الميسّر ) . از ماده ( كين ) يعني : خواري و كوچكي ننمودند و خشوع و خضوع نكردند ( نگا : آل‌عمران‌ / 146 ) .‏
 
سوره مؤمنون آيه  77
‏متن آيه : ‏
‏ حَتَّى إِذَا فَتَحْنَا عَلَيْهِم بَاباً ذَا عَذَابٍ شَدِيدٍ إِذَا هُمْ فِيهِ مُبْلِسُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏( اين وضع ، يعني آزمونهاي رحمت و نعمت ، و بلا و محنت براي بيداري ادامه مي‌يابد ، و ايشان هم بر گردنكشي و سركشي خود مي‌افزايند ) تا دري از عذاب شديد ( روز قيامت ) را به رويشان مي‌گشائيم و به ناگاه در آن درمانده و نااميد ( از نجات ) مي‌گردند .  ( بدين ترتيب مراحل آزمون لطف و مهرباني ، و گوشمالي و كيفر تربيتي ، سپري مي‌شود ، و سرانجام عذاب ابدي و درماندگي هميشگي سر مي‌رسد ) .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« بَاباً ذَا عَذَابٍ » : دري از عذاب . مراد مجازات روز قيامت و عذاب دوزخ است ( نگا : زخرف‌ / 74 و 75 ) . « مُبْلِسُونَ » : ماتم‌زدگان و متحيّران و نااميدان از نجات ( نگا : روم‌ / 12 و 49 ) .‏
 
سوره مؤمنون آيه  78
‏متن آيه : ‏
‏ وَهُوَ الَّذِي أَنشَأَ لَكُمُ السَّمْعَ وَالْأَبْصَارَ وَالْأَفْئِدَةَ قَلِيلاً مَّا تَشْكُرُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏خدا كسي است كه براي شما گوش و چشم و عقل را آفريده است ( تا صداها را بشنويد و جهان را ببينيد و خالق آن را درك كنيد ، و در نتيجه ايمان بياوريد ) . امّا كمتر شكر و سپاس ( اين آفريده‌هاي خدا ) را به جاي مي‌آوريد .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« الأفْئِدَة‌ » : جمع فُؤاد ، دل . در اينجا مراد عقل و خرد است . « قَلِيلاً مَّا » : واژه ( قَليلاً ) صفت مصدر محذوف يا مفعول مطلق است ، و كلمه ( ما ) زائد و براي تأكيد است .‏
 
سوره مؤمنون آيه  79
‏متن آيه : ‏
‏ وَهُوَ الَّذِي ذَرَأَكُمْ فِي الْأَرْضِ وَإِلَيْهِ تُحْشَرُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏او كسي است كه در زمين شما را آفريده‌است و در آن افزون و پراكنده نموده است و ( روز قيامت براي سزا و جزا ) در پيشگاه او گرد آورده مي‌شويد .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« ذَرَأَ » : آفريده است و افزون و پراكنده نموده است ( نگا : انعام‌ / 136 ، اعراف‌ / 179 ) . « إِلَيْهِ تُحْشَرُونَ » : در پيشگاه او جمع آورده مي‌شويد . به پيشگاه او برگردانده مي‌شويد ( نگا : بقره‌ / 203 ، آل‌عمران‌ / 12 و 158 ) .‏
 
سوره مؤمنون آيه  80
‏متن آيه : ‏
‏ وَهُوَ الَّذِي يُحْيِي وَيُمِيتُ وَلَهُ اخْتِلَافُ اللَّيْلِ وَالنَّهَارِ أَفَلَا تَعْقِلُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏او است كه زنده مي‌گرداند و مي‌ميراند ، و آمد و شد ( پياپي ) شب و روز ،  ( و اختلاف رنگ ، و كوتاهي و درازي آنها برابر قوانين و طبق فرمان او و ) مربوط بدو است . آيا ( دلالت اينها را بر قدرت خدا و وجوب ايمان بدو و به روز قيامت ) نمي‌فهميد ؟‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« إخْتِلاف‌ » : آمد و شد . دگرگوني زماني و فعل و انفعالات ( نگا : بقره‌ / 164 ، آل‌عمران‌ / 190 ) .‏
 
سوره مؤمنون آيه  81
‏متن آيه : ‏
‏ بَلْ قَالُوا مِثْلَ مَا قَالَ الْأَوَّلُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏( چنين كاري را نكرده و نمي‌كنند ) و بلكه سخناني همچون سخنان پيشينيان را مي‌گويند .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏. . .‏
 
سوره مؤمنون آيه  82
‏متن آيه : ‏
‏ قَالُوا أَئِذَا مِتْنَا وَكُنَّا تُرَاباً وَعِظَاماً أَئِنَّا لَمَبْعُوثُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏مي‌گويند : آيا هنگامي كه ما مرديم و خاك و استخوان گشتيم ، آيا واقعاً برانگيخته خواهيم شد ( و زندگي دوباره پيدا خواهيم كرد ؟ ! ) .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« لَمَبْعُوثُونَ » : برانگيخته‌شدگان ( نگا : هود / 7 ، انعام / 29 ، مؤمنون‌ / 37 ) .‏
 
سوره مؤمنون آيه  83
‏متن آيه : ‏
‏ لَقَدْ وُعِدْنَا نَحْنُ وَآبَاؤُنَا هَذَا مِن قَبْلُ إِنْ هَذَا إِلَّا أَسَاطِيرُ الْأَوَّلِينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏اين وعده به ما ، و در گذشته به نياكان ما داده شده است . امّا اين چيزي جز دروغهاي پيشينيان نيست ( كه آن را دهان به دهان براي يكديگر روايت ، و زمان به زمان براي همديگر كتابت كرده‌اند ) .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« أسَاطِير » : جمع أُسْطُورَة ، اكاذيب . دروغگوئيها ( نگا : انعام‌ / 25 ، فرقان‌ / 5 ) .‏
 
آيه  57
‏متن آيه : ‏
‏ قُلْ إِنِّي عَلَى بَيِّنَةٍ مِّن رَّبِّي وَكَذَّبْتُم بِهِ مَا عِندِي مَا تَسْتَعْجِلُونَ بِهِ إِنِ الْحُكْمُ إِلاَّ لِلّهِ يَقُصُّ الْحَقَّ وَهُوَ خَيْرُ الْفَاصِلِينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«بگو» اي‌ پيامبرص «هرآينه‌ من‌ از سوي‌ پروردگار خود بر حجت‌ آشكاري ‌هستم‌» يعني: من‌ از جانب‌ پروردگار خود به‌ پشتوانه‌ برهان‌ و يقين‌ روشني‌ استوار هستم‌ و شك‌ و هوا و هوس‌، تكيه‌گاه‌ من‌ نيست‌ چنان‌كه‌ شما در پيروي‌ از شبهات ‌باطل‌ و شك‌ورزيهاي‌ بي‌اساس‌، هيچ‌ تكيه‌گاهي‌ جز هوس‌هاي‌ ناروا نداريد «و شما آن‌ را دروغ‌ پنداشتيد» يعني: پروردگار را، يا حجت‌ آشكار را. «آنچه‌ به‌شتاب‌ از من‌ مي‌طلبيد» از عذاب‌ الهي‌ «در نزد من‌ نيست‌» يعني: در اختيار من‌نيست‌. نقل‌ است‌ كه‌ مشركان‌ از فرط تكذيب‌ و از روي‌ استهزا و تمسخر، خواستار نزول‌ عذاب‌ عاجل‌ و شتابان‌ الهي‌ مي‌شدند. بعضي‌ در معناي‌ آن‌ گفته‌اند: معجزاتي‌كه‌ از من‌ به‌ شتاب‌ مي‌طلبيد در نزد من‌ نيست‌ «حكم‌ جز به‌دست‌ خداوند نيست‌» در همه‌چيز، از جمله‌ در اجابت‌ يا عدم‌ اجابت‌ درخواست‌ عجولانه‌ عذاب‌، يا فرودآوردن‌ معجزات‌ «او گوياي‌ حق‌ است‌» يعني: خداوند متعال‌ در آنچه‌ كه‌ بدان‌ حكم‌ مي‌كند، بيان‌كننده‌ حق‌ و حقيقت‌ است‌ و هيچ‌ حكمي‌ از احكام‌ وي‌ خالي‌ ازحكمت‌ نيست‌. يا او بيان‌ كننده‌ قضاياي‌ حق‌ است‌ «و او بهترين‌ فيصله‌كنندگان‌ است‌» ميان‌ حق‌ و باطل‌، با آنچه‌ كه‌ در ميان‌ بندگانش‌ حكم‌ مي‌كند و فيصله ‌مي‌دهد. فصل: قضاوت‌ و داوري‌ است‌.
 
سوره مؤمنون آيه  84
‏متن آيه : ‏
‏ قُل لِّمَنِ الْأَرْضُ وَمَن فِيهَا إِن كُنتُمْ تَعْلَمُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏بگو : زمين و كساني كه در زمين هستند از آن كيستند ، اگر دانا و فرزانه‌ايد ؟ !‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« إِن كُنتُمْ تَعْلَمُونَ » : اگر فهميده و آگاهيد . اين جمله متضمّن تحقير مخاطبان بوده و اشاره به ناداني ايشان دارد .‏
 
سوره مؤمنون آيه  85
‏متن آيه : ‏
‏ سَيَقُولُونَ لِلَّهِ قُلْ أَفَلَا تَذَكَّرُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏( بر اساس نداي فطرت ، و بداهت عقل ) خواهند گفت :  ( همه كائنات ، و از جمله زمين و ساكنان آن ) از آن خدايند . بگو : پس چرا نمي‌انديشيد و يادآور نمي‌گرديد ( كه تنها مالك كائنات شايسته پرستش است و بس‌ ؟ ) .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« اَفَلا تَذَكَّرُونَ » : تذكّر به معني يادكردن و انديشيدن و به خاطر آوردن است ( نگا : انعام‌ / 152 ) . اصل ( تَذَكَّرُونَ ) تَتَذَكَّرُونَ است .‏
 
سوره مؤمنون آيه  86
‏متن آيه : ‏
‏ قُلْ مَن رَّبُّ السَّمَاوَاتِ السَّبْعِ وَرَبُّ الْعَرْشِ الْعَظِيمِ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏بگو : چه كسي صاحب آسمانهاي هفتگانه و صاحب عرش عظيم است‌ ؟  ( آيا ملك كائنات و فرمانروائي ب