ق‌ ستيزه‌ پيشه‌ كرده‌ و از آن‌ كناره ‌مي‌جويد، يعني‌: كسي‌ است‌ كه‌ از اقرار به‌ كلمه‌ توحيد: «لا اله‌ الا الله» سربازمي‌زند.
 
	آيه  16
‏متن آيه : ‏
‏ مِّن وَرَآئِهِ جَهَنَّمُ وَيُسْقَى مِن مَّاء صَدِيدٍ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«آن‌ كس‌ كه‌ دوزخ‌ پيش‌ روي‌ اوست‌» يعني‌: دوزخ‌ در طلب‌ آن‌ گردنكش ‌ستيزنده‌ است‌ و به‌ زودي‌ او را درخواهد يافت‌ «و از آبي‌ چركين‌ به‌ او نوشانده ‌مي‌شود» صديد: آبي‌ است‌ از چرك‌ و خون‌ كه‌ از پوست‌ دوزخيان‌ سرازير مي‌شود.
در حديث‌ شريف‌ آمده‌ است‌: «دوزخ‌ در روز قيامت‌ حاضر ساخته‌ مي‌شود، آن‌گاه‌ خلايق‌ را ندا كرده‌ و مي‌گويد: همانا من‌ بر هر گردنكش‌ ستيزنده‌اي‌ گمارده‌ شده‌ام...».
	آيه  17
‏متن آيه : ‏
‏ يَتَجَرَّعُهُ وَلاَ يَكَادُ يُسِيغُهُ وَيَأْتِيهِ الْمَوْتُ مِن كُلِّ مَكَانٍ وَمَا هُوَ بِمَيِّتٍ وَمِن وَرَآئِهِ عَذَابٌ غَلِيظٌ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«آن‌ را» يعني‌: آن‌ آب‌ چركين‌ را «جرعه‌ جرعه‌ مي‌نوشد» به‌ دفعات، نه ‌به ‌يكباره، به‌ سبب‌ اين‌كه‌ آن‌ چركاب‌ بسيار تلخ‌ و داغ‌ است‌ «و نزديك‌ نيست‌ كه‌ آن‌را به‌ سهولت‌ فروبرد» چراكه‌ آن‌ آب‌ زهرآگين‌ گلوگير او مي‌شود. پس‌ عذاب‌ آن‌ جبار عنيد به‌ درازا مي‌كشد; باري‌ با تشنگي‌ سخت‌ و بار ديگر با نوشيدن‌ اين‌ زردآب‌ در اين‌ حال‌ مرگبار «و مرگ‌» يعني‌: اسباب‌ مرگ‌ «از هر سو به‌سراغ‌ او مي‌آيد ولي‌ نمي‌ميرد» تا از آن‌ دردها و سختي‌هاي‌ جان‌فرسا راحت‌ شود «و عذابي‌ سخت‌ و سنگين‌ در پيشاپيش‌ خود دارد» يعني‌: براي‌ او بعد از همه‌ اينها، عذاب‌ سخت‌ و سنگين‌ ديگري‌ است‌ كه‌ از عذاب‌ قبلي‌ بسيار تلخ‌تر و دردناك‌تر است.
	آيه  18
‏متن آيه : ‏
‏ مَّثَلُ الَّذِينَ كَفَرُواْ بِرَبِّهِمْ أَعْمَالُهُمْ كَرَمَادٍ اشْتَدَّتْ بِهِ الرِّيحُ فِي يَوْمٍ عَاصِفٍ لاَّ يَقْدِرُونَ مِمَّا كَسَبُواْ عَلَى شَيْءٍ ذَلِكَ هُوَ الضَّلاَلُ الْبَعِيدُ ‏
 
‏ترجمه : ‏
سپس‌ خداوند(ج)  براي‌ اعمال‌ تمام‌ كفار مثلي‌ زده‌ مي‌فرمايد: «مثل‌ كساني‌ كه‌ به‌ پروردگار خود كافر شدند، اعمال‌ آنان‌ مانند خاكستري‌ است‌ كه‌ بادي‌ تند در روزي‌ طوفاني ‌بر آن‌ بوزد» يعني‌: اعمال‌ نيك‌ كفار ـ مانند صله‌ رحم، دادن‌ صدقه‌ به‌ فقرا، نيكي ‌با والدين‌ و امثال‌ آن‌ ـ تباه‌ و مردود است‌ و خداوند(ج)  آن‌ را محو و نابود مي‌كند چنان‌كه‌ باد تند در روز طوفاني‌ به‌ سرعت‌ خاكستر را برداشته‌ و آن‌ را به‌ همه‌جا مي‌پراكند، به‌طوري‌ كه‌ آن‌ خاكستر كلا نابود شده‌ و جاي‌ آن‌ چنان‌ خالي‌ مي‌ماند كه‌ گويي‌ در آنجا هيچ‌ چيزي‌ نبوده‌ است‌ «بر هيچ‌ چيز از آنچه‌ كسب‌ كرده‌ بودند، قدرت‌ ندارند» يعني‌: كفار از اين‌ اعمال‌ به‌ هدر رفته‌ و بي‌اثر، هيچ‌ نشاني‌ در آخرت‌ نمي‌بينند تا در برابر آن‌ پاداش‌ و ثوابي‌ دريافت‌ دارند زيرا اين‌ اعمالشان‌ بر زيربناي‌ ايمان‌ استوار نبوده‌ تا باقي‌ بماند «اين‌ است‌ همان‌ گمراهي‌ دور و دراز» از راه ‌حق‌ و صواب.
 
آيه  166
‏متن آيه : ‏
‏ إِذْ تَبَرَّأَ الَّذِينَ اتُّبِعُواْ مِنَ الَّذِينَ اتَّبَعُواْ وَرَأَوُاْ الْعَذَابَ وَتَقَطَّعَتْ بِهِمُ الأَسْبَابُ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«آن‌گاه‌ كه‌ پيشوايان‌ از پيروان‌ بيزاري‌ جويند» يعني: پيشوايان‌ كفر و رؤسا وسردمداران‌ باطل‌ از پيروان‌ خويش‌ كه‌ آنان‌ را در كفر پيروي‌ نموده‌اند، در روزقيامت‌ تبري‌ و بيزاري‌ مي‌جويند «و عذاب‌ را مشاهده‌ كنند» يعني: هم‌ پيروان‌ و هم‌پيشوايان، عذاب‌ را مشاهده‌ مي‌كنند. بعضي‌ گفته‌اند: اين‌ تبري‌ جستن، به‌ هنگام‌مشاهده‌ عذاب‌ دنياست‌. به‌ قولي‌ ديگر: اين‌ تبري‌ جستن، به‌ هنگام‌ ديدن‌ عذاب‌ ومحاسبه‌ روز آخرت‌ است‌ «و ميانشان‌ پيوندها بريده‌ گردد» يعني: روابط و علايقي‌كه‌ در دنيا آنها را به‌ يك‌ديگر پيوند مي‌داد؛ چون‌ رابطه‌ خويشاوندي‌ و...، از هم‌گسسته‌ مي‌شود.
 
<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="text" href="w:text:2071.txt">آيه  19</a><a class="text" href="w:text:2072.txt">آيه  20</a><a class="text" href="w:text:2073.txt">آيه  21</a><a class="text" href="w:text:2074.txt">آيه  22</a><a class="text" href="w:text:2075.txt">آيه  23</a><a class="text" href="w:text:2076.txt">آيه  24</a></body></html>آيه  19
‏متن آيه : ‏
‏ أَلَمْ تَرَ أَنَّ اللّهَ خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضَ بِالْحقِّ إِن يَشَأْ يُذْهِبْكُمْ وَيَأْتِ بِخَلْقٍ جَدِيدٍ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«آيا درنيافته‌اي‌» اي‌ انسان‌! «كه‌ خدا آسمانها و زمين‌ را به‌حق‌ آفريد؟» يعني‌: آنها را بر وجه‌ درست‌ و تدبير محكمي‌ آفريد و حق‌ هم‌ اين‌ بود كه‌ آنها را اين‌گونه‌ بيافريند تا با اين‌ آفرينش‌ متين، بر كمال‌ قدرت‌ وي‌ استدلال‌ شود «اگر بخواهد شما را مي‌برد و خلق‌ جديدي‌ به‌ميان‌ مي‌آورد» يعني‌: او توانايي‌ دارد تا نافرمانان‌ را از ميان‌برده‌ و كساني‌ از خلقش‌ را ـ از نوع‌ انسان‌ يا نوع‌ ديگري‌ ـ به‌ ميان‌ آورد كه‌ از او فرمان‌ برند.
	آيه  20
‏متن آيه : ‏
‏ وَمَا ذَلِكَ عَلَى اللَّهِ بِعَزِيزٍ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و اين‌ كار بر خداوند دشوار» و ممتنع‌ «نيست‌» زيرا حق‌ تعالي‌ بر هر چيز قادر است. به‌ همين‌ جهت، تابلويي‌ از تابلوهاي‌ قيامت‌ را در برابر ما اين‌گونه‌ به‌ تصوير مي‌كشد:
 
	آيه  21
‏متن آيه : ‏
‏ وَبَرَزُواْ لِلّهِ جَمِيعاً فَقَالَ الضُّعَفَاء لِلَّذِينَ اسْتَكْبَرُواْ إِنَّا كُنَّا لَكُمْ تَبَعاً فَهَلْ أَنتُم مُّغْنُونَ عَنَّا مِنْ عَذَابِ اللّهِ مِن شَيْءٍ قَالُواْ لَوْ هَدَانَا اللّهُ لَهَدَيْنَاكُمْ سَوَاء عَلَيْنَا أَجَزِعْنَا أَمْ صَبَرْنَا مَا لَنَا مِن مَّحِيصٍ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و همگي‌ در پيشگاه‌ خداوند ظاهر مي‌شوند» يعني‌: همگي‌ در روز قيامت‌ از قبرهاي‌ خود به‌سوي‌ «براز» بيرون‌ مي‌آيند و آن‌ عرصه‌ محشر است‌ كه‌ جايي‌ است ‌فراخ‌ و نمايان‌ و همگي‌ ـ اعم‌ از نيكوكار و بدكار ـ يكجا در آن‌ گرد مي‌آيند «پس‌ ناتوانان‌» در انديشه‌ و خرد «به‌ گردنكشان‌» و رؤساي‌ متكبري‌ كه‌ در دنيا رئيس‌ و سردمدارشان‌ بوده‌اند «مي‌گويند: همانا ما پيرو شما بوده‌ايم‌» در دنيا و به‌پيروي‌ از شما، پيامبران‌‡ را تكذيب‌ كرده‌ و به‌ خداي‌ سبحان‌ كفر ورزيده‌ايم‌ «پس‌ آيا شما چيزي‌ از عذاب‌ خدا را» يعني‌: بعضي‌ از چيزها را كه‌ همانا عذاب ‌خدا(ج)  است، يا بعضي‌ از اين‌ عذاب‌ خدا(ج)  را كه‌ در آن‌ قرار داريم‌ «از ما دفع‌ كننده‌ هستيد؟ مي‌گويند» آن‌ گردنكشان‌ در پاسخشان‌ «اگر خداوند ما را هدايت‌ كرده‌ بود» به‌سوي‌ ايمان‌ «ما نيز قطعا شما را هدايت‌ مي‌كرديم‌» به‌سوي‌ آن‌ «براي ‌ما يكسان‌ است، چه‌ بي‌تابي‌ كنيم‌ و چه‌ شكيبايي‌ ورزيم، ما را هيچ