم‌ را؛ «عالم‌ ذر» مي‌نامند لذا خداوند متعال‌ فطرت‌ بشر را بر توحيد و خداشناسي‌ سرشته‌ است‌ «وآنان‌ را بر خودشان‌ گواه‌ ساخت» يعني‌: هر يك‌ از آنان‌ را بر شخص‌ خودش‌ گواه‌ ساخت‌ «كه‌ آيا پروردگار شما نيستم‌؟ گفتند: چرا، گواه‌ شديم» بر خودمان‌ به‌ اين‌كه‌ توپروردگار ما هستي‌ «تا مبادا روز قيامت‌ بگوييد، ما از اين‌ امر بي‌خبر بوديم» يعني‌: از شما عهد گرفتيم‌ تا در روز قيامت‌ نگوييد: ما به‌ اين‌ امر كه‌ الله پروردگار ما، يگانه‌ و لاشريك‌ است‌؛ هيچ‌ علم و آگاهي‌ قبلي‌ نداشته‌ايم‌.
 
سوره مرسلات آيه  27
‏متن آيه : ‏
‏ وَجَعَلْنَا فِيهَا رَوَاسِيَ شَامِخَاتٍ وَأَسْقَيْنَاكُم مَّاء فُرَاتاً ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏و در آن كوههاي استوار و بلند پديد نياورده‌ايم ، و از آب گوارا به شما ننوشانده‌ايم‌ ؟‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« شَامِخَاتٍ » : جمع شامخ ، بلند و سربه فلك كشيده . « فُرَاتاً » : گوارا . بسيار خوشمزه ( نگا : فرقان‌ / 53 ، فاطر / 12 ) .‏
 
سوره مرسلات آيه  28
‏متن آيه : ‏
‏ وَيْلٌ يوْمَئِذٍ لِّلْمُكَذِّبِينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏در آن روز ، واي به حال تكذيب كنندگان !‏
 
‏توضيحات : ‏
‏. . .‏
 
سوره مرسلات آيه  29
‏متن آيه : ‏
‏ انطَلِقُوا إِلَى مَا كُنتُم بِهِ تُكَذِّبُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏( بدانان گفته مي‌شود : ) به سوي همان چيزي رهسپار شويد كه پيوسته دروغش مي‌شمرديد .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« إنطَلِقُوا » : رهسپار شويد . روان شويد . « مَا » : مراد دوزخ است .‏
 
سوره مرسلات آيه  30
‏متن آيه : ‏
‏ انطَلِقُوا إِلَى ظِلٍّ ذِي ثَلَاثِ شُعَبٍ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏برويد به سوي سايه سه شاخه ( دودهاي خفقان بار آتش ) .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« ظِلٍّ » : سايه . مراد دود سياه و پرحرارتي است كه از دوزخ برمي‌خيزد . به عنوان ريشخند ، سايه ناميده شده است . « شُعَبٍ » : جمع شُعْبَة ، شاخه . « ذِي ثَلاثِ شُعَبٍ » : داراي سه شاخه ، شاخه‌اي از بالاي سر ، و شاخه‌اي از طرف راست ، و شاخه‌اي از طرف چپ . به اين ترتيب ، اين دود غليظ مرگبار ، آنان را از هر سو احاطه مي‌كند و در كام خود فرو مي‌برد .‏
 
سوره مرسلات آيه  31
‏متن آيه : ‏
‏ لَا ظَلِيلٍ وَلَا يُغْنِي مِنَ اللَّهَبِ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏نه سايه‌دار خنك و آسايش‌بخشي است ، و نه از سوزندگي شعله‌هاي آتش جلوگيري مي‌كند .  ( چرا كه خود برخاسته از آتش است ) .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« ظَلِيلٍ » : سايه‌دار . سايه گستر . مراد سايه‌اي است كه آرام‌بخش و خنك باشد و واقعاً سايه به حساب بيايد .‏
 
سوره مرسلات آيه  32
‏متن آيه : ‏
‏ إِنَّهَا تَرْمِي بِشَرَرٍ كَالْقَصْرِ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏آتشي كه ( چنين دود مرگباري از آن برمي‌خيزد ) آتشپاره‌هائي از خود بيرون مي‌دهد كه انگار كوشك ( بزرگ و برافراشته‌اي ) هستند .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« إِنَّهَا » : آن آتش . « شَرَرٍ » : جمع شَرَرَة و شَرارَة ، زبانه‌ها آتشپاره‌ها . جرقّه‌ها . « الْقَصْرِ » : كوشك . كاخ .‏
 
سوره مرسلات آيه  33
‏متن آيه : ‏
‏ كَأَنَّهُ جِمَالَتٌ صُفْرٌ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏آتشپاره‌هائي كه انگار ( از لحاظ رنگ و حركت و سرعت ) شتران زردي هستند .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« كَأَنَّهُ » : ضمير ( هُ ) به لفظ ( شَرَر ) برمي‌گردد . « جِمَالَةٌ‌ » : جمع جَمَل ، شتران . « صُفْرٌ » : جمع اصفر ، زرد رنگ . عربها اين واژه را درباره شتراني به كار مي‌برند كه رنگ آنها زردِ آميزه سياه باشد ( نگا : المصحف‌المفسّر ) .‏
 
سوره مرسلات آيه  34
‏متن آيه : ‏
‏ وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِّلْمُكَذِّبِينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏در آن روز ، واي به حال تكذيب‌كنندگان !‏
 
‏توضيحات : ‏
‏. . .‏
 
سوره مرسلات آيه  35
‏متن آيه : ‏
‏ هَذَا يَوْمُ لَا يَنطِقُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏امروز ، روزي است كه ( تكذيب‌كنندگان آيات الهي ، دم نمي‌زنند و ) سخن نمي‌گويند ( چرا كه خداوند بر دهانشان مهر سكوت مي‌نهد ) .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« يَوْمُ » : خبر ( هذا ) است و به جمله ( لا يَنطِقُونَ ) اضافه شده است . سخن نمي‌گويند . قيامت طولاني است و داراي موضعها و موقعيّتهاي گوناگوني است . كافران بعد از دفاع از خود ( نگا : نحل‌ / 111 ) و معذرت‌خواهيها ( نگا : احزاب‌ / 67 ) و سرانجام انكار كفر و بي‌ديني خويش ( نگا : انعام‌ / 23 ) بر دهانشان مهر سكوت زده مي‌شود ( نگا : يس‌ / 65 ) و خداوند براي گواهي بر اعمال و افعالشان ساير اندامها را به گفتار در مي‌آورد ( نگا : نور / 24 ) و ديگر بديشان اجازه سخن گفتن داده نمي‌شود .‏
 
سوره مرسلات آيه  36
‏متن آيه : ‏
‏ وَلَا يُؤْذَنُ لَهُمْ فَيَعْتَذِرُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏و بديشان اجازه داده نمي‌شود تا پوزش بطلبند و عذرخواهي بكنند .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« لا يُؤْذَنُ لَهُمْ » : اين عدم اجازه ، به دنبال ثبوت جرائم است . وقتي است كه كار به جائي رسيده است كه حق دفاع از ايشان سلب مي‌گردد .‏
 
آيه  173
‏متن آيه : ‏
‏ أَوْ تَقُولُواْ إِنَّمَا أَشْرَكَ آبَاؤُنَا مِن قَبْلُ وَكُنَّا ذُرِّيَّةً مِّن بَعْدِهِمْ أَفَتُهْلِكُنَا بِمَا فَعَلَ الْمُبْطِلُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«يا بگوييد ك