الاً، فهو ينفقه آناء الليل وآناء النهار: حسد مذموم‌ است‌ مگر در دو چيز: مردي‌ كه‌خداي‌ عزوجل‌ به‌ او قرآن‌ داده‌ (يعني‌ آن‌ را حفظ دارد) و در پاسهاي‌ شب‌ و روزآن‌ را بر پا مي‌دارد و مردي‌ كه‌ خداي‌ عزوجل‌ به‌ او ثروتي‌ داده‌ و او در پاسهاي‌شب‌ و روز آن‌ را بر مستحقان‌ انفاق‌ مي‌كند». حقيقت‌ حسد پسنديده‌ آن‌ است‌ كه‌شخص‌ مسلمان‌ آرزو كند تا همان‌ خير و نعمتي‌ را كه‌ برادر مسلمانش‌ دارد، او نيزداشته‌ باشد، بي‌آن‌ كه‌ زوال‌ آن‌ نعمت‌ را از برادر مسلمان‌ خويش‌ تمنا كند.
«پس‌ عفو كنيد و روي‌ بگردانيد» عفو: ترك‌ بازخواست‌ و انتقام‌ دربرابرگناه‌ و صفح: دور ساختن‌ اثر گناه‌ و خطاي‌ ديگران‌ از نفس، يا روگردانيدن‌ ازگنهكار است، كه‌ شامل‌ ترك‌ مجازات‌ و ترك‌ سرزنش‌ و ملامت‌ وي‌ هر دومي‌شود «تا خدا فرمان‌ خويش‌ را بياورد» يعني: تا آن‌گاه‌ كه‌ فرماني‌ از سوي‌ خداي‌سبحان‌ در مورد مجازات‌ يهوديان‌ براي‌ شما برسد، عفو و گذشت‌ پيشه‌ كنيد.مضمون‌ اين‌ فرمان‌ كه‌ بعدا مي‌آيد: قتل‌ گروهي، تبعيد برخي، تعيين‌ جزيه‌ بر برخي‌ديگر و در امان‌ ماندن‌ كساني‌ از يهوديان‌ است‌ كه‌ اسلام‌ آورند «كه‌ خدا بر هر كاري‌تواناست‌» ابن‌عباس‌(رض) مي‌گويد: ﴿فَاعْفُواْ وَاصْفَحُواْ حَتَّى يَأْتِيَ اللّهُ بِأَمْرِهِ ﴾ را آيه: ﴿فَاقْتُلُواْ الْمُشْرِكِينَ حَيْثُ وَجَدتُّمُوهُمْ﴾ منسوخ‌ گردانيد.
در بيان‌ سبب‌ نزول‌ آيه‌ كريمه‌ روايت‌ شده‌ است‌ كه: كعب‌بن‌ اشرف‌ شاعري ‌يهودي‌ بود و رسول‌ خداص را هجو مي‌كرد، پس‌ اين‌ آيه‌ درباره‌ وي‌ نازل‌ شد.
 آيه  49
‏متن آيه : ‏
‏ إِذْ يَقُولُ الْمُنَافِقُونَ وَالَّذِينَ فِي قُلُوبِهِم مَّرَضٌ غَرَّ هَؤُلاء دِينُهُمْ وَمَن يَتَوَكَّلْ عَلَى اللّهِ فَإِنَّ اللّهَ عَزِيزٌ حَكِيمٌ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«هنگامي‌ كه‌ منافقان» در مدينه‌، همان‌ كساني‌ كه‌ اظهار ايمان‌ كردند ولي‌ در باطن‌ كافر بودند «و كساني‌كه‌ در دلهايشان‌ بيماري‌ است» يعني: شكاكاني‌ كه‌ نفاقي‌ ندارند ولي‌ به‌ جهت‌ اين‌ كه‌ نومسلمانند، عقيده‌ حق‌ در آنان‌ كاملا رسوخ‌ نكرده ‌است‌؛ «مي‌گفتند: اين‌ گروه‌ را» يعني: مسلمانان‌ را «دينشان‌ فريفته‌ است» تا بدانجاكه‌ با تكلف‌ و دشواري‌، تن‌ به‌ كاري‌ سخت‌ چون‌ جنگ‌ با قريش‌ مي‌دهند، درحالي‌كه‌ هرگز تاب‌ و توان‌ اين‌ كار را ندارند. حق‌ تعالي‌ در پاسخشان‌ مي‌فرمايد: «و هر كس‌ بر خدا توكل‌ كند، بداند كه‌ خداوند، عزيز حكيم‌ است» پس‌ هيچ‌ نيرويي ‌نمي‌تواند بر وي‌ غالب‌ شود و از غلبه‌ اوست‌ كه‌ اندك‌ را بر بسيار و ضعيف‌ را بر قوي‌ مسلط مي‌كند و از حكمت‌ اوست‌ كه‌ دوستان‌ و دشمنانش‌ را با هم‌ برابر نمي‌سازد و توكل‌كنندگان‌ بر خود را خوار و ذليل‌ نمي‌گرداند.
 
	آيه  50
‏متن آيه : ‏
‏ وَلَوْ تَرَى إِذْ يَتَوَفَّى الَّذِينَ كَفَرُواْ الْمَلآئِكَةُ يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَأَدْبَارَهُمْ وَذُوقُواْ عَذَابَ الْحَرِيقِ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و اگر ببيني» اي‌ بيننده‌! «هنگامي‌ كه‌ فرشتگان‌ جان‌ كافران‌ را مي‌ستانند» مراد؛ كافراني‌ هستند كه‌ فرشتگان‌ در روز بدر آنان‌ را به‌ قتل‌ رساندند. به‌ قولي‌ ديگر: مراد فرشتگان‌ موكل‌ مرگ‌ اند كه‌ ارواح‌ كافران‌ را قبض‌ مي‌كنند. آري‌! اگر صحنه ‌قبض‌ ارواحشان‌ را ببيني‌، بي‌گمان‌ كاري‌ بزرگ‌ را ديده‌اي‌ «بر چهره‌ها و بر پشتهاي‌ آنان‌ مي‌زنند» به‌ قولي: زدن‌ فرشتگان‌ بر چهره‌ها و بر پشتهاي‌ كفار، به‌هنگام‌ مرگ‌ و جان‌ستاندن‌ آنهاست‌. به‌ قولي‌ ديگر: اين‌ كار در روز قيامت‌ است‌، هنگامي‌ كه‌ فرشتگان‌، كفار را به‌سوي‌ دوزخ‌ مي‌رانند «و عذاب‌ سوزان‌ را بچشيد» يعني: فرشتگان‌ به‌ كفار مي‌گويند: عذاب‌ سوزان‌ را بچشيد. در حديث‌ شريف‌ آمده‌ است: «چون‌ ملك‌الموت‌ با چهره‌اي‌ عبوس‌ و هولناك‌ در هنگام ‌احتضار كافر نزد وي‌ مي‌آيد، به‌ او چنين‌ مي‌گويد: اي‌ روح‌ پليد! بيرون‌ آي ‌به‌سوي‌ باد سوزان‌ و آب‌ جوشان‌ و سايه‌اي‌ از دود تار. آن‌گاه‌ روح‌ وي‌ در اجزاي ‌بدنش‌ متفرق‌ مي‌شود و فرشتگان‌ موكل‌ آن‌ را از تنش‌ چنان‌ با فشار بيرون‌ مي‌آورند كه‌ سيخ‌ كباب‌ از گوشت‌ سخت‌ و مرطوب‌ به‌ فشار بيرون‌ آورده‌ مي‌شود، به‌گونه‌اي‌ كه‌ عروق‌ و اعصاب‌ وي‌ همه‌ با آن‌ زار و افگار مي‌شود».
 
	آيه  51
‏متن آيه : ‏
‏ ذَلِكَ بِمَا قَدَّمَتْ أَيْدِيكُمْ وَأَنَّ اللّهَ لَيْسَ بِظَلاَّمٍ لِّلْعَبِيدِ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«اين» مجازات‌ سخت‌ «به‌سبب‌ آن‌ كرداري‌ است‌ كه‌ دستان‌ شما پيش‌ فرستاده ‌است» يعني: به‌سبب‌ معاصي‌اي‌ است‌ كه‌ مرتكب‌ شده‌ايد «و» به‌سبب‌ «آن‌ است‌كه‌ الله بر بندگان‌ ستمگر نيست» زيرا حق‌ تعالي‌ پيامبران‌ خويش‌ را به‌سويشان ‌فرستاده‌ و كتابهاي‌ خويش‌ را بر آنان‌ فرود آورده‌ و راه‌ را برآنان‌ روشن‌ ساخته ‌ولي‌ آنان‌ اين‌ ارزشها را پاس‌ نداشتند لذا مستحق‌ اين‌ كيفر عادلانه‌ گرديدند.
 
آيه  52
‏متن آيه : ‏
‏ كَدَأْبِ آلِ فِرْعَوْنَ وَالَّذِينَ مِن قَبْلِهِمْ كَفَرُواْ بِآيَاتِ اللّهِ فَأَخَذَهُمُ اللّهُ بِذُنُوبِهِمْ إِنَّ اللّهَ قَوِيٌّ شَدِيدُ الْعِقَابِ ‏
 
‏ترجمه : ‏
بعد از آن‌كه‌ خداي‌ سبحان‌، از نزول‌ عذاب‌ خويش‌ بر مشركان‌ در بدر خبر داد، اينك‌ به‌ دنبال‌ آن‌، حقيقتي‌ را عنوان‌ مي‌نمايد كه‌ از سنت‌ وي‌ در گروههاي‌ كفار حكايت‌ مي‌كند: «همانند عادت‌ فرعونيان‌ و پيشينيان‌ آنان‌ كه‌ به‌ آيات‌ الهي‌ كفرورزيدند، آن‌گاه‌ خداوند آنان‌ را به‌ كيفر گناهانشان‌ گرفتار كرد، هرآينه‌ الله تواناي‌ سخت‌كيفر است» يعني: سنت‌ الهي‌ در عذاب‌ كردن‌ گروه‌ قريش‌، همانند سنت‌ پيشين‌ وي‌ در تعذيب‌ گروههاي‌ كفاري‌ است‌ كه‌ عادت‌ و شيوه‌ آنها كفر ورزيدن‌ به‌ آيات‌ الهي‌بوده‌ است‌ لذا اين‌ كفرشان‌ است‌ كه‌ سبب‌ فرود آمدن‌ عذاب‌ خداي‌ سبحان‌ بر آنان‌ شده‌ است‌ پس‌ همان‌گونه‌ كه‌ آنان‌ بر عادت‌ و شيوه‌ خويش‌ در تكذيب‌ ادامه‌ مي‌دهند؛ متقابلا عادت‌ و سنت‌ الهي‌ هم‌ بر تعذيب‌شان‌ جريان‌ يافته‌ است‌. دأب: عادت‌ است‌.
	<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="text" href="w:text:1425.txt">آيه  53</a><a class="text" href="w:text:1426.txt">آيه  54</a><a class="text" href="w:text:1427.txt">آيه  55</a><a class="text" href="w:text:1428.txt">آيه  56</a><a class="text" href="w:text:1429.txt">آيه  57</a><a class="text" href="w:text:1430.txt">آيه  58</a><a class="text" href="w:text:1431.txt">آيه  59</a><a class="text" href="w:text:1432.txt">آيه  60</a><a class="text" href="w:text:1433.txt">آيه  61</a></body></html>آيه  53
‏متن آيه : ‏
‏ ذَلِكَ بِأَنَّ اللّهَ لَمْ يَكُ مُغَيِّراً نِّعْمَةً أَنْعَمَهَا عَلَى قَوْمٍ حَتَّى يُغَيِّ