دا(ج) وجود داشته‌ باشد «بگو: اگر راست‌ مي‌گوييد» يعني: اگر در اين‌ آرزوهاي‌خام‌ و ادعاهاي‌ باطلتان‌ راست‌ گوييد «برهانتان‌ را بياوريد» برهان: دليلي‌ است‌ كه‌با آن‌ يقين‌ به‌دست‌ آيد.
آيه  67
‏متن آيه : ‏
‏ مَا كَانَ لِنَبِيٍّ أَن يَكُونَ لَهُ أَسْرَى حَتَّى يُثْخِنَ فِي الأَرْضِ تُرِيدُونَ عَرَضَ الدُّنْيَا وَاللّهُ يُرِيدُ الآخِرَةَ وَاللّهُ عَزِيزٌ حَكِيمٌ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«براي‌ هيچ‌ پيامبري‌ سزاوار نيست‌ كه‌ اسيراني‌ بگيرد تا در زمين‌ از آنان‌ سخت‌ كشتار كند» زيرا با كشتار است‌ كه‌ مقاومت‌ كفار كاملا سلب‌ شده‌ و قدرت‌ و توان‌ آنها بر سازماندهي‌ حركتي‌ فعال‌ عليه‌ شما، از بين‌ مي‌رود لذا از كفار كشتار سختي‌ به‌پا كنيد.
خداي‌ سبحان‌ در اين‌ آيه‌ خبر مي‌دهد كه‌ در روز بدر، كشتن‌ مشركان‌ واجب ‌ذمه‌ مسلمانان‌ بود نه‌ اسير ساختن‌ و گرفتن‌ فديه‌ (سربها) از آنان‌، آن‌گونه‌ كه ‌مسلمانان‌ در آن‌ روز عمل‌ كردند «شما متاع‌ دنيا را مي‌خواهيد» با آنچه‌ كه‌ از فديه‌ (سربها) مي‌گيريد «و خداوند آخرت‌ را مي‌خواهد» براي‌ شما، با پاداشي‌ كه‌ در بسياركشتن‌ كفار برايتان‌ تعلق‌ مي‌گيرد «و الله غالب» است‌ پس‌ دشمنانش‌ را سركوب‌ مي‌كند و «با حكمت‌ است» در سرزنش‌ نمودن‌ دوستانش‌.
 
	آيه  68
‏متن آيه : ‏
‏ لَّوْلاَ كِتَابٌ مِّنَ اللّهِ سَبَقَ لَمَسَّكُمْ فِيمَا أَخَذْتُمْ عَذَابٌ عَظِيمٌ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«اگر حكم‌ پيشين‌ الهي‌ نبود» در اين‌كه‌ مسلمانان‌ را با عمل‌ اجتهادي‌ آنان‌ عذاب ‌نكند «قطعا به‌ شما در آنچه‌ گرفتيد» از مال‌، به‌عنوان‌ فديه‌ اسيران‌ بدر «عذابي‌ بزرگ ‌مي‌رسيد» آري‌! تصميم‌ مسلمانان‌ به‌ گرفتن‌ فديه‌ از اسيران‌ بدر، عملي‌ اجتهادي ‌بود زيرا اجتهادشان‌ بر اين‌ مبني‌ استوار بود كه‌ زنده‌ نگه ‌داشتن‌ كفار، چه‌بسا سبب ‌مسلمان ‌شدن‌ آنان‌ گردد و از سويي‌، با اموال‌ به‌ دست‌ آمده‌ از درك‌ فديه‌، مي‌توان‌ بنيه‌ مالي‌ جهاد را تقويت‌ كرد. اما به‌ قولي: مراد از حكم‌ پيشين‌ الهي‌، حكم‌ وي‌ به‌ آمرزش‌ گناهان‌ گذشته‌ و آينده‌ اهل‌ بدر است‌.
ابن‌كثير مي‌گويد: «حكم‌ اسيران‌ در نزد جمهور علما بر همين‌ منوال‌ باقي‌ ماند و استمرار يافت‌، يعني‌ اين‌كه‌، امام‌ (زمامدار مسلمانان‌) درباره‌ اسيران‌ كافر مخير است‌؛ اگر مي‌خواهد آنان‌ را بكشد چنان‌كه‌ رسول‌ خداص با بني‌قريظه‌ چنين‌ كردند و اگر مي‌خواهد فديه‌ (سربها) بگيرد چنان‌كه‌ ايشان‌ با اسيران‌ بدر عمل ‌كردند».
 
	آيه  69
‏متن آيه : ‏
‏ فَكُلُواْ مِمَّا غَنِمْتُمْ حَلاَلاً طَيِّباً وَاتَّقُواْ اللّهَ إِنَّ اللّهَ غَفُورٌ رَّحِيمٌ ‏
 
‏ترجمه :
 ‏«پس‌، از آنچه‌ به‌ غنيمت‌ برده‌ايد، حلال‌ و پاكيزه‌ بخو ريد» يعني: از فديه‌اي‌ كه‌ به‌ غنيمت‌ برده‌ايد، گوارا بخوريد زيرا فديه‌ اسيران‌ از جمله‌ غنايمي‌ است‌ كه‌ خداي‌ عزوجل‌ آن‌ را براي‌ شما  حلال‌ ساخته‌ است‌. بدين‌گونه‌، خداي‌ منان‌ ـ بعد از آن‌كه‌ در آيه‌ گذشته‌ مسلمانان‌ را بر اسير گرفتن‌ كافران‌ عتاب‌ و سرزنش‌ نمود ـ دراين‌ آيه‌ بهره‌گيري‌ از فديه‌ اسيران‌ را برايشان‌ مجاز اعلام‌ مي‌كند تا مسلمانان‌ از مفاد اين‌ سرزنش‌ و عتاب‌، چنين‌ استنباط نكنند كه‌ اموال‌ فديه‌ بر ايشان‌ حرام‌ است‌ «و از خداوند پروا داريد» در رويدادهاي‌ آينده‌ لذا دست‌ به‌ كاري‌ نزنيد كه‌ شما را بدان ‌فرمان‌ نداده‌ است‌ «همانا خدا آمرزنده‌ است» آن‌ تقصيري‌ را كه‌ از شما سرزد «مهربان‌ است» به‌ شما، از همين‌ رو به‌ شما رخصت‌ داد تا از فديه‌ اسيران ‌بهره‌برداري‌ نماييد و آن‌ را بر خود حرام‌ تلقي‌ نكنيد.
از ابن‌مسعود(رض)  در بيان‌ سبب‌ نزول‌ آيه‌ كريمه‌ روايت‌ شده‌ است‌ كه‌ فرمود: چون ‌غزوه‌ بدر با پيروزي‌ مسلمانان‌ به‌ پايان‌ رسيد، اسيران‌ را آوردند، در اين‌ اثنا رسول‌ خداص رو به‌ اصحاب‌شان‌ كرده‌ فرمودند: رأي‌ شما درباره‌ اين‌ اسيران‌ چيست‌؟ ابوبكر(رض)  گفت: يا رسول‌الله! اينان‌ قوم‌ و خانواده‌ شما هستند لذا آنها را نكشيد، چه‌بسا كه‌ خداي‌ عزوجل‌ بر آنها توبه‌پذير شود. عمر(رض)  گفت: يا رسول‌الله! اينان‌ شما را تكذيب‌ كرده‌ و شما را از ديارتان‌ بيرون‌ رانده‌ و با شما جنگيده‌اند لذا آنان‌ را پيش‌ افگنيد و گردنهايشان‌ را بزنيد. عبدالله بن‌رواحه‌(رض)  گفت: يا رسول‌الله! بنگريد كه‌ در كجا واديي‌ پر از هيزمي‌ است‌ پس‌ آنان‌ را در آن‌ وادي‌ افگنده‌ بر آنان‌ آتش‌ افروزيد تا در كام‌ شعله‌هاي‌ آن‌ فرو روند. رسول ‌اكرمص بعد از شنيدن‌ آراي‌ يادشده‌ فرمودند: «همانا شما تنگدست‌ و فقير هستيد پس‌ احدي‌ از آنان‌ نبايد از نزد شما رهايي‌ يابد؛ جز با فديه‌ يا با گردن ‌زدن». همان ‌بود كه‌ خداي‌ عزوجل‌ آيه: ﴿مَا كَانَ لِنَبِيٍّ أَن يَكُونَ لَهُ أَسْرَى  ...﴾ را نازل‌ نمود و رسول‌ خويش‌ را بر اين‌ امر مورد عتاب‌ قرار داد.
 
<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="text" href="w:text:1444.txt">آيه  70</a><a class="text" href="w:text:1445.txt">آيه  71</a><a class="text" href="w:text:1446.txt">آيه  72</a><a class="text" href="w:text:1447.txt">آيه  73</a><a class="text" href="w:text:1448.txt">آيه  74</a><a class="text" href="w:text:1449.txt">آيه  75</a></body></html>آيه  70
‏متن آيه : ‏
‏ يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ قُل لِّمَن فِي أَيْدِيكُم مِّنَ الأَسْرَى إِن يَعْلَمِ اللّهُ فِي قُلُوبِكُمْ خَيْراً يُؤْتِكُمْ خَيْراً مِّمَّا أُخِذَ مِنكُمْ وَيَغْفِرْ لَكُمْ وَاللّهُ غَفُورٌ رَّحِيمٌ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«اي‌ پيامبر! به‌ اسيراني‌ كه‌ در دست‌ شما هستند، بگو» همانها كه‌ در روز بدر به ‌اسارتشان‌ گرفته‌ و از آنان‌ فديه‌ (سربها) گرفته‌ايد «اگر خداوند در دلهاي‌ شما خيري‌ سراغ‌ داشته‌ باشد» يعني: حسن‌ ايمان‌ و صلاح‌ نيتي‌ «البته‌ بهتر از آنچه‌ از شما گرفته‌شده» از فديه‌ «به‌ شما عطا مي‌كند» يعني: به‌ شما در همين‌ دنيا، يا در آخرت‌، رزقي‌ بهتر و سودمندتر از آن‌ را عوض‌ مي‌دهد «و بر شما مي‌آمرزد» گناهانتان‌ را «و الله آمرزنده‌ مهربان‌ است».
ابن‌جرير در بيان‌ سبب‌ نزول‌ آيه‌ كريمه‌ مي‌گويد: «عباس‌(رض)  عموي‌ پيامبرص فرمود: اين‌ آيه‌ درباره‌ من‌ نازل‌ شد زيرا من‌ رسول‌ خداص را از اسلام ‌آوردن‌ خويش‌ آگاه‌ ساخته‌ و از ايشان‌ خواستم‌ تا بيست‌ اوقيه‌اي‌ را كه‌ از من‌ به‌ عنوان ‌سربها (فديه‌) در بدر گرفته‌ شده‌، به‌ من‌ برگردانند، اما ايشان‌ ابا ورزيدند پس‌ خداي‌ عزوجل‌ در عوض‌، به‌ من‌ بيست‌ غلام‌ عنايت‌ نمود كه‌ همه‌ آنها تاجر بودند و هر يك‌ از آنها به‌ اندازه‌ تمام‌ آن‌ مالم‌ ثروت‌ داشتند». ابن‌عباس‌ك مي‌گويد: «اسيران‌ بدر به‌ رسول‌ خداص گفتند: به‌ پيامي