راد مصر قديم‌ است‌ كه‌ در جوار قاهره‌ فعلي‌ قرار داشت‌ «وخانه‌هاي‌ خود را رو به‌ قبله‌ بسازيد» يعني: مساجد خود را رو به‌ قبله‌ بسازيد.به‌ قولي: مراد خانه‌هاي‌ مسكوني‌ آنهاست‌ كه‌ مأمور شدند تا آنها را روبه‌رو و نزديك‌ همديگر بسازند زيرا در اين‌ كار مصالحي‌ وجود دارد كه‌ بر كسي‌ پنهان ‌نيست‌. بنابر قول‌ اول: مراد از قبله‌، جهت‌ بيت‌المقدس‌، يا جهت‌ كعبه‌ است‌ «و نماز را برپا داريد» همان‌ نمازي‌ كه‌ خداي‌ متعال‌ شما را به‌ اقامه‌ آن‌ فرمان‌ داده ‌است‌ «و مؤمنان‌ را بشارت‌ ده‌» اي‌ موسي‌ به‌ آنچه كه‌ خداوند(ج)  از پيروزي‌ و جانشين‌ ساختنشان‌ در زمين‌ به‌ آنان‌ وعده‌ داده‌ است‌.
 
آيه  88
‏متن آيه : ‏
‏ وَقَالَ مُوسَى رَبَّنَا إِنَّكَ آتَيْتَ فِرْعَوْنَ وَمَلأهُ زِينَةً وَأَمْوَالاً فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا رَبَّنَا لِيُضِلُّواْ عَن سَبِيلِكَ رَبَّنَا اطْمِسْ عَلَى أَمْوَالِهِمْ وَاشْدُدْ عَلَى قُلُوبِهِمْ فَلاَ يُؤْمِنُواْ حَتَّى يَرَوُاْ الْعَذَابَ الأَلِيمَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و موسي‌ گفت: پروردگارا! تو به‌ فرعون‌ و اشراف‌ وي‌ زينت‌ و مالهاي‌ بسيار در زندگاني‌ دنيا داده‌اي‌» زينت: نام‌ هر چيزي‌ است‌ كه‌ ابزار آرايش‌ قرار مي‌گيرد؛ از لباس‌، وسيله‌ سواري‌، زيورات‌، فرش‌، سلاح‌ و غيره‌ «پروردگارا! تا گمراه‌ كنند از راه‌ تو» يعني: فرجام‌ كارشان‌ اين‌ بود كه‌ نعمت‌هايت‌ را، در برگرداندن‌ مردم‌ از دين‌ حقت‌ مورد بهره‌برداري‌ قراردادند «پروردگارا! اموالشان‌ را نابود كن‌» وبي‌بركت‌ و محو گردان‌ «و دلهايشان‌ را سخت‌كن‌» يعني: آنها را سنگدل‌ گردان‌ وبر دلهايشان‌ مهر بنه‌ كه‌ حق‌ را نپذيرند و به‌ استقبال‌ ايمان‌ نشتابند، به‌گونه‌اي‌ «كه‌ ايمان‌ نياورند تا عذاب‌ دردناك‌ را ببينند» يعني: ايمان‌ آنها با ديدن‌ عذابت‌ همراه‌ شود، كه‌ در اين‌ هنگام‌، ديگر ايمان‌ سودي‌ به‌ حالشان‌ ندارد.
اين‌ نفرين‌هاي‌ موسي‌(ع)  عليه‌ آنان‌، حكايتگر خشم‌ وي‌ به‌ خاطر خدا(ج)  و دينش‌، عليه‌ فرعون‌ و سران‌ قوم‌ وي‌، يعني‌ كساني‌ بود كه‌ براي‌ موسي‌(ع)  روشن‌ شده‌ بود كه‌ خيري‌ در آنان‌ نيست‌، به‌همين‌ جهت‌ بود كه‌ خداي‌ متعال‌ دعاي‌ او را اجابت‌ كرد چنان‌كه‌ مي‌فرمايد:
 
	<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="text" href="w:text:1705.txt">آيه  89</a><a class="text" href="w:text:1706.txt">آيه  90</a><a class="text" href="w:text:1707.txt">آيه  91</a><a class="text" href="w:text:1708.txt">آيه  92</a><a class="text" href="w:text:1709.txt">آيه  93</a><a class="text" href="w:text:1710.txt">آيه  94</a><a class="text" href="w:text:1711.txt">آيه  95</a><a class="text" href="w:text:1712.txt">آيه  96</a><a class="text" href="w:text:1713.txt">آيه  97</a></body></html>آيه  89
‏متن آيه : ‏
‏ قَالَ قَدْ أُجِيبَت دَّعْوَتُكُمَا فَاسْتَقِيمَا وَلاَ تَتَّبِعَآنِّ سَبِيلَ الَّذِينَ لاَ يَعْلَمُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«خداوند فرمود: دعاي‌ هر دوي‌ شما اجابت‌ شد پس‌ استقامت‌ كنيد» استقامت: ثبات‌ و پايداري‌ آنها بر تمسك‌ به‌ دين‌، عدم‌ بيرون‌ رفتن‌ از دايره‌ احكام‌ آن‌ و دعا و التجايشان‌ به‌سوي‌ خداي‌ عزوجل‌ است‌ «و از راه‌ جاهلان‌ پيروي‌ نكنيد» يعني: از شريعت‌ خدا(ج)  منحرف‌ نشويد؛ با پيروي‌ از كساني‌ كه‌ علم‌ و دانشي‌ در دين ‌ندارند. و هرچند كه‌ دعاكننده‌ موسي‌(ع)  بود، ليكن‌ چون‌ هارون‌(ع)  نيز به‌ دعاي ‌موسي‌(ع)  آمين‌ مي‌گفت‌، در اينجا صيغه‌ تثنيه‌ به‌ كار گرفته‌ شد.
علامه‌ ألوسي‌ در تفسير «روح‌المعاني‌» از شيخ‌ ابومنصور ماتريدي‌ نقل‌ مي‌كند كه‌ گفت: «رضا به‌ كفر از حيث‌ اين‌كه‌ كفر است‌، كفر مي‌باشد، اما رضا به‌ كفر كافر نه‌ از اين‌ حيث‌ بلكه‌ از حيث‌ اين‌ كه‌ سبب‌ عذاب‌ دردناك‌ براي‌ وي‌ است‌، كفر نيست‌ و دعاي‌ موسي‌(ع)  از همين‌ مقوله‌ دوم‌ بود».
آيه  90
‏متن آيه : ‏
‏ وَجَاوَزْنَا بِبَنِي إِسْرَائِيلَ الْبَحْرَ فَأَتْبَعَهُمْ فِرْعَوْنُ وَجُنُودُهُ بَغْياً وَعَدْواً حَتَّى إِذَا أَدْرَكَهُ الْغَرَقُ قَالَ آمَنتُ أَنَّهُ لا إِلِهَ إِلاَّ الَّذِي آمَنَتْ بِهِ بَنُو إِسْرَائِيلَ وَأَنَاْ مِنَ الْمُسْلِمِينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و بني‌اسرائيل‌ را از دريا گذرانديم‌» خداوند متعال‌ دريا را خشك‌ كرد و بني‌اسرائيل‌ را از آن‌ عبور داد و به‌ ساحل‌ رسانيد[5] «پس‌ فرعون‌ و لشكريانش‌ از راه‌ ستم‌ و تجاوز، آنان‌ را دنبال‌ كردند» بغي: ستم‌ و عدو: تجاوز است‌ «تا وقتي‌كه‌» فرعون‌ «در شرف‌ غرق‌شدن‌ قرارگرفت‌» و آب‌ تا دهانش‌ بالا آمد، «گفت: ايمان‌ آوردم‌ كه‌ هيچ‌ معبودي‌ بجز آن‌كه‌ بني‌اسرائيل‌ به‌ او ايمان‌ آورده‌اند، نيست‌» زيرا هنگامي‌ كه‌ فرعون‌ و كسانش‌ در تعقيب‌ موسي‌(ع)  و قومش‌ به‌ دريا زدند تا از همان ‌راه‌ از دريا بگذرند، آب‌ از هر دو سو به ‌هم‌ آمد و غرقشان‌ كرد، در همين‌ كشاكش ‌غرق‌ بود كه‌ فرعون‌ اين‌ سخن‌ را گفت‌. آن‌ لعين‌ صراحتا نگفت‌ كه: به‌خدا(ج)  ايمان‌ آوردم‌ زيرا هنوز در او عرقي‌ از دعواي‌ الوهيت‌ باقي‌ مانده‌ بود «و» گفت‌ «من‌ از مسلمانانم‌» يعني: از تسليم‌ شدگان‌ به‌ امر خدا(ج)  و از كساني ‌هستم‌ كه‌ او را به‌ يگانگي‌ خوانده‌ و ماسوايش‌ را نفي‌ مي‌كنند. البته‌ آن‌ ايمان‌ درچنان‌ وقتي‌، به‌حال‌ وي‌ سودي‌ نكرد چنان‌كه‌ خداي‌ متعال‌ فرمود:
 
[5] تفسير اين‌ واقعه‌ در سوره‌ «بقره/‌50» گذشت‌.
	آيه  91
‏متن آيه : ‏
‏ آلآنَ وَقَدْ عَصَيْتَ قَبْلُ وَكُنتَ مِنَ الْمُفْسِدِينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«اكنون‌؟» يعني: آيا اكنون‌ ايمان‌ مي‌آوري‌ «درحالي‌كه‌ پيش‌ از اين‌ نافرماني ‌مي‌كردي‌ و از تبهكاران‌ بودي‌؟» پس‌ بدان‌ كه‌ ايمان‌ آوردن‌ در هنگام‌ ديدن‌ مرگ‌، هيچ‌ سودي‌ به‌ حالت‌ ندارد. به‌ قولي: گوينده‌ اين‌ سخن‌ به‌ وي‌، جبرئيل‌(ع)  بود.
اجماع‌ امت‌ بر آن‌ است‌ كه‌ ايمان‌ فرعون‌ پذيرفته‌ نشد، به‌ سبب‌ اين‌ سنت‌ الهي ‌كه: ايمان‌ در حال‌ فرود آمدن‌ عذاب‌ پذيرفته‌ نمي‌شود.
 
	آيه  92
‏متن آيه : ‏
‏ فَالْيَوْمَ نُنَجِّيكَ بِبَدَنِكَ لِتَكُونَ لِمَنْ خَلْفَكَ آيَةً وَإِنَّ كَثِيراً مِّنَ النَّاسِ عَنْ آيَاتِنَا لَغَافِلُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«پس‌ امروز تو را با جسدت‌ مي‌رهانيم‌» يعني: تو را از دريا با جسد بي‌روحت ‌بيرون‌ مي‌آوريم‌. آري‌! دريا فرعون‌ را مرده‌ به‌ ساحل‌ افگند به‌طوري‌ كه‌ همگان ‌جسد وي‌ را مشاهده‌ كردند «تا براي‌ كساني‌ كه‌ از پي‌ تو مي‌آيند، آيتي‌ باشد» از آيات‌ و نشانه‌هاي‌ ما، كه‌ امت‌هاي‌ آينده‌ وقتي‌ خبر اين‌ واقعه‌ عبرت‌انگيز را مي‌شنوند، از آن‌ عبرت‌ بگيرند و كذب‌ و بهتان‌ اين‌ ناكسي‌ را كه‌ مدعي‌ ربوبيت ‌اعلي‌ شد، بدانند و در نتيجه‌ از تكبر و گردنكشي‌ و تمرد 