
‏متن آيه : ‏
‏ رَبِّ إِنَّهُنَّ أَضْلَلْنَ كَثِيراً مِّنَ النَّاسِ فَمَن تَبِعَنِي فَإِنَّهُ مِنِّي وَمَنْ عَصَانِي فَإِنَّكَ غَفُورٌ رَّحِيمٌ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«پروردگارا، آنها بسياري‌ از مردم‌ را گمراه‌ كردند» يعني‌: با آن‌كه‌ اين‌ بتان ‌جماداتي‌ بي‌درك‌ و شعور بيش‌ نيستند، اما سبب‌ گمراهي‌ بسياري‌ از مردم‌ شده‌اند پس‌ گويي‌ مردم‌ را گمراه‌ كرده‌اند «پس‌ هركه‌ از من‌ پيروي‌ كند» در دينم‌ و مسلماني ‌موحد شود «بي‌گمان‌ او از من‌ است‌» يعني‌: از اهل‌ دين‌ من‌ است‌ «و هر كه‌ مرا نافرماني‌ كند» و از من‌ پيروي‌ نكرده‌ و در آيين‌ من‌ در نيايد «پس‌ به‌ يقين‌ تو آمرزنده‌ مهرباني‌» هر چند گناه‌ وي‌ هم‌ بزرگ‌ باشد.
به‌ اين‌ مناسبت‌ خاطر نشان‌ مي‌شود كه‌: اهل‌ سنت‌ و جماعت‌ ميان‌ جايز عقلي‌ وجايز شرعي‌ در حق‌ خداوند متعال‌ فرق‌ مي‌گذارند، يعني‌ در نزد آنان‌ عقلا جايز است‌ كه‌ خداوند متعال‌ هر گناهي‌ را بيامرزد ولي‌ چون‌ خود او خود خبر داده‌ كه ‌شرك‌ را نمي‌آمرزد پس‌ عقيده‌ به‌ اين‌كه‌ آمرزش‌ شرك‌ مستحيل ‌الوقوع‌ (غيرممكن‌) مي‌باشد، نيز واجب‌ است‌. هرچند به‌ قولي‌: مراد ابراهيم‌(ع)  در اينجا از نافرماني، نافرماني‌ از وي‌ در غير شرك‌ است.
 
	آيه  37
‏متن آيه : ‏
‏ رَّبَّنَا إِنِّي أَسْكَنتُ مِن ذُرِّيَّتِي بِوَادٍ غَيْرِ ذِي زَرْعٍ عِندَ بَيْتِكَ الْمُحَرَّمِ رَبَّنَا لِيُقِيمُواْ الصَّلاَةَ فَاجْعَلْ أَفْئِدَةً مِّنَ النَّاسِ تَهْوِي إِلَيْهِمْ وَارْزُقْهُم مِّنَ الثَّمَرَاتِ لَعَلَّهُمْ يَشْكُرُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«پروردگارا! هرآينه‌ من‌ بعضي‌ از فرزندانم‌ را» مراد فرزندش‌ اسماعيل‌(ع)  است ‌«در واديي‌ بي‌كشت‌» و بي‌آب‌ و علف‌ كه‌ وادي‌ مكه‌ است‌ «نزد خانه‌ محرم‌ تو سكونت‌ دادم‌» به‌ قولي‌: خانه‌ كعبه‌ را از آن‌ رو «محرم‌» ناميدند كه‌ بر متجاوزان‌ ستمگر هتك‌ حرمت‌ آن‌ حرام‌ گرديده‌ و نيز هر نوع‌ بي‌احترامي‌ و استخفاف‌ و اهانت‌ به‌ آن‌ حرام‌ است‌ «پروردگارا! تا نماز را برپا دارند» يعني‌: ايشان‌ را در اين ‌وادي‌ اسكان‌ دادم‌ تا در آن‌ نماز را بر پا دارند «پس‌ دلهاي‌ برخي‌ از مردم‌ را به‌ سوي ‌آنان‌ گرايش‌ ده‌» به‌ سبب‌ محبت‌ خود و خانه‌ات‌ و به‌ تبع‌ آن‌ محبت‌ مجاوران ‌خانه‌ات‌ تا در آن‌ حج‌ و عبادت‌ انجام‌ دهند. ابن‌عباس مي‌گويد: اگر ابراهيم‌(ع)  به‌جاي‌ «دلهاي‌ برخي‌ از مردم‌»، «دلهاي‌ همه‌ مردم‌» مي‌گفت، قطعا دلهاي‌ فارس ‌و روم‌ و تمام‌ مردم‌ به‌ كعبه‌ مشتاق‌ مي‌شد. «و آنان‌ را از محصولات‌ مورد نيازشان‌ روزي‌ده‌» محصولاتي‌ كه‌ در آن‌ مي‌روياني، يا به‌سوي‌ آن‌ از جاهاي‌ ديگر جلب ‌مي‌كني‌ «باشد كه‌ سپاسگزاري‌ كنند» نعمتهاي‌ تو را.
پس‌ خداوند(ج)  دعاي‌ ابراهيم‌(ع)  را اجابت‌ كرد و كعبه‌ را حرم‌ امني‌ گردانيد كه ‌تمام‌ محصولات‌ به‌سوي‌ آن‌ آورده‌ مي‌شود تا بدانجا كه‌ انسان‌ ميوه‌ بهاري‌ و تابستاني‌ و پاييزي‌ و زمستاني‌ را در يك‌ روز واحد در آن‌ مي‌يابد.
 
آيه  38
‏متن آيه : ‏
‏ رَبَّنَا إِنَّكَ تَعْلَمُ مَا نُخْفِي وَمَا نُعْلِنُ وَمَا يَخْفَى عَلَى اللّهِ مِن شَيْءٍ فَي الأَرْضِ وَلاَ فِي السَّمَاء ‏
 
‏ترجمه : ‏
«پروردگارا! بي‌گمان‌ تو آنچه‌ را كه‌ پنهان‌ مي‌داريم‌ و آنچه‌ را كه‌ آشكار مي‌كنيم، مي‌داني‌ و چيزي‌ در زمين‌ و در آسمان‌ بر خدا پوشيده‌ نمي‌ماند» آري‌! تو به‌ احوال‌ ومصالح‌ ما از خود ما داناتري‌ و از خود ما به‌ خود ما مهربان‌تري‌ پس‌ نيازي‌ وجود ندارد كه‌ ما طلب‌ كنيم، ليكن‌ ما تو را براي‌ اظهار عبوديت‌ و ابراز فقر خود به‌سوي ‌رحمتت‌ مي‌خوانيم؛ همچنين‌ بدان‌ جهت‌ كه‌ ما به‌ دريافت‌ اين‌ بركات‌ شتاب‌ داريم.
تكرار نداي‌ «ربنا» براي‌ مبالغه‌ در تضرع‌ و زاري‌ به‌ بارگاه‌ حق‌ تعالي‌ است.
	آيه  39
‏متن آيه : ‏
‏ الْحَمْدُ لِلّهِ الَّذِي وَهَبَ لِي عَلَى الْكِبَرِ إِسْمَاعِيلَ وَإِسْحَاقَ إِنَّ رَبِّي لَسَمِيعُ الدُّعَاء ‏
 
‏ترجمه : ‏
«سپاس‌ خداوندي‌ را كه‌ با وجود سالخوردگي‌» من‌ و زنم‌ «اسماعيل‌ و اسحاق‌ را به‌من‌ بخشيد. به‌راستي‌ پروردگار، شنواي‌ دعاء است‌» به‌ قولي‌: اسماعيل‌(ع)  در نود و نه ‌سالگي‌ و اسحاق‌(ع)  در صد و دوازده‌ سالگي‌ ابراهيم‌(ع)  به‌دنيا آمدند.
 
	آيه  40
‏متن آيه : ‏
‏ رَبِّ اجْعَلْنِي مُقِيمَ الصَّلاَةِ وَمِن ذُرِّيَّتِي رَبَّنَا وَتَقَبَّلْ دُعَاء ‏
 
‏ترجمه : ‏
«پروردگارا! مرا برپا دارنده‌ نماز قرار ده‌ و از فرزندان‌ من‌ نيز» يعني‌: برخي‌ از نسل‌ و تبارم‌ را نيز برپادارنده‌ نماز قرار ده. ابراهيم‌(ع)  همه‌ را در دعاي‌ خويش‌ شامل ‌نساخت‌ زيرا مي‌دانست‌ كه‌ بعضي‌ از آنان‌ از جمله‌ كفار خواهند بود و نماز را برپا نخواهند داشت‌ و خداي‌ عزوجل‌ خود او را از اين‌ امر آگاه‌ كرده‌ بود «پروردگارا! ودعاي‌ مرا بپذير» يعني‌: دعايم‌ را اجابت‌ كن، يا عبادتم‌ را بپذير.
 
	آيه  41
‏متن آيه : ‏
‏ رَبَّنَا اغْفِرْ لِي وَلِوَالِدَيَّ وَلِلْمُؤْمِنِينَ يَوْمَ يَقُومُ الْحِسَابُ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«پروردگارا! روزي‌ كه‌ حساب‌ برپا مي‌شود» يعني‌: روز ثبوت‌ حساب‌ بر مكلفان‌ در محشر و اين‌ تعبير چنان‌ است‌ كه‌ گفته‌ مي‌شود: بازار برپا شد «بر من‌ و بر پدر و مادرم‌ بيامرز» به‌ قولي‌: او قبل‌ از آن‌كه‌ بداند پدر و مادرش‌ دشمن‌ خداي‌ سبحانند، براي‌ آنها طلب‌ مغفرت‌ كرد «و بر مؤمنان‌» نيز بيامرز. از ميان‌ بندگان ‌خدا(ج)  مؤمنان‌ را به‌ دعاي‌ مغفرت‌ مخصوص‌ ساخت‌ زيرا دعاي‌ مغفرت‌ در حق‌ كفار جايز نيست.
 
	آيه  42
‏متن آيه : ‏
‏ وَلاَ تَحْسَبَنَّ اللّهَ غَافِلاً عَمَّا يَعْمَلُ الظَّالِمُونَ إِنَّمَا يُؤَخِّرُهُمْ لِيَوْمٍ تَشْخَصُ فِيهِ الأَبْصَارُ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و خدا را از آنچه‌ ستمكاران‌ مي‌كنند، غافل‌ مپندار» يعني‌: چون‌ ستمگران‌ را در سلامتي‌ و امنيت‌ و نعمت‌ ديدي، اين‌ پندار بر ذهن‌ و ضميرت‌ غالب‌ نشود كه‌ خداي‌ سبحان‌ از سزاوار بودن‌ آنها براي‌ عذاب‌ غافل‌ است‌ «جز اين‌ نيست‌ كه‌ آنان‌را» يعني‌: مجازات‌ آنان‌ را در برابر ستمشان‌ «براي‌ روزي‌ كه‌ چشمها در آن‌ خيره‌ شود به‌تأخير مي‌اندازد» يعني‌: آنها را در دم‌ مجازات‌ نمي‌كند بلكه‌ كيفر آنان‌ را براي‌ روزي‌ به‌تأخير مي‌اندازد كه‌ چشمهاي‌ محشريان‌ در آن‌ باز مانده‌ و بسته‌ نمي‌شود; از هول‌ آنچه‌ كه‌ در اين‌ روز مي‌بينند و از شدت‌ حيرت‌ و دهشتي‌ كه‌ بر آنها چيره ‌مي‌شود.
 
<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="text" href="w:text:2098.txt">آيه  43</a><a class="text" href="w:text:2099.txt">آيه  44</a><a class="text" href="w:text:2100.txt">