ُواْ مَا بِأَنفُسِهِمْ وَأَنَّ اللّهَ سَمِيعٌ عَلِيمٌ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«اين» عذابي‌ كه‌ خداوند(ج)  برآنان‌ فرود آورد «بدان‌ سبب‌ است‌ كه‌ خداوند دگرگون‌كننده‌ نعمتي‌ نيست‌ كه‌ بر قومي‌ ارزاني‌ داشته» يعني: عادت‌ الهي‌ در بندگانش‌، عدم‌ دگرگون ‌ساختن‌ نعمتها برآنان‌ است‌؛ «مگر آن‌كه‌ آنان‌ آنچه‌ را كه‌ در دل‌ دارند، تغيير دهند» از احوال‌ و اخلاق‌ خويش‌، با كفران‌ نعمتهاي‌ الله(ج)  و ناسپاسي‌ احسان‌ و اهمال‌ اوامر و نواهي‌ وي‌. پس‌ دگرگون‌ ساختن‌ نعمت‌ بر آل ‌فرعون‌ و بر مشركان‌ مكه‌، نتيجه‌ عملكرد و احوال‌ خود آنان‌ است‌ و قانون‌ الهي‌ در همه‌ عصرها و نسل‌ها همين‌گونه‌ بوده‌ است‌ «و خداوند شنواست» سخنان ‌تكذيب‌كنندگان‌ را «داناست» به‌ آنچه‌ كه‌ انجام‌ مي‌دهند.
 
	آيه  54
‏متن آيه : ‏
‏ كَدَأْبِ آلِ فِرْعَوْنَ وَالَّذِينَ مِن قَبْلِهِمْ كَذَّبُواْ بآيَاتِ رَبِّهِمْ فَأَهْلَكْنَاهُم بِذُنُوبِهِمْ وَأَغْرَقْنَا آلَ فِرْعَونَ وَكُلٌّ كَانُواْ ظَالِمِينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«همانند عادت‌ فرعونيان‌ و كساني‌كه‌ پيش‌ از آنان‌ بودند» تكرار اين‌ جمله‌ براي ‌تأكيد است‌، همچنين‌ با بيان‌ نوع‌ عذاب‌ در اين‌ آيه‌، بر تفصيل‌ موضوع‌ افزوده ‌شده‌ است‌ «آيات‌ پروردگار خويش‌ را دروغ‌ شمردند پس‌ ما آنان‌ را به‌ سزاي‌ گناهانشان‌هلاك‌ و فرعونيان‌ را غرق‌ كرديم‌ و همه‌ آنها ستمكار بودند» يعني: كسان‌ فرعون‌ و پيشينيانشان‌ و همين‌طور مشركان‌ مكه‌ كه‌ در بدر به‌ عذاب‌ الهي‌ گرفتار شدند، همه‌ بر خود و ديگران‌ ستمكار بودند، به ‌سبب‌ اين‌كه‌ مرتكب‌ اعمالي‌ چون‌ كفر به‌ خداي‌ سبحان‌ و آيات‌ و پيامبرانش‌ و نيز ظلم‌ بر ديگران‌ در برخورد و رفتارشان ‌مي‌گرديدند پس‌ سنت‌ الله(ج)  اين‌ بود كه‌ آنان‌ را به‌ عقوبت‌ فرو گيرد و فرعونيان‌ را با غرق‌ و ديگران‌ را نيز به‌ شيوه‌هاي‌ گوناگون‌ هلاك‌ گرداند. در سيرت‌ آمده ‌است: چون‌ خبر كشته ‌شدن‌ ابوجهل‌ در بدر به‌ رسول‌ خداص رسيد، آن‌حضرتص حركت‌ كردند تا بر سر نعش‌ وي‌ رسيدند، آن‌گاه‌ ايستادند و فرمودند: «اين‌ شخص‌، فرعون‌ اين‌ امت‌ بود».
  
	آيه  55
‏متن آيه : ‏
‏ إِنَّ شَرَّ الدَّوَابِّ عِندَ اللّهِ الَّذِينَ كَفَرُواْ فَهُمْ لاَ يُؤْمِنُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«بي‌ترديد، بدترين‌ جنبندگان» يعني: بدترين‌ آنچه‌ كه‌ بر روي‌ زمين‌ از انواع ‌جانداران‌ مي‌جنبد «در نزد خدا» يعني: در حكم‌ وي‌ «كساني‌اند كه‌ كفر ورزيده‌اند» يعني: كساني‌اند كه‌ بر كفر خويش‌ اصرار ورزيده‌ و در گمراهي‌ غوطه‌ور شده‌اند زيرا اين‌ كفار كودن‌، عقل‌ و خردشان‌ را در آنچه‌ كه‌ بايد، به‌كار نگرفته‌ و به‌ آنچه‌ كه‌ صلاحشان‌ در آن‌ است‌، راه‌ نيافته‌اند «پس‌ آنان‌ ايمان ‌نمي‌آورند» اصلا و ابدا از گمراهي‌شان‌ باز نمي‌گردند و به‌ دليل‌ پافشاري‌ بر كفر، هرگز انتظار نمي‌رود كه‌ از آن‌ بازگردند آيه  56
‏متن آيه : ‏
‏ الَّذِينَ عَاهَدتَّ مِنْهُمْ ثُمَّ يَنقُضُونَ عَهْدَهُمْ فِي كُلِّ مَرَّةٍ وَهُمْ لاَ يَتَّقُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«همان‌ كساني‌ كه‌ از آنان‌ پيمان‌ گرفتي‌، سپس‌ پيمان‌ خود را» كه‌ از آنان‌ گرفته‌ بودي‌ «در هر بار مي‌شكنند» يعني: در هر پيماني‌ «و پروايي» از پيمان‌شكني‌ «ندارند» و از عاقبت‌ آن‌ نترسيده‌ و از اسباب‌ آن‌ نمي‌پرهيزند. و از اين‌ گروهند طائفه‌ بني‌قريظه‌ كه‌ رسول‌ خداص با آنان‌ بر اين‌ امر كه‌ كفار را ياري‌ نكنند، پيمان‌ بستند، اما آنها به‌ اين‌ عهد خود وفا نكرده ‌بلكه‌ به‌ مكه‌ رفتند تا كفار را به‌ جنگ‌ مسلمانان‌ برانگيزند و به‌ آنها وعده‌ ياري‌ و كمك‌ بدهند، كه‌ بر اثر آن‌، قريش‌ و قبايل‌ مشرك‌ ديگر به‌سوي‌ غزوه‌ خندق ‌شتافتند. پس‌ از آنجا كه‌ بني‌قريظه‌ عهد خويش‌ را با مسلمانان‌ شكستند، مسلمانان ‌نيز به‌ دنبال‌ شكست‌ و فرار مشركان‌ در غزوه‌ خندق‌، حساب‌كار را با آنان‌ يكسره‌كردند چنان‌كه‌ اين‌ داستان‌ در سيرت‌ نبوي‌ به‌ تفصيل‌ آمده‌ است‌.
ملاحظه‌ مي‌كنيم‌ كه‌ خداوند متعال‌ در اين‌ آيه‌، كفار را بدترين‌ جنبندگان‌ روي ‌زمين‌ معرفي‌ كرد، آن‌گاه‌ از ميان‌ آنان‌ پيمان‌ شكنان‌ را به‌ اين‌ وصف‌ مخصوص ‌گردانيد.
 
	آيه  57
‏متن آيه : ‏
‏ فَإِمَّا تَثْقَفَنَّهُمْ فِي الْحَرْبِ فَشَرِّدْ بِهِم مَّنْ خَلْفَهُمْ لَعَلَّهُمْ يَذَّكَّرُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«پس‌ اگر در جنگ‌ آنان‌ را يافتي» يعني: اگر در ميدان‌ جنگ‌ بر آنان‌ قدرت‌ يافته‌ و بر مغلوب‌ ساختن‌شان‌ توانا شدي‌ «به‌سبب‌ آنان» يعني: با كشتن‌ و تيره‌روز ساختن‌ آنان‌ «كساني‌ را كه‌ پشتيبان‌ آنان‌ هستند» از محاربان‌ اهل‌ شرك ‌«متفرق‌ ساز» و تار و مار كن‌ «باشد كه‌ عبرت‌ گيرند» يعني: چنان‌ درسي‌ به‌ آنان‌ بده‌ كه‌ عبرت‌ پشتيبانانشان‌ گردد تا از تو هراسي‌ عميق‌ در دل‌ بدارند و از بيم‌ آن‌كه ‌بر آنان‌ همان‌ فرود آيد كه‌ بر پيشاهنگانشان‌ فرود آمد، از جنگ‌ با تو دست ‌بردارند.
 
آيه  110
‏متن آيه : ‏
‏ وَأَقِيمُواْ الصَّلاَةَ وَآتُواْ الزَّكَاةَ وَمَا تُقَدِّمُواْ لأَنفُسِكُم مِّنْ خَيْرٍ تَجِدُوهُ عِندَ اللّهِ إِنَّ اللّهَ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و نماز را برپا داريد و زكات‌ را بپردازيد و هرگونه‌ خيري‌ كه‌ پيشاپيش‌» براي‌ آخرت ‌«خويش‌ بفرستيد» بدانيد كه‌ پاداش‌ و ثواب‌ «آن‌ را نزد خداوند خواهيد يافت‌» بدين‌سان، خداوند بزرگ‌ مؤمنان‌ را بر اعمال‌ نيك‌ بر مي‌انگيزد تا برايشان‌ در دنيا و آخرت‌ پيروزي‌ عنايت‌ فرمايد «خداوند به‌ آنچه‌ مي‌كنيد، بيناست‌» و از عمل‌ هيچ ‌عمل‌كننده‌اي‌ غافل‌ نمانده‌ پاداش، يا كيفر هيچ‌ عملي‌ - چه‌ خير باشد و چه‌ شر - نزد وي‌ ضايع‌ نمي‌شود.
 
 آيه  58
‏متن آيه : ‏
‏ وَإِمَّا تَخَافَنَّ مِن قَوْمٍ خِيَانَةً فَانبِذْ إِلَيْهِمْ عَلَى سَوَاء إِنَّ اللّهَ لاَ يُحِبُّ الخَائِنِينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و اگر از گروهي‌ بيم‌ خيانت‌ داري» يعني: اگر از گروهي‌ كه‌ با آنان‌ عهد بسته‌اي‌، بيم‌ نيرنگ‌ و پيمان‌شكني‌ داري‌ و اگر از آنان‌ نشانه‌هاي‌ خيانت‌ به‌ ظهور رسيد «پس‌ بينداز به‌سوي‌ آنان» پيماني‌ را كه‌ ميان‌ تو و آنان‌ است‌ «به‌طور برابر» يعني: به‌ شيوه‌اي‌ كه‌ تو و آنان‌ به‌طور يكسان‌ بدانيد كه‌ آن‌ پيمان‌، شكسته ‌شده‌ و ديگر قابل‌ اعتبار نيست‌ لذا به‌گونه‌ آشكار و اعلام‌شده‌، طرف‌ مقابل‌ را از بي‌اعتبار بودن ‌پيمان‌ باخبر و آگاه‌ گردان‌ و جنگ‌ را با آنان‌ به‌طور غافلگيرانه‌ و ناگهاني‌ آغاز نكن‌. هرچند آيه ‌كريمه‌ در شأن‌ يهود مدينه‌ نازل‌ شده‌ ول