 السَّمَآءِ » : آسمان . مراد جهان بالاي سر ما زمينيان است . « الطَّارِقِ » : مهمان شبانه . راه‌پيماي شبرو . در اينجا مراد ستارگاني است كه شبانگاهان پديدار مي‌آيند و انگار مسافران يا مهماناني هستند كه در شب درگاه خانه‌ها را بر روي آدميان مي‌زنند . واژه آسمان عام است ، و واژه ستارگان خاصّ و بيانگر اهمّيّت ويژه آنها است .‏

 




سوره طارق آيه  2

‏متن آيه : ‏

‏ وَمَا أَدْرَاكَ مَا الطَّارِقُ ‏

 

‏ترجمه : ‏

‏تو چه مي‌داني كه ستارگاني كه شبانگاهان پديدار مي‌گردند چه هستند ؟ !‏

 

‏توضيحات : ‏

‏« مَآ أَدْرَاكَ » :  ( نگا : حاقّه‌ / 3 ، مدّثّر / 27 ، مرسلات‌ / 14 ) .‏

 

سوره طارق آيه  3

‏متن آيه : ‏

‏ النَّجْمُ الثَّاقِبُ ‏

 

‏ترجمه : ‏

‏ستارگان درخشاني هستند كه ( با نور خود دل تاريكيها را مي‌شكافند و ) سوراخ مي‌كنند .‏

 

‏توضيحات : ‏

‏« النَّجْمُ » : ستاره . اسم جنس است و مراد همه ستارگان است . « الثَّاقِبُ » : سوراخ‌كننده ( نگا : صافّات‌ / 10 ) . درخشان و فروزان ( نگا : فرهنگ لغات قرآن دكتر قريب ، جزء عمّ ترجاني‌زاده ) .‏

 

سوره طارق آيه  4

‏متن آيه : ‏

‏ إِن كُلُّ نَفْسٍ لَّمَّا عَلَيْهَا حَافِظٌ ‏

 

‏ترجمه : ‏

‏كسي وجود ندارد مگر اين كه بر او نگهباني است ( كه او را مي‌پايد و پندار و كردار و گفتارش را ثبت و ضبط و حفظ مي‌نمايد ) .‏

 

‏توضيحات : ‏

‏« إنْ » : حرف نفي و به معني ( مَا ) است . « إِن كُلُّ . . . » : مسلّماً هركسي مراقبي دارد . « حَافِظٌ » : مُراقب . مُحافظ . مراد فرشتگان آفريدگارند كه به منزله سپاهيان محافظ و مراقب انسان هستند . هم او را از چيزهائي كه خدا بخواهد حفظ مي‌كنند ، و هم اعمال او را مي‌پايند و مي‌نگارند ( نگا : زخرف‌ / 80 ، انفطار / 10 و 11 ) . « لَمَّا » : مگر اين كه . به معني ( إِلاّ ) است . اين آيه ، جواب قسم است .‏

 
سوره طارق آيه  5

‏متن آيه : ‏

‏ فَلْيَنظُرِ الْإِنسَانُ مِمَّ خُلِقَ ‏

 

‏ترجمه : ‏

‏انسان بايد بنگرد و دقّت كند كه از چه چيز آفريده شده است‌ ؟ !‏

 

‏توضيحات : ‏

‏« لِيَنظُرْ » : بايد بنگرد . نگريستن به معني انديشيدن و وارسي كردن است ( نگا : اعراف‌ / 185 ، ق / 6 ، حشر / 18 ) .‏

 

سوره طارق آيه  6

‏متن آيه : ‏

‏ خُلِقَ مِن مَّاء دَافِقٍ ‏

 

‏ترجمه : ‏

‏او از آب جهنده ناچيزي آفريده شده است .‏

 

‏توضيحات : ‏

‏« مَآءٍ » : آب . نكره آمدن آن دليل بر ناچيزي و حقارت است ( نگا : سجده‌ / 8 ، مرسلات‌ / 20 ) . « دَافِقٍ » : جهنده . توصيف نطفه است كه در آب مني شناور است و به هنگام بيرون آمدن ، جهش و پرش دارد ( نگا : عبس‌ / 18 و 19 ) .‏

 

سوره طارق آيه  7

‏متن آيه : ‏

‏ يَخْرُجُ مِن بَيْنِ الصُّلْبِ وَالتَّرَائِبِ ‏

 

‏ترجمه : ‏

‏( و پس از رشد كامل در رحم ) از ميان پشت و استخوانهاي سينه ( مادر مي‌گذرد و ) بيرون مي‌آيد .‏

 

‏توضيحات : ‏

‏« الصُّلْبِ » : استخوان پشت . ستون فقرات . « التَّرَآئِبِ » : جمع تَريبَة ، استخوانهاي سينه . فاعل فعل « يَخْرُجُ » ضمير مستتر ( هو ) است كه به ( انسان ) در آيه 5 همين سوره برمي‌گردد . دو قطب جنين رشد يافته انسان در هفته‌هاي آخر جنيني مابين جناغ و دنده‌هاي تحتاني سينه مادر و ستون فقرات پشت مادر قرار داشته و از آنجا حركت در مسير كانال زايماني را در موعد مقرر آغاز مي‌كند . ضمير ( ه ) در « رجعه » نيز به انسان برمي‌گردد . . . اين آيات مسير زندگي انسان را از بدو انعقاد نطفه تا رستاخيز مرور مي‌كنند .‏

 
آيه  199
‏متن آيه : ‏
‏ خُذِ الْعَفْوَ وَأْمُرْ بِالْعُرْفِ وَأَعْرِضْ عَنِ الْجَاهِلِينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«عفو پيشه‌ كن» خذالعفو: يعني‌ آنچه‌ را كه‌ سهل‌ و آسان‌ است‌ از اخلاق‌ و اعمال‌ و صدقات‌ مردم، بگير و بپذير، بي‌آن‌كه‌ به‌ امري‌ مكلفشان‌ گرداني‌ كه‌ بر آنان‌ دشوار است‌. سپس‌ بعد از نزول‌ اين‌ آيه، مسلمانان‌ به‌ اجراي‌ حدود و پرداخت‌ زكات‌ مكلف‌ شدند. لذا مراد از «عفو» در اين‌ آيه، در پيش‌گرفتن‌ شيوه ‌بخشايش‌ و آسان‌گيري، نه‌ سخت‌گيري‌ و فشار در رفتار و معامله‌ با مؤمنان‌ است‌.
آري‌! رسول‌ خداص به‌ پيروي‌ از اين‌ دستور، هيچ‌گاه‌ در ميان‌ دو كار مخير ساخته‌ نشدند، مگر اين‌كه‌ آسان‌ترين‌ آن‌ را انتخاب‌ كردند، مشروط به‌ اين‌كه‌ آن‌ كار آسان‌تر، گناه‌ نمي‌بود چنان‌كه‌ در حديث‌ شريف‌ فرمودند: «آسان‌ بگيريد وسخت‌ نگيريد و بشارت‌ دهيد و نفرت‌ برنينگيزيد». «و به‌ معروف‌ امر كن» معروف‌: هر خصلت‌ پسنديده‌اي‌ است‌ كه‌ عقلها آن‌ را بپسندد و روانها بدان‌ اطمينان‌ يابد «و از نادانان‌ روي‌ بگردان» يعني‌: چون‌ در دستور دادنشان‌ به‌ معروف، براي‌ آنان ‌حجت‌ بر پا داشتي، اما آن‌ كار معروف‌ را انجام‌ ندادند، در اين‌ صورت‌ از آنان ‌روي‌ بر تاب‌ و در مقابل‌ اين‌ جهالتي‌ كه‌ از آنان‌ سر مي‌زند، با آنان‌ بگومگو و مشاجره‌ نكن‌.
بايد يادآور شد كه‌ قواعد و اصول‌ سه‌گانه‌ مطرح‌ شده‌ در اين‌ آيه، تبيين‌ كننده ‌اصول‌ فضايل‌ و مكارم‌ اخلاقي‌ در اموري‌ است‌ كه‌ به‌ رفتار و معامله‌ انسان‌ با ديگران‌ تعلق‌ مي‌گيرد. در حديث‌ شريف‌ آمده‌ است‌ كه‌ چون‌ اين‌ آيه‌ نازل‌ شد، رسول‌ خداص فرمودند: «اي‌ جبرئيل‌! توضيح‌ اين‌ آيه‌ چيست‌؟ جبرئيل‌ گفت‌: پروردگارت‌ مي‌فرمايد: توضيح‌ آيه‌ اين‌ است‌ كه‌ با كسي‌ كه‌ با تو قطع‌ پيوند مي‌كند، بپيوندي‌ و به‌ كسي ‌كه‌ تو را محروم‌ مي‌گرداند، بدهي‌ و از كسي‌ كه‌ بر تو ستم‌ مي‌كند، درگذري».‌ جعفرصادق‌(رض)  فرمود: «در اين‌ آيه، خداوند متعال ‌پيامبرش‌ را به‌ مكارم‌ اخلاق‌ دستور مي‌دهد و در قرآن، آيه‌اي‌ جامع‌تر از اين‌ آيه ‌درباره‌ مكارم‌ اخلاق‌ وجود ندارد».
 

	سوره طارق آيه  8

‏متن آيه : ‏

‏ إِنَّهُ عَلَى رَجْعِهِ لَقَادِرٌ ‏

 

‏ترجمه : ‏

‏بي‌گمان خداوند ( تعالي كه انسان را در آغاز از آب نطفه آفريده است ، همو ) قادر است كه بار ديگر انسان را ( پس از مرگ به زندگي ) برگرداند .‏

 

‏توضيحات : ‏

‏« رَجْع‌ » : بازگرداندن ( نگا : توبه‌ / 83 ) . مراد زنده گرداندن در آخرت است .‏

 


سوره طارق آيه  9

‏متن آيه : ‏

‏ يَوْمَ تُبْلَى السَّرَائِرُ ‏

 

‏ترجمه : ‏

‏( اين بازگشت ) روزي تحقّق مي‌يابد كه رازهاي نهان و كارهاي پنهان آشكار و آزموده مي‌گردد .‏

 

‏توضيحات : ‏

‏« تُبْلي » : مورد امتحان و آزمايش قرار مي‌گيرد . نمايان و هويدا مي‌شود . از آنجا كه به هنگام آزمايش ، حقيقت اشياء ظاهر و آشكار مي‌شود ، اين ماده در اينجا به معني ظهور و بروز آمده است . « السَّرَآئِرُ » : جمع سَرِيرَة ، نهانيها و پنهانيها . اسرار و رازها . نيّات و عقائد و هرچيزي كه نهفته و پوشيده باشد .‏

 

سوره طارق آيه  10

‏متن آيه : ‏

‏ فَمَا لَهُ مِن قُوَّةٍ وَلَا نَاصِرٍ ‏

 

‏ترجمه : ‏

‏بدين هنگام براي انسان نه نيروئي است ( كه بر زشتيهاي اعمال و عقائدش پرده بيفكند