سعي و تلاش شما جوراجور و گوناگون است ( و لذا جزا و سزاي شما هم متفاوت و مختلف خواهد بود ) .‏

 

‏توضيحات : ‏

‏« شَتَّيا‌ » : جمع شَتِيت ، پراكنده . مراد مختلف و متفاوت و از هم جدا است . دسته‌اي نيكوكار و پرهيزگار ، و گروهي بدكردار و ناپرهيزگار ، بعضي مؤمن و صادق ، و برخي كافر و فاسق ، و . . . تلاشهائي براي درم و شكم و لذائذ نفساني ، و تلاشهائي در راه خدمت به مردمان و رضاي يزدان و اجراي اوامر ربّاني . و . . . اين آيه بيانگر دو خطّ سير متمايز و جهت‌گيري متفاوت است و جواب قسم است .‏

 


سوره ليل آيه  5

‏متن آيه : ‏

‏ فَأَمَّا مَن أَعْطَى وَاتَّقَى ‏

 

‏ترجمه : ‏

‏كسي كه ( در راه خدا دارائي خود را ) بذل و بخشش كند ، و پرهيزگاري پيشه سازد ( و از آفريدگار خويش بهراسد ) .‏

 

‏توضيحات : ‏

‏« أَعْطَيا » : صرف كرد و داد . خرج و پخش كرد . « إتَّقَيا » : از خدا ترسيد . تقوا و پرهيزگاري پيشه كرد .‏

 

سوره ليل آيه  6

‏متن آيه : ‏

‏ وَصَدَّقَ بِالْحُسْنَى ‏

 

‏ترجمه : ‏

‏و به پاداش خوب ( خدا در اين سرا ، و خوبتر خدا در آن سرا ) ايمان و باور داشته باشد .‏

 

‏توضيحات : ‏

‏« الْحُسْنَيا » : پاداش خوب خدا كه در اين جهان بهره مؤمنان مي‌گردد ( نگا : زمر / 10 ، نحل‌ / 30 ) و پاداش بهتر خدا كه در آن جهان نصيب مسلمانان مي‌شود ( نگا : آل‌عمران‌ / 148 ، يونس‌ / 26 ) . خير مطلقي كه خدا آن را خير مي‌داند . يعني آن كسي كه بذل و بخشش مي‌كند و پرهيزگاري پيشه مي‌سازد و به خوب و خوبي ايمان دارد ، و در يك كلام ، حسنات و سيّئات و فضيلت و رذيلت را همسان نمي‌شمارد ، و بالطبع به پاداش نيكيها و پادافره بديها معتقد است .  ( الْحُسْنَيا ) مي‌تواند صفت مشبّهه ، يا صفت تفضيلي باشد .‏

 

سوره ليل آيه  7

‏متن آيه : ‏

‏ فَسَنُيَسِّرُهُ لِلْيُسْرَى ‏

 

‏ترجمه : ‏

‏( مشكلات و موانع را براي او آسان مي‌سازيم و در كار خير توفيقش مي‌دهيم و ) او را آماده رفاه و آسايش مي‌نمائيم .‏

 

‏توضيحات : ‏

‏« نُيَسِّرُهُ » : او را مهيّا و آماده مي‌سازيم . « الْيُسْرَيا » : رفاه و آسايش . ساده و آسان . آيه متضمّن دو معني است : الف - او را آماده براي زندگي خوش و آسوده آخرت مي‌سازيم ( نگا : نحل‌ / 97 ) . ب - او را آماده انجام كارهاي ساده و آساني مي‌سازيم كه پيشتر براي او مشكل و دشوار بود . يعني در پرتو گام نهادن به راه خدا مشكلات را برايش ساده و در انجام آنها توفيقش مي‌دهيم ( نگا : مائده‌ / 16 ، عنكبوت‌ / 69 ) . اصولاً ايمان به معاد و پاداش عظيم الهي ، مشكلات را در نظر انسان سهل و آسان جلوه‌گر مي‌سازد و نه تنها مال ، بلكه جان خود را در طبق اخلاص مي‌گذارد و از اين ايثارگري لذّت مي‌برد .‏

 

سوره ليل آيه  8

‏متن آيه : ‏

‏ وَأَمَّا مَن بَخِلَ وَاسْتَغْنَى ‏

 

‏ترجمه : ‏

‏و امّا كسي كه تنگ‌چشمي بكند ( و به بذل و بخشش دارائي در راه خدا دست نيازد ) و خود را بي‌نياز ( از خدا و توفيق و پاداش دنيوي و اخروي الهي ) بداند .‏

 

‏توضيحات : ‏

‏« إسْتَغْنَيا » : خود را بي‌نياز دانست . مراد بي‌نياز از خدا ، و مدد و ياري دنيوي ، و اجر و پاداش اخروي يزدان جهان است ( نگا : عبس‌ / 5 ) .‏

 

سوره ليل آيه  9

‏متن آيه : ‏

‏ وَكَذَّبَ بِالْحُسْنَى ‏

 

‏ترجمه : ‏

‏و به پاداش خوب ( خدا در اين سرا ، و خوبتر خدا در آن سرا ) ايمان و باور نداشته باشد .‏

 

‏توضيحات : ‏

‏« الْحُسْنَيا » :  ( نگا : آيه ششم ) .‏

 

سوره ليل آيه  10

‏متن آيه : ‏

‏ فَسَنُيَسِّرُهُ لِلْعُسْرَى ‏

 

‏ترجمه : ‏

‏او را آماده براي سختي و مشقّت ( و زندگي بس مشكل و ناگوار دوزخ ) مي‌سازيم .‏

 

‏توضيحات : ‏

‏« الْعُسْرَيا » : سختي و مشقّت . شدّت و محنت . خواري ناشي از عدم توفيق در اعمال صالحه ( نگا : الميزان ) . عذاب دوزخ .‏

 
سوره ليل آيه  11

‏متن آيه : ‏

‏ وَمَا يُغْنِي عَنْهُ مَالُهُ إِذَا تَرَدَّى ‏

 

‏ترجمه : ‏

‏در آن هنگام كه ( به گور ) پرت مي‌گردد ، دارائيش چه سودي به حال او دارد ؟‏

 

‏توضيحات : ‏

‏« مَا يُغْنِي عَنْهُ » : چه سودي به حال او دارد ؟ سودي به حال او ندارد . واژه ( مَا ) استفهاميّه و براي انكار ، يا حرف نفي است . « تَردَّيا » : پرت گرديد . سقوط كرد . مراد سقوط در قبر يا سرنگون شدن به دوزخ است . هلاك شد و مرد .‏

 

سوره ليل آيه  12

‏متن آيه : ‏

‏ إِنَّ عَلَيْنَا لَلْهُدَى ‏

 

‏ترجمه : ‏

‏مسلّماً نشان دادن ( راه هدايت و ضلالت به مردم ) بر عهده ما است .‏

 

‏توضيحات : ‏

‏« عَلَيْنَا » : بر ما است . « الْهُدَيا » : رهنمود . راهنمائي . ارائه طريق .‏

 

سوره ليل آيه  13

‏متن آيه : ‏

‏ وَإِنَّ لَنَا لَلْآخِرَةَ وَالْأُولَى ‏

 

‏ترجمه : ‏

‏و قطعاً آخرت و دنيا همه از آن ما است .‏

 

‏توضيحات : ‏

‏« لَلآخِرَةَ وَ الأُولَيا » : آن جهان و اين جهان . مقدّم شدن آخرت بر دنيا ، به خاطر اهمّيّت فراوان و مقصود اصلي بودنِ آن است .‏

 
آيه  4
‏متن آيه : ‏
‏ أُوْلَئِكَ هُمُ الْمُؤْمِنُونَ حَقّاً لَّهُمْ دَرَجَاتٌ عِندَ رَبِّهِمْ وَمَغْفِرَةٌ وَرِزْقٌ كَرِيمٌ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«آن‌ گروه» كه‌ به‌ اوصاف‌ ياد شده‌ موصوف‌اند «در حقيقت‌، ايشانند مؤمنان» يعني: مؤمنان‌ كامل‌ و راستين‌ كه‌ در ايمان‌ به‌ عالي‌ترين‌ درجات‌ ونهايي‌ترين‌ مراتب‌ آن‌ رسيده‌اند. (حقا): مفيد اين‌ معني‌ است‌ كه‌ ايشان‌ به‌كلي‌ از كفر بري‌ و بركنارند. امام‌ ابوحنيفه‌، با استناد به‌ اين‌ آيه‌ مي‌گويد: «اگر كسي‌ ازشما پرسيد كه‌ آيا مؤمنيد؟ بايد بگوييد، آري‌! من‌ حقا مؤمن‌ هستم‌! و نگوييد: من‌ مؤمنم‌ ان‌ شاءالله». «براي‌ آنان‌ درجاتي‌ است» يعني: براي‌ اين‌ گروه‌، منازل‌ و مقامات‌ خير و كرامت‌ و شرفي‌ است‌ در بهشت‌، كه‌ بعضي‌ از اين‌ منزلها ـ به‌ حسب ‌ايمان‌ و اعمال‌ صالح‌ صاحبان‌ خود ـ از بعضي‌ ديگر برتر است‌ چنان‌كه ‌رسول‌ خداص در حديث‌ شريف‌ فرمودند: «همانا كساني‌ كه‌ (دربهشت‌) در مراتب ‌پايين‌تر از اهل‌ عليين‌ قراردارند، آنها را چنان‌ مي‌بينند كه‌ شما ستاره‌ فرورفته‌ در افقي‌ از افق‌هاي‌ آسمان‌ را مي‌بينيد». آري‌! اين‌ درجات‌ برايشان‌ «نزد پروردگارشان» است‌. بيان‌ اين‌كه‌ اين‌ درجات‌ نزد پروردگارشان‌ است‌، متضمن ‌افزودن‌ بر گرامي‌داشت‌ و تشريف‌ و تفخيم‌ ايشان‌ مي‌باشد «و» براي‌ ايشان ‌«آمرزشي‌ است» گناهانشان‌ را «و روزي‌اي‌ نيك‌ است» كه‌ از فضل‌ بيكران‌ پروردگار و درياي‌ پايان‌ناپذير جود او، بر ايشان‌ سرازير مي‌شود.
در حديث‌ شريف‌ آمده‌ است‌ كه‌ روزي‌ حارث‌بن‌مالك‌ انصاري‌(رض)  به‌ محضر رسول‌ خداص مشرف‌ شد، ايشان‌ به‌ وي‌ فرمودند: «كيف أصبحت يا حارث؟ قال: أصبحت مومناً حقاً. قال: انظر ما تقول، فإن لكل شيء حقيقته، فما حقية إيمانك؟ فقال: عزفت نفسي عن الدنيا فأسهرت ليلي وأظمأت نهاري، وكأني أنظر إلى عرش ربي بارزاً، وكأني أنظر إلى أهل الجنة يتزاورون فيها، و كأن