 قولي‌: مراد از نفس‌ واحد، جنس‌ و شكل‌ يگانه‌ است، يعني‌: شما را از يك‌ جنس‌ و به‌ يك‌ ساختار آفريد «و همسرش» حوا «را از وي‌ پديد آورد» و او را از يكي‌ از دنده‌هاي ‌آدم‌ آفريد «تا» آدم‌ «بدان‌ آرام‌ گيرد» و انس‌ يابد زيرا جنس‌ با جنس‌ خويش، انس‌ و آرامش‌ مي‌يابد. البته‌ اين‌ رخداد در بهشت‌ بود «پس‌ چون‌ آدم‌ با او آميزش‌كرد» تغشاها: كنايه‌ از جماع‌ (مقاربت‌ جنسي‌) است‌ «باردار شد» حوا «به‌ باري‌ سبك» يعني‌: بعد از جماع، نطفه‌ جنين‌ در رحم‌ حوا بسته‌ شد و اين‌ دوره‌ اول ‌بارداري‌ (علقه‌) است‌ كه‌ زن‌ از آن‌ درد و مشقتي‌ احساس‌ نمي‌كند «پس‌ چندي‌ با آن‌ بار سبك‌ رفت‌ و آمد كرد» يعني‌: حوا چندي‌ با آن‌ حمل‌ گذراند، برمي‌خاست‌ ومي‌نشست‌ و حركت‌ مي‌كرد و به‌ رتق‌وفتق‌ امور خويش‌ مي‌پرداخت‌ و از آن‌ حمل، احساس‌ سنگيني‌ نمي‌كرد «و چون‌ سنگين‌بار شد» به‌ سبب‌ بزرگ‌شدن‌ بچه‌ درشكمش‌ «هر دو» يعني‌: آدم‌ و حوا «به‌ جناب‌ پروردگار خويش‌ دعا كردند كه‌ اگر به‌ ما فرزندي‌ شايسته‌ عطا كني» يعني‌: فرزندي‌ صالح‌ كه‌ داراي‌ اخلاقي‌ به‌هنجار و اندامهايي‌ استوار باشد «قطعا از شكرگزاران‌ خواهيم‌ بود» براي‌ تو در برابر اين‌ نعمت ‌و همچنان، نسلهاي‌ برآمده‌ از ما. به‌ قولي‌: مراد از فرزند صالح، فرزند سالم‌ و طبيعي‌ است، نه‌ فرزند ناقص‌الخلقه‌اي‌ كه‌ ايشان‌ از تولدش‌ بيمناك‌ بودند.
 
	سوره إنفطار آيه  4

‏متن آيه : ‏

‏ وَإِذَا الْقُبُورُ بُعْثِرَتْ ‏

 

‏ترجمه : ‏

‏و هنگامي كه گورها زير و رو مي‌گردند ( و مردگان زنده مي‌شوند و بيرون مي‌آيند و براي حساب آماده مي‌شوند ) .‏

 

‏توضيحات : ‏

‏« بُعْثِرَتْ » : زير و رو گردانده شد . پراكنده و گشوده گردانده شد .‏

 

سوره إنفطار آيه  5

‏متن آيه : ‏

‏ عَلِمَتْ نَفْسٌ مَّا قَدَّمَتْ وَأَخَّرَتْ ‏

 

‏ترجمه : ‏

‏آن گاه هركسي مي‌داند چه چيزهائي را پيشاپيش فرستاده است ، و چه چيزهائي را واپس نهاده است و بر جاي گذاشته است .‏

 

‏توضيحات : ‏

‏« مَا قَدَّمَتْ » : كارهاي نيكو يا زشتي كه انسان در زندگاني خود انجام داده است و پيش از مرگ بدانها دست يازيده است . كارهاي نيكي كه كرده است . « مَآ أَخَّرَتْ » : كارهائي كه آثار آنها بعد از او در دنيا باقي مانده است و نتائج آنها به او رسيده است ، از قبيل مقاصد رحماني همچون خيرات و صدقات جاريه و بناها و كتابهاي مفيد ، يا مقاصد شيطاني همچون بدعتها و نوشته‌هاي بد و قمارخانه‌ها و مشروب‌خانه‌ها ، و غيره . يا كارهاي نيكي كه بر اثر سهل‌انگاري نكرده است ( نگا : قيامت‌ / 13 ) .‏

 

سوره إنفطار آيه  6

‏متن آيه : ‏

‏ يَا أَيُّهَا الْإِنسَانُ مَا غَرَّكَ بِرَبِّكَ الْكَرِيمِ ‏

 

‏ترجمه : ‏

‏اي انسان ! چه چيز تو را در برابر پروردگار بزرگوارت مغرور ساخته است و در حق او گولت زده است ( كه چنان بي‌باكانه نافرماني مي‌كني و خود را به گناهان آلوده مي‌سازي‌ ؟ ! ) .‏

 

‏توضيحات : ‏

‏« مَا غَرَّكَ » : چه چيز تو را فريفته است‌ ؟ چه چيز مغرورت ساخته است‌ ؟ اين پرسش ، بيانگر تهديد شديدي ، و در عين حال توأم با نوعي لطف و محبّت است . « الْكَرِيمِ » : عظيم . بزگوار ( نگا : المراغي ) .‏

 

سوره إنفطار آيه  7

‏متن آيه : ‏

‏ الَّذِي خَلَقَكَ فَسَوَّاكَ فَعَدَلَكَ ‏

 

‏ترجمه : ‏

‏پروردگاري كه تو را آفريده است و سپس سر و سامانت داده است و بعد معتدل و متناسبت كرده است .‏

 

‏توضيحات : ‏

‏« خَلَقَكَ » : تو را از نيستي به هستي آورده است . تو را شكل بخشيده است . « سَوَّاكَ » : تو را سر و سامان و نظم و نظام داده است ( نگا : بقره‌ / 29 ، كهف‌ / 37 ، قيامت‌ / 38 ) . « عَدَلَكَ » : تو را معتدل القامه و متناسب الاعضاء كرده است .‏

 

سوره إنفطار آيه  8

‏متن آيه : ‏

‏ فِي أَيِّ صُورَةٍ مَّا شَاء رَكَّبَكَ ‏

 

‏ترجمه : ‏

‏و آن گاه به هر شكلي كه خواسته است تو را درآورده است و تركيب بسته است .‏

 

‏توضيحات : ‏

‏« صُورَةٍ مَّا » : واژه ( مَا ) زائد و دالّ بر تفخيم و تعظيم چيزي است كه بدان افزوده مي‌گردد ( نگا : جزء عم شيخ محمّد عبده ) . در اينجا دالّ بر بديع و زيبا بودن و تمام و كمال خلقت انسان است .‏

 

سوره إنفطار آيه  9

‏متن آيه : ‏

‏ كَلَّا بَلْ تُكَذِّبُونَ بِالدِّينِ ‏

 

‏ترجمه : ‏

‏هرگزا هرگز !  ( آن چنان كه مي‌پنداريد نيست ) . اصلاً شما ( روز ) سزا و جزا را دروغ مي‌پنداريد و نادرست مي‌دانيد .‏

 

‏توضيحات : ‏

‏« الدِّينِ » : سزا و جزا ( نگا : فاتحه‌ / 4 ) .‏

 

سوره إنفطار آيه  10

‏متن آيه : ‏

‏ وَإِنَّ عَلَيْكُمْ لَحَافِظِينَ ‏

 

‏ترجمه : ‏

‏بدون شكّ نگاهباناني بر شما گمارده شده‌اند .‏

 

‏توضيحات : ‏

‏« حَافِظِينَ » : نگهبانان . مراد فرشتگاني است كه مأمور حفظ و نگهداري اعمال انسانها هستند ( نگا : ق / 17 ، زخرف‌ / 80 ) .‏

 

سوره إنفطار آيه  11

‏متن آيه : ‏

‏ كِرَاماً كَاتِبِينَ ‏

 

‏ترجمه : ‏

‏نگاهباناني كه ( در پيشگاه پروردگار مقرّب و ) محترم هستند و پيوسته ( اعمال شما را ) مي‌نويسند .‏

 

‏توضيحات : ‏

‏« كِرَامًا » : جمع كَريم ، بزرگواران ( نگا : فرقان‌ / 72 ، عبس‌ / 16 ) .‏

 

سوره إنفطار آيه  12

‏متن آيه : ‏

‏ يَعْلَمُونَ مَا تَفْعَلُونَ ‏

 

‏ترجمه : ‏

‏مي‌دانند هركاري را كه مي‌كنيد .‏

 

‏توضيحات : ‏

‏« مَا » : هركاري اعم از خير و شر .‏

 

سوره إنفطار آيه  13

‏متن آيه : ‏

‏ إِنَّ الْأَبْرَارَ لَفِي نَعِيمٍ ‏

 

‏ترجمه : ‏

‏مسلّماً نيكان در ميان نعمت فراوان بهشت بسر خواهند برد .‏

 

‏توضيحات : ‏

‏« الأبْرَارَ » : جمع بَرّ ، نيكوكاران ( نگا : انسان‌ / 5 ) . « نَعِيمٍ » : نعمت . در اينجا مراد بهشت جاويدان است . ذكر آن به صورت نكره ، براي بيان اهمّيّت و گستردگي و عظمت اين نعمت است .‏

 


آيه  190
‏متن آيه : ‏
‏ فَلَمَّا آتَاهُمَا صَالِحاً جَعَلاَ لَهُ شُرَكَاء فِيمَا آتَاهُمَا فَتَعَالَى اللّهُ عَمَّا يُشْرِكُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«پس‌ چون‌ خداوند» دعايشان‌ را اجابت‌ كرد و «به‌ ايشان‌ فرزندي‌ صالح‌ عطا كرد، براي‌ او در عطايش‌ شريكاني‌ مقرر كردند و خدا از آنچه‌ با او شريك‌ مي‌گردانند برتر است» سخن‌ در اينجا از آدم‌ و حوا به‌ نسل‌ پديد آمده‌ از ايشان‌ ـ از مرد وزن‌ ـ حمل‌ مي‌شود بنابراين، جمعي‌ از مفسران‌ بر آنند كه‌ شريك‌ آورندگان‌ در عطاي‌ الهي‌ از جنس‌ بني‌آدمند، نه‌ خود آدم‌ و حوا. حسن‌ بصري‌ مي‌گويد: «مراد از اين‌ مشركان، يهود و نصاري‌اند كه‌ حق‌ تعالي‌ به‌ آنان‌ فرزنداني‌ سالم‌ عطا كرد، اما آنها يهودي‌ و نصراني‌ شدند».
ابن‌كثير اين‌ تفسير را از نيكوترين‌ تفاسير در اين‌ موضوع‌ دانسته‌ و مي‌گويد: «ما قاطعانه‌ برآنيم‌ كه‌ آدم‌ و حوا شرك‌ نورزيدند و مراد آيه، برخي‌ از نسل‌ ايشان ‌است».
ولي‌ برخي‌ ديگر از مفسران‌ ـ چون‌ سيوطي‌ و