‌ اعمال‌ حج‌ بسيار است‌ و انسان‌ در انجام‌ همه‌ آنها از كوتاهي‌ وقصور خالي‌ نيست‌ بنابراين،خداوند متعال‌ مؤمنان‌ را به‌ طلب‌ آمرزش‌ فراخواند: «و از خداوند آمرزش‌ بخواهيد» براي‌ گناهانتان‌، در اماكن‌ نزول‌ رحمت‌ و مواضع‌ قبول‌ دعا «كه‌ خدا آمرزنده‌ مهربان‌ است‌» بايد دانست‌ كه‌ خواندن‌ دعاي ‌«سيدالاستغفار» در اينجا و در همه‌ اوقات، فضيلت‌ خاصي‌ دارد. در حديث‌ شريف‌آمده‌ است: «سيد الاستغفار اين‌ است‌ كه‌ بنده‌ بگويد: اللهم أنت ربي لا إله إلا أنت خلقتني وأنا عبدك وأنا على عهدك ووعدك ما استطعت، أعوذ بك من شر ما صنعت، أبوء لك بنعمتك عليَّ وأبوء بذنبي، فاغفرلي فإنه لا يغفر الذنوب إلا أنت. هر كس‌ اين‌ دعا را در شب‌ بخواند و در آن‌ شب‌ بميرد؛ وارد بهشت‌ مي‌شود و هر كس‌ آن‌ را در روز بخواند و در آن‌ روز بميرد؛ به‌ بهشت‌ وارد مي‌شود». در صحيح‌ مسلم‌ آمده‌ است‌كه‌ چون‌ رسول‌ خداص از نماز فارغ‌ مي‌شدند؛ سه‌ بار از خداي‌ عزوجل‌ طلب‌مغفرت‌ مي‌كردند. ابن‌جرير نقل‌ مي‌كند كه‌ آن‌ حضرت‌ص در شامگاه‌ روز عرفه ‌براي‌ امت‌ خويش‌ آمرزش‌ خواستند.
<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="text" href="w:text:2461.txt"> آيه  97</a><a class="text" href="w:text:2462.txt">آيه  98</a><a class="text" href="w:text:2463.txt"> آيه  99</a><a class="text" href="w:text:2464.txt"> آيه  100</a><a class="text" href="w:text:2465.txt">آيه  101</a><a class="text" href="w:text:2466.txt"> آيه  102</a><a class="text" href="w:text:2467.txt"> آيه  103</a><a class="text" href="w:text:2468.txt">آيه  104</a></body></html>سوره إسراء آيه  97
‏متن آيه : ‏
‏ وَمَن يَهْدِ اللّهُ فَهُوَ الْمُهْتَدِ وَمَن يُضْلِلْ فَلَن تَجِدَ لَهُمْ أَوْلِيَاء مِن دُونِهِ وَنَحْشُرُهُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ عَلَى وُجُوهِهِمْ عُمْياً وَبُكْماً وَصُمّاً مَّأْوَاهُمْ جَهَنَّمُ كُلَّمَا خَبَتْ زِدْنَاهُمْ سَعِيراً ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و هركه‌ را خدا هدايت‌ كند، همو رهيافته‌ است‌» به‌سوي‌ حق‌ «و هركه‌ را گمراه‌ سازد» يعني‌: گمراهي‌اش‌ را اراده‌ كند «پس‌ هرگز براي‌ آنان‌ در برابر او دوستاني‌ بجز خداوند نيابي‌» كه‌ ياري‌شان‌ دهند و به‌سوي‌ حقي‌ كه‌ خداوند(ج)  آنها را از آن‌ به‌بيراهه‌ انداخته‌ است‌، هدايتشان‌ كنند «و آنان‌ را روز قيامت‌ درافتاده‌ بر چهره‌هايشان ‌برانگيزيم‌» اين‌ تمثيلي‌ است‌ در مورد به‌ شتاب ‌بردنشان‌ به‌سوي‌ جهنم‌. به‌قولي‌: آنها حقيقتا در روز قيامت‌ بر چهره‌هايشان‌ كشيده‌ مي‌شوند چنان‌كه‌ در دنيا با كساني‌ كه‌ در اهانت‌ و شكنجه‌شان‌ زياده‌روي‌ به‌ عمل‌ آيد، همين‌ عمل‌ به‌كار برده ‌مي‌شود «كور و گنگ‌ و كر ساخته‌» يعني‌: آنها در زشت‌ترين‌ صورت‌ و قبيح‌ترين‌ منظر برانگيخته‌ مي‌شوند از آنجا كه‌ خداوند(ج) ، كوري‌ چشم‌، گنگي‌ زبان‌ وناشنوايي‌ گوش‌ را همه‌ در آنان‌ جمع‌ مي‌كند.
در حديث‌ شريف‌ به‌ روايت‌ بخاري‌ و مسلم‌ از انس‌(رض)  آمده‌ است‌ كه‌ فرمود: «از رسول‌ خداص سؤال‌ شد كه‌ يا رسول‌الله! چگونه‌ مردم‌ بر چهره‌هايشان‌ برانگيخته‌ مي‌شوند؟ فرمودند: ذاتي‌ كه‌ آنان‌ را بر پاهايشان‌ روان‌ كرد، همو نيز قادر است‌ تا آنان‌ را بر چهره‌هايشان‌ روان‌ سازد» «مأوايشان‌» يعني‌: جايگاهي‌ كه‌ در آن‌ جاي ‌مي‌گيرند «جهنم‌ است‌، هربار كه‌ آتش‌ آن‌ فرونشيند، بر آنان‌ شراره‌اي ‌بيفزاييم‌» يعني‌: هرگاه‌ شراره‌ دوزخ‌ فرونشيند، بر آن‌ چيزي‌ مي‌افزاييم‌ كه‌ شراره‌ آن‌ را بلندتر و سوزنده‌تر گرداند.
 
	سوره إسراء آيه  98
‏متن آيه : ‏
‏ ذَلِكَ جَزَآؤُهُم بِأَنَّهُمْ كَفَرُواْ بِآيَاتِنَا وَقَالُواْ أَئِذَا كُنَّا عِظَاماً وَرُفَاتاً أَإِنَّا لَمَبْعُوثُونَ خَلْقاً جَدِيداً ‏
 
‏ترجمه : ‏
«اين‌ است‌ جزاي‌ آنان‌، به‌ سبب‌ اين‌كه‌ به‌ آيات‌ ما كافر شدند» پس‌ نه‌ آيات‌ تنزيلي ‌ما را تصديق‌ كردند و نه‌ هم‌ در آيات‌ تكويني‌ ما تفكر نمودند «و گفتند: آيا چون ‌استخواني‌ چند و اعضايي‌ از هم‌ پاشيده‌ شديم‌، آيا در آفرينشي‌ جديد برانگيخته‌ مي‌شويم‌» تفسير نظير اين‌ آيه‌ در آيه‌ (49) گذشت‌.
خداوند متعال‌ در پاسخشان‌ مي‌فرمايد:
 
سوره إسراء آيه  99
‏متن آيه : ‏
‏ أَوَلَمْ يَرَوْاْ أَنَّ اللّهَ الَّذِي خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضَ قَادِرٌ عَلَى أَن يَخْلُقَ مِثْلَهُمْ وَجَعَلَ لَهُمْ أَجَلاً لاَّ رَيْبَ فِيهِ فَأَبَى الظَّالِمُونَ إَلاَّ كُفُوراً ‏
 
‏ترجمه : ‏
«آيا نديده‌اند» يعني‌: آيا ندانسته‌اند «كه‌ خدايي‌ كه‌ آسمانها و زمين‌ را آفريد، قادر است‌ كه‌ مانند آنان‌ را بيافريند؟» يعني‌: ذاتي‌ كه‌ بر آفرينش‌ آسمانها و زمين‌ توانا باشد، قطعا بر بازآفريني‌ و اعاده‌ آنچه‌ كه‌ به‌ مراتب‌ از آفرينش‌ اين‌ كائنات‌ عظيم ‌ساده‌تر است‌، تواناتر مي‌باشد «و» همان‌ خداست‌ كه‌ «براي‌ آنان‌ اجلي‌ كه‌ هيچ‌شبهه‌اي‌ در آن‌ نيست‌، مقرر كرده‌ است‌» كه‌ اين‌ اجل‌، ميعاد مرگ‌ آنها يا ميعاد قيام‌ قيامت‌ است‌ «ولي‌ ستمگران‌ جز انكار، چيزي‌ را نپذيرفتند» يعني‌: مشركان‌ با وجود روشن‌بودن‌ دليل‌، جز انكار ورزيدن‌ را نپذيرفتند.
 
	سوره إسراء آيه  100
‏متن آيه : ‏
‏ قُل لَّوْ أَنتُمْ تَمْلِكُونَ خَزَآئِنَ رَحْمَةِ رَبِّي إِذاً لَّأَمْسَكْتُمْ خَشْيَةَ الإِنفَاقِ وَكَانَ الإنسَانُ قَتُوراً ‏
 
‏ترجمه : ‏
«بگو: اگر شما مالك‌ خزانه‌هاي‌ رحمت‌ پروردگارم‌ بوديد» يعني‌: سبب ‌اجابت‌نكردن‌ خواسته‌هايتان‌ در مورد بخشيدن‌ باغها و چشمه‌سارها و غيره‌ اين ‌است‌ كه‌ اگر شما مالك‌ خزانه‌ها و انبارهاي‌ رزق‌ و نعمت‌ پروردگار هم‌ بوديد «بازهم‌ از بيم‌ آن‌كه‌ همه‌ را خرج‌ كنيد، بخيلي‌ مي‌كرديد» و امساك‌ مي‌ورزيديد «وانسان‌ بخيل‌ است‌» در انفاق‌ و خرج ‌كردن‌ بر خود و بر ديگران‌ و اين‌ اصلي‌ است‌ كلي‌ در مورد مشركان‌ و غير آنان‌.
 
	سوره إسراء آيه  101
‏متن آيه : ‏
‏ وَلَقَدْ آتَيْنَا مُوسَى تِسْعَ آيَاتٍ بَيِّنَاتٍ فَاسْأَلْ بَنِي إِسْرَائِيلَ إِذْ جَاءهُمْ فَقَالَ لَهُ فِرْعَونُ إِنِّي لَأَظُنُّكَ يَا مُوسَى مَسْحُوراً ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و به‌ راستي‌ ما به‌ موسي‌ نه‌ نشانه‌ روشن‌» يعني‌: نه‌ معجزه‌ قاطع‌ «داديم‌» كه‌ دال‌ بر نبوت‌ وي‌ بود، گويي‌ نشانه‌هاي‌ داده‌ شده‌ به‌ موسي‌(ع)  برابر با همين‌ اموري‌بودند كه‌ كفار قريش‌ پيشنهاد كردند[2] بلكه‌ حتي‌ قوي‌تر از آنها. يعني‌: با وجود آن‌نشانه‌هاي‌ قوي‌ كه‌ اعجاز آنها آشكار و روشن‌ بود، فرعون‌ و قومش‌ به‌ موسي‌(ع)  ايمان‌ نياوردند بلكه‌ فرودآوردن‌ آن‌ معجزات‌ سرانجام‌ به‌ نابوديشان‌ انجاميد پس‌همچنين‌ است‌ آنچه‌ كه‌ شما مردم‌ مكه‌ درخواست‌ مي‌كنيد لذا اگر خواسته‌هاي‌ شما هم‌ اجابت‌ ب