از هم جدا شد . « فِرْقٍ » : قِسم . بخش . مراد جوانب آبي است كه واپس رفته است . « الطَّوْد » : كوه . كوه بزرگ . توصيف آن به عظيم در آيه ، براي تأكيد است .‏
 
سوره شعراء آيه  64
‏متن آيه : ‏
‏ وَأَزْلَفْنَا ثَمَّ الْآخَرِينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏و در آنجا ديگران را ( نيز به موسي و بني‌اسرائيل ) نزديك گردانديم ( و فرعون و فرعونيان را وارد آن راه‌هاي دوازده‌گانه كرديم ) .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« أَزْلَفْنا » : نزديك گردانديم ( نگا : شعراء / 90 ، ِ / 31 ، تكوير / 13 ) . « ثُمَّ » : آنجا . ظرف است . مراد وسط دريا است . « الآخَرينَ » : ديگران . مراد فرعون و لشكريان فرعون است .‏
 
سوره شعراء آيه  65
‏متن آيه : ‏
‏ وَأَنجَيْنَا مُوسَى وَمَن مَّعَهُ أَجْمَعِينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏موسي و جملگي همراهان او را نجات داديم .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« أَنجَيْنَا » : نجات داديم .‏
 
سوره شعراء آيه  66
‏متن آيه : ‏
‏ ثُمَّ أَغْرَقْنَا الْآخَرِينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏سپس ديگران را غرق كرديم .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏. . .‏
 
سوره شعراء آيه  67
‏متن آيه : ‏
‏ إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَةً وَمَا كَانَ أَكْثَرُهُم مُّؤْمِنِينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏بي‌گمان در اين ( ماجراي نجات مؤمنان و غرق كافران ) درس عبرت بزرگي است ( براي كساني كه چشم باز و دل آگاه داشته باشند و درباره سرگذشت جبّاران مغرور بينديشند و اوراق تاريخ مكتوب و منظور را به دقّت بخوانند و ببينند ) . ولي اكثر آنان ايمان نياوردند ( و كمتر ايشان ، همچون آسيه و جادوگران ، به جمع مؤمنان پيوستند ) .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« ءَايَةً » : اندرز سترگ و عبرت بزرگ .‏
 
آيه  81
‏متن آيه : ‏
‏ وَكَيْفَ أَخَافُ مَا أَشْرَكْتُمْ وَلاَ تَخَافُونَ أَنَّكُمْ أَشْرَكْتُم بِاللّهِ مَا لَمْ يُنَزِّلْ بِهِ عَلَيْكُمْ سُلْطَاناً فَأَيُّ الْفَرِيقَيْنِ أَحَقُّ بِالأَمْنِ إِن كُنتُمْ تَعْلَمُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و چگونه‌ از آنچه‌ شريك‌ خدا مي‌گردانيد، بترسم‌ درحالي‌كه‌ شما از آن‌ كه‌ براي‌ خداوند چيزي‌ را شريك‌ ساخته‌ايد كه‌ هيچ‌ دليلي‌ بر آن‌ بر شما فرونفرستاده‌است‌، نمي‌هراسيد؟» يعني: چگونه‌ از آنچه‌ كه‌ نه‌ زيان‌ مي‌رساند و نه‌ سود، نه‌ مي‌آفريند و نه‌ روزي‌ مي‌دهد، بترسم‌ حال‌ آن‌ كه‌ شما از شريك‌ آوردن‌ به‌ خداي‌ لاشريك ‌نمي‌ترسيد، با آن‌ كه‌ او زيان‌رسان‌ و نفع‌رسان‌ و آفريننده‌ و روزي‌دهنده‌ است‌ و از سوي‌ ديگر، او هيچ‌ حجت‌ و دليلي‌ هم‌ بر اين‌ شرك‌ بر شما نازل‌ نكرده‌ كه‌ به‌ آن ‌استدلال‌ و احتجاج‌ كنيد «پس‌ كدام ‌يك‌ از ما دو گروه‌ به‌ امن‌» و امان‌ از عذاب‌ «سزاوارتر است‌؟» گروه‌ مؤمنان‌ به‌ خداي‌ قوي‌ قادر و كافران‌ به‌ بت‌ ناتوان‌، يا گروه‌ مؤمنان‌ به‌ بت‌ ناتوان‌ و كافران‌ به‌ خداي‌ قوي‌ قادر؟ آري‌! به‌ من‌ خبر دهيد كه ‌كدام‌ يك‌ از اين‌ دو گروه‌، به‌ امن‌ و امان‌ و عدم‌ ترس‌ و بيم‌ سزاوارتر است‌ «اگر مي‌دانيد» و برهانهاي‌ راستين‌ را شناخته‌ و آنها را از شبهه‌هاي‌ نادرست‌ و باطل ‌تمييز مي‌دهيد؟.
سپس‌ ابراهيم‌(ع) خود به‌ اين‌ سؤال‌ چنين‌ پاسخ‌ داد:
 
	سوره شعراء آيه  68
‏متن آيه : ‏
‏ وَإِنَّ رَبَّكَ لَهُوَ الْعَزِيزُ الرَّحِيمُ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏بي‌گمان پروردگار تو با عزّت و توانا ، و با محبّت و مهربان است .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« الْعَزِيزُ » : توانا ، در انتقام گرفتن از تكذيب كنندگان . « الرَّحِيمُ » : مهربان ، در حق تصديق كنندگان .‏
 
سوره شعراء آيه  69
‏متن آيه : ‏
‏ وَاتْلُ عَلَيْهِمْ نَبَأَ إِبْرَاهِيمَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏( اي پيغمبر ! ) سرگذشت ابراهيم را براي كافران بيان دار .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« نَبَأ » : خبر . مراد قصّه و سرگذشت است .‏
 
سوره شعراء آيه  70
‏متن آيه : ‏
‏ إِذْ قَالَ لِأَبِيهِ وَقَوْمِهِ مَا تَعْبُدُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏هنگامي كه به پدرش ( آزر ) و قوم ( بت‌پرست ) خود گفت : چه چيز را پرستش مي‌كنيد ؟  ( چيزهائي را كه مي‌پرستيد ، كي شايسته پرستش مي‌باشند ؟ ) .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏. . .‏
 
سوره شعراء آيه  71
‏متن آيه : ‏
‏ قَالُوا نَعْبُدُ أَصْنَاماً فَنَظَلُّ لَهَا عَاكِفِينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏( مفتخرانه پاسخ دادند و ) گفتند : بتهاي بزرگي را مي‌پرستيم و دائماً ( به پرستش آنها مي‌پردازيم و ) بر عبادتشان ماندگار مي‌مانيم .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« نَظَلُّ » : بر دوام مي‌مانيم . از افعال ناقصه و بيانگر استمرار در كار است . « عَاكِفِينَ » : ملازمان عبادت ( نگا : بقره‌ / 187 ، اعراف‌ / 138 ) .‏
 
سوره شعراء آيه  72
‏متن آيه : ‏
‏ قَالَ هَلْ يَسْمَعُونَكُمْ إِذْ تَدْعُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏گفت : آيا هنگامي كه آنها را به كمك مي‌خوانيد ، صداي شما را مي‌شنوند و نيازتان را برآورده مي‌كنند ؟‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« هَلْ يَسْمَعُونَكُمْ ؟ » : آيا دعا و سخن شما را مي‌شنوند ؟ آيا نيازتان را برآورده مي‌كنند و به شما پاسخ مي‌گويند ؟‏
 
سوره شعراء آيه  73
‏متن آيه : ‏
‏ أَوْ يَنفَعُونَكُمْ أَوْ يَضُرُّونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏يا سودي به شما مي‌رسانند ( اگر از آنها اطاعت كنيد ؟ ) و يا زياني متوجّه شما مي‌سازند ( اگر از آنها سرپيچي نمائيد ؟ ) .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏. . .‏
 
سوره شعراء آيه  74
‏متن آيه : ‏
‏ قَالُوا بَلْ وَجَدْنَا آبَاءنَا كَذَلِكَ يَفْعَلُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏مي‌گويند :  ( چيزي از اين كارها را نمي‌توانند بكنند ) فقط ما پدران و نياكان خود را ديده‌ايم كه اين چنين مي‌كردند ( و بتان را به گونه ما پرستش مي‌نمودند و ما هم از كارشان تقليد مي‌كنيم و بس . مگر مي‌شود پدران و نياكان ما در اشتباه بوده باشند ؟ ) .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« وَجَدْنَا » : يافته‌ايم . ديده‌ايم . « ءَابَآء » : پدران . مراد پدران و اجداد و نياكان است ( نگا : شعراء / 76 ) .‏
 
سوره شعراء آيه  75
‏متن آيه : ‏
‏ قَالَ أَفَرَأَيْتُم مَّا كُنتُمْ تَعْبُدُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏آيا ( مي‌دانيد كه چه كار مي‌كنيد و ) مي‌بينيد كه چه چيز را مي‌پرستيد ؟ !‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« أَفَرَأَيْتُمْ ؟ » : آيا مي‌بينيد ؟ مراد از ديدن ، انديشيدن و دانستن و به اصل مسأله پي بردن است .‏
 
سوره شعراء آيه  76
‏متن آيه : ‏
‏ أَنتُمْ وَآبَاؤُكُمُ الْأَقْدَمُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏هم شما و هم پدران پيشين شما .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« أَنتُمْ » : تأكيد ضمير فاعلي در آيه قبلي است . « الأقْدَمُونَ » : پيشينيان و گذشتگان .‏
 
سوره شعراء آيه  77
‏متن آيه : ‏
‏ فَإِنَّهُمْ عَدُوٌّ لِّي إِلَّا رَبَّ الْعَالَمِينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏همه آنها دشمن من هستند ( آنهائي كه شما معبود خود مي‌دانيد ) بجز پروردگار جهانيان .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« عَدُوٌّ » : اين واژه براي مفرد و مثنّي و جمع و مذكّر و مؤنّث يكسان به كار مي‌رود ( نگا : نساء / 101 ، انعام‌ / 112 ) . « إِلاّ رَبَّ » : اگر به خدا معتقد نبوده باشند و خدا جزو معبودهاي آنان نبوده باشد ، استثناء منقط