ا مايه‌ اميد بودي‌» يعني‌: ماپيش‌ از اين‌ اميدوار بوديم‌ كه‌ تو در ميان‌ ما سرور و سالاري‌ مطاع‌ باشي‌ كه‌ از رأي ‌و انديشه‌ات‌ سود بريم‌، البته‌ قبل‌ از آن‌كه‌ داعيه‌ نبوت‌ و دعوت‌ به‌سوي‌ توحيد را سردهي‌. عجبا برآن‌ قوم‌! كه‌ چون‌ صالح‌(ع)  آنها را به‌سوي‌ خداي‌ عزوجل‌ دعوت ‌كرد، گفتند: اكنون‌ اميد ما از تو قطع‌ شد!! «آيا ما را از پرستش‌ آنچه‌ پدرانمان ‌مي‌پرستيدند باز مي‌داري‌؟» استفهام‌ انكاري‌ است‌. يعني‌: اين‌ كار تو ناپسند و محكوم‌ است‌ «و بي‌گمان‌ ما از آنچه‌ تو ما را بدان‌ مي‌خواني‌» از عبادت‌ خداوند به ‌يگانگي‌ و ترك‌ عبادت‌ بتان‌ «سخت‌ دچار شكيم‌» اين‌ دعوت‌ قويا محل‌ شبهه‌ وسبب‌ نگراني‌ و ناآرامي‌ ماست‌.
	﴿سوره‌ بقره﴾
مدني‌ است‌ و داراي‌ (286) آيه‌ است‌.
وجه‌ تسميه‌ آن: اين‌ سوره‌ به‌ سبب‌ در برداشتن‌ داستان‌ «بقر ه‌»، يعني‌ گاوي‌كه‌ خداوند متعال‌ بني‌ اسرائيل‌ را به‌ ذبح‌ آن‌ مأمور گردانيد، «بقره‌» ناميده‌ شد. به‌ قولي‌: اين‌ سوره‌ اولين ‌سوره‌اي‌ است‌ كه‌ در مدينه‌ نازل‌ گرديد.
فضيلت‌ آن: در باره‌ فضيلت‌ آن‌ احاديث‌ بسياري‌ روايت‌ شده‌ است. از آن‌جمله‌؛ مسلم‌، ترمذي‌ و احمد از نواس‌ بن‌ سمعان‌(رض) روايت‌ كرده‌اند كه‌رسول‌ خداص فرمودند: «يؤتي‌ بالقرآن‌ وأهله‌ الذين‌ كانوا يعملون‌ به‌ في‌ الدنيا، تقدمهم‌ سوره‌ البقرة‌ وآل‌ عمران‌: در روز قيامت، قرآن‌ و اهل‌ آن‌ كه‌ در دنيا به‌آن‌ عمل‌ مي‌كردند، آورده‌ مي‌شوند، درحالي‌كه‌ در پيشاپيش‌ آنها سوره‌ بقره‌ وآل‌ عمران‌ قرار دارند». همچنين‌ در حديث‌ شريف‌ ديگري‌ به‌ روايت‌ ابي‌امامه‌t آمده‌ است‌ كه‌ رسول‌ خداص فرمودند: «اقرأوا القرآن فإنه شافع لأهله يوم القيامة، اقرأوا الزهراوين فإنهما يأتيان يوم القيامة كأنهما غمامتان أو غيابتان، أو كأنهما فرقان من طير صواف يحاجان عن أهلهما يوم القيامة، ثم قال: اقرءوا البقرة، فإن أخذها بركة وتركها حسرة، ولا تستطيعها البطلة‌: قرآن‌ را بخوانيد زيرا قرآن‌ شفاعت‌كننده‌ اهل‌خويش‌ در روز قيامت‌ است‌. زهراوين‌ (بقره‌ و آل‌ عمران) را نيز بخوانيد زيرا آن‌دو در روز قيامت‌ مي‌آيند؛ گويي‌ دو پاره‌ ابر سفيد و نوراني، يا دو چتر، يا دودسته‌ از پرندگان‌ بال‌گشاده‌اند، آن‌گاه‌ از اهل‌ خود در روز قيامت‌ محاجه‌ (پشتيباني‌و دفاع) مي‌كنند و بر آنها سايه‌ مي‌افگنند. سپس‌ فرمودند: بقره‌ را بخوانيد زيراخواندن‌ آن‌ بركت‌ و ترك‌ آن‌ حسرت‌ است‌ و ساحران‌ نمي‌توانند بر خواننده‌ آن‌تسلط و سيطره‌ و نفوذ يابند - يا ساحران‌ نمي‌توانند آن‌ را حفظ كنند». همچنين‌ درحديث‌ شريف‌ به‌ روايت‌ ابي‌هريره‌(رض) آمده‌ است‌ كه‌ رسول‌ خداص فرمودند: «لاتجعلوا بيوتكم‌ قبورا فان‌ البيت‌ الذي‌ تقرأ فيه‌ سوره‌ البقره‌ لايدخله‌ الشيطان‌: خانه‌هايتان‌ را گورستان‌ نگردانيد زيرا شيطان‌ به‌ خانه‌اي‌ كه‌ در آن‌ سوره‌ بقره‌ خوانده‌ شود، وارد نمي‌شود». در حديث‌ شريف‌ ديگري‌ از سهل‌بن‌ سعد(رض) روايت‌شده‌ است‌ كه‌ رسول‌ خداص فرمودند: «ان‌ لكل‌ شي‌ء سناما، و ان‌ سنام‌ القرآن‌ البقره‌، و ان‌ من‌ قرأها في‌ بيته‌ ليله‌ لم‌ يدخلها الشيطان‌ ثلاث‌ ليال‌: همانا براي‌ هرچيز اوجگاهي‌ است‌ و قطعا اوجگاه‌ و قله‌ قرآن، سوره‌ بقره‌ است، بدانيد كه‌ هر كس‌ شبانگاه‌ آن‌ را در خانه‌اش‌ تلاوت‌ كند، شيطان‌ سه‌ شب‌ به‌ آن‌ خانه‌ وارد نمي‌شود».
سوره‌ بقره‌ طولاني‌ ترين‌ سوره‌ قرآن‌ كريم‌ است‌ و همانند ساير سوره‌هاي‌ مدني ‌به‌ بناي‌ ساختار زندگي‌ منظم‌ مسلمانان‌ در جامعه‌ مدني‌ و تبيين‌ ابعاد آن‌ توجه‌ وعنايت‌ دارد، جامعه‌اي‌ كه‌ در آن‌ دين‌ و دولت‌ با هم‌ بوده‌ و از يك‌ديگر جدانيستند زيرا اين‌ دو در نظام‌ اسلامي‌ همچون‌ جسم‌ و روح‌ لازم‌ و ملزوم‌ يك‌ديگر مي‌باشند. لذا بنياد برنامه‌هاي‌ شريعت‌ اسلامي‌ در مدينه‌، بر نهادينه‌ ساختن‌ عقيده ‌اسلامي‌ و بر پا داشتن‌ كاخ‌ عمل‌ صالح‌ كه‌ ترجمان‌ اين‌ ايمان‌ و عقيده‌ است‌ استوار مي‌باشد.
 
آيه  142
‏متن آيه : ‏
‏ سَيَقُولُ السُّفَهَاء مِنَ النَّاسِ مَا وَلاَّهُمْ عَن قِبْلَتِهِمُ الَّتِي كَانُواْ عَلَيْهَا قُل لِّلّهِ الْمَشْرِقُ وَالْمَغْرِبُ يَهْدِي مَن يَشَاءُ إِلَى صِرَاطٍ مُّسْتَقِيمٍ ‏
 
‏ترجمه : ‏
بخاري‌ در بيان‌ سبب‌ نزول‌ اين‌ آيه‌ كريمه‌ از براء(رض) روايت‌ كرده‌ است‌ كه‌ فرمود: چون‌ رسول‌ خدا ص به‌ مدينه‌ هجرت‌ كردند، به‌ فرمان‌ خداوند متعال‌ شانزده‌ ياهفده‌ماه‌ به‌ سوي‌ بيت‌المقدس‌ نماز مي‌گزاردند، اما در عين‌ حال‌ مشتاق‌ آن‌ بودندكه‌ به‌ سوي‌ كعبه‌ نماز بگزارند، پس‌ خداوند(ج) نازل‌ فرمود: ﴿ ‏ قَدْ نَرَى تَقَلُّبَ وَجْهِكَ فِي السَّمَاء ... ﴾ (ما گردانيدن‌ رويت‌ به‌ سوي‌ آسمان‌ را نيك‌ مي‌بينيم‌... ) «بقره‌ / 144».
به‌ اين‌ ترتيب، خداوند متعال‌ به‌ تغيير قبله‌ از بيت‌المقدس‌ به‌ سوي‌ كعبه‌ دستورداد، پس‌ بي‌خردان، يعني‌ يهوديان‌ گفتند:مَا وَلاَّهُمْ عَن قِبْلَتِهِمُ الَّتِي كَانُواْ عَلَيْهَا (چه چيز آنان‌ را از قبله‌ خودشان‌ برگردانيد؟)، خداوند متعال‌ در پاسخ‌آنان‌ فرمود: ﴿قُل لِّلّهِ الْمَشْرِقُ وَالْمَغْرِبُ﴾  (بگو: مشرق‌ و مغرب‌ از آن‌ خداست‌)...
پس‌ اين‌ آيات‌ پايه‌گذار قضيه‌ تغيير قبله‌ است‌.
«به‌زودي‌ سفيهان‌ خواهند گفت‌» اين‌ اخباري‌ از سوي‌ خداي‌ سبحان‌ به‌پيامبرش‌ص و مؤمنان‌ در باره‌ اين‌ موضوع‌ است‌ كه: در هنگام‌ تغيير قبله‌ ازبيت‌المقدس‌ به‌سوي‌ كعبه، مردم‌ كم‌خرد و سبك‌مغز - از يهوديان‌ و منافقان‌ - اين‌سخن‌ را كه‌ مي‌آيد، به‌زودي‌ خواهند گفت‌. سفهاء: كم‌خردان‌ سبك‌ عقل‌اند و سفاهت: اضطراب‌ در رأي‌ و انديشه، يا اخلاق‌ است‌. مراد از سفها دراينجا، منكران‌ تغيير قبله، اعم‌ از يهود، مشركان‌ و منافقانند. آري‌! بي‌خردان‌خواهند گفت: «چه‌ چيز آنان‌ را از قبله‌اي‌ كه‌ بر آن‌ بودند؟» يعني: از بيت‌المقدس «روي‌ گردان‌ كرد» به‌سوي‌ كعبه‌؟ يعني: مسلمانان‌ را چه‌ شده‌ است‌ كه‌ چندي‌ به‌ اين‌طرف‌ روي‌ مي‌آورند و باز به‌ سويي‌ ديگر؟ خداي‌ سبحان‌ در پاسخ‌ آنها فرمود: «بگو: مشرق‌ و مغرب‌ از آن‌ خداست‌» پس‌ اين‌ در حوزه‌ فرمانروايي‌ اوست‌ كه‌ به‌ هرسمت‌ و جهتي‌ كه‌ بخواهد، فرمان‌ روي‌آوردن‌ بدهد «هركه‌ را بخواهد، به‌ راه‌راست‌ هدايت‌ مي‌كند» اين‌ تعبير، اعلام‌ كننده‌ اين‌ حقيقت‌ است‌ كه‌ تغيير قبله‌به‌ سوي‌ كعبه، هدايت‌ و رهنموني‌اي‌ از سوي‌ خداوند(ج) براي‌ پيامبرش‌ ص و امت‌ايشان‌ است‌. در ح