عني‌: آنچه‌ كه‌ حق‌ تعالي‌ از آن‌ خبر داده‌ و بدان‌ امر كرده‌، هيچ‌ كس‌ قادر به‌ تبديل‌ آن‌ نيست‌ و هيچ‌ كس‌ نمي‌تواند حكم‌ كلماتش‌ را تغيير دهد «و جز او هرگز هيچ‌ پشت‌ و پناهي‌ نيابي‌» ملتحد: پناهگاه‌ است‌. يعني‌: اگر قرآن‌ رانخواني‌، به‌ احكام‌ آن‌ عمل‌ نكني‌ و از آن‌ پيروي‌ ننمايي‌، هرگز مكان‌ و مرجعي‌ را نخواهي‌ يافت‌ كه‌ بدان‌ پناه‌ بري‌ تا تو را از عذاب‌ خداوند(ج) نگه‌ دارد.
 
آيه  203
‏متن آيه : ‏
‏ وَاذْكُرُواْ اللّهَ فِي أَيَّامٍ مَّعْدُودَاتٍ فَمَن تَعَجَّلَ فِي يَوْمَيْنِ فَلاَ إِثْمَ عَلَيْهِ وَمَن تَأَخَّرَ فَلا إِثْمَ عَلَيْهِ لِمَنِ اتَّقَى وَاتَّقُواْ اللّهَ وَاعْلَمُوا أَنَّكُمْ إِلَيْهِ تُحْشَرُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و خدا را در روزهايي‌ معين‌ ياد كنيد» كه‌ عبارت‌اند از: روزهاي‌ يازدهم، دوازدهم‌ و سيزدهم‌ ذي‌الحجه‌ كه‌ روزهاي‌ زدن‌ جمرات‌ در مني‌ بوده‌ و بي‌ هيچ‌اختلافي‌، ايام‌ تشريق‌ مي‌باشند. البته‌ ذكري‌ كه‌ بدان‌ مأمور شده‌اند؛ تكبير گفتن ‌حجاج‌ در هنگام‌ زدن‌ جمرات‌ (سنگريزه‌ها) در مني، و تكبير گفتن‌ ساير مسلمين‌ در مناطق‌ و سرزمينهايشان‌ در تمام‌ جهان‌ بعد از نمازها و غير آن، از صبح‌ روزعرفه‌ تا بعد از نماز عصر آخرين‌ روز از ايام‌ تشريق‌ است‌. و در اين‌ ذكر، حاجي‌ وغير آن‌ برابرند، جز اين‌ كه‌ غير حاجي‌، در روز عرفه‌ تكبير مي‌گويد، اما حاجي‌ درآن‌ تلبيه‌ مي‌گويد «پس‌ هر كس‌ شتاب‌ كرد» به‌ خارج‌ شدن‌ از مني‌ و بنابراين، اعمال‌ مربوطه‌ «را در دو روز» انجام‌ داد «گناهي‌ بر او نيست‌» يعني: هر كس‌ در روز دوم‌ از ايام‌ تشريق، جمرات‌ را زد و از مني‌ بيرون‌ رفت، گناهي‌ بر او نيست‌ «وهر كس‌ تأخير كرد» و جمرات‌ را در روز سوم‌ نيز زد، آن‌گاه‌ از مني‌ كوچ‌ نمود، نيز«گناهي‌ بر او نيست‌» چون‌ هر دو صورت‌ مباح‌ است‌ و حاجي‌ ميان‌ هر دو امر مخير مي‌باشد. اما ماندن‌ در مني‌ به‌ مدت‌ سه‌ شب‌ و سه روز براي‌ زدن‌ جمرات، بهتراست‌ «براي‌ كسي‌ كه‌ تقوي‌ پيشه‌كرده‌ است‌» و در حج‌ خويش‌، از خدا پروا داشته‌است‌. يعني: گناه‌ به‌ كسي‌ تعلق‌ نمي‌گيرد كه‌ در حج‌ خويش‌ تقوي‌ داشته‌ باشد. بعضي‌ در معني‌ آن‌ مي‌گويند: گناه‌ به‌ كسي‌ تعلق‌ نمي‌گيرد كه‌ بعد از بازگشتن‌ از حج‌ تقوي‌ را رعايت‌ كند و از تمام‌ گناهان‌ بپرهيزد «و از خدا پروا كنيد و بدانيد كه‌ درپيشگاه‌ او محشور خواهيد شد» در آخرت، پس‌ شما را در برابر اعمالتان‌ جزامي‌دهد.
بدين‌سان‌، خداوند متعال‌ در هشت‌ آيه‌ - يعني‌ از آيه‌ 196 تا 203 - به‌ بيان‌عمده‌ احكام‌ حج‌ و عمره‌ و ارشادات‌ خويش‌ در آنها پرداخت‌. كه‌ ما در ضمن‌آيات، نظر فقها را نيز تا آنجا كه‌ مجال‌ بود، به‌ اجمال‌ نقل‌ كرديم[10]
قابل‌ ذكر است‌ كه‌ مناسك‌ حج‌ در ميان‌ اعراب‌ جاهليت‌، از زمان‌ ابراهيم‌ واسماعيل‌ عليهما السلام‌ شناخته‌ بوده‌ و اسلام‌ نيز كه‌ آمد؛ بعد از زدودن‌ انواع‌ شرك‌ و منكرات‌ از دامن‌ آن، آن‌ را به‌ حال‌ خود ابقا كرد، ولي‌ در آن‌ برخي‌ از مناسك‌ را افزود. يادآور مي‌شويم‌ كه‌ خداوند متعال‌، فريضه‌ حج‌ را در سال‌ ششم‌ هجري ‌بر مسلمانان‌ با اين‌ فرموده‌اش: ﴿ وَلِلّهِ عَلَى النَّاسِ حِجُّ الْبَيْتِ مَنِ اسْتَطَاعَ إِلَيْهِ سَبِيلاً ﴾ «آل‌عمران‌/ 97»، فرض‌ گردانيد و اولين‌ حجي‌ كه‌ مسلمانان‌ انجام‌ دادند، در سال‌ نهم‌هجري‌ به‌ امارت‌ ابوبكر صديق‌(رض) بود، سپس‌ رسول‌خداص خود در سال‌ دهم ‌هجري‌ عازم‌ حج‌ گرديدند و مناسك‌ رابه‌جاي‌ آوردند. همچنين‌ آن‌ حضرت‌ص در تمام‌ عمرشان‌ چهار عمره‌ زير را به‌ جاي‌ آورده‌اند كه‌ همه‌ آنها در ماه‌ذي‌القعده‌ بود:
1- عمره‌ حديبيه، در ذي‌القعده‌ سال‌ ششم‌.
2- عمره‌ قضاء، در ذي‌القعده‌ سال‌ هفتم‌.
3- عمره‌ جعرانه، در ذي‌القعده‌ سال‌ هشتم‌.
4- عمره‌ همراه‌ با حج، در ذي‌القعده‌ سال‌ دهم‌.
در حديث‌ شريف‌ آمده‌ است: «اداي‌ عمره‌اي‌ در رمضان، معادل‌ با اداي‌ حجي‌ است ‌كه‌ همراه‌ با من‌ انجام‌ شده ‌باشد».
بايد دانست‌ كه: علما در فرضيت‌ حج‌ اتفاق‌نظر، ولي‌ در فرضيت‌ عمره ‌اختلاف ‌نظر دارند. شافعي‌ها و حنبلي‌ها مي‌گويند: عمره‌ نيز چون‌ حج‌ فرض‌است‌. اما مالكي‌ها و حنفي‌ها بر آنند كه‌ عمره‌ سنت‌ است‌. همچنين‌ علما در اين‌باره‌ كه‌ كدام‌ يك‌ از حج‌ «قران، تمتع‌ و مفرد» بهتر است‌ و فضيلت‌ بيشتري‌ دارد؛ اختلاف‌نظر دارند. احناف‌ بر آنند كه‌ حج‌ «قران‌» افضل‌ است، سپس‌ حج‌«تمتع‌» و بعد از آن‌ حج‌ «مفرد». مالكي‌ها و شافعي‌ها عكس‌ آن‌ رامي‌گويند و حنبلي‌ها برآنند كه‌ بهتر از همه‌ «تمتع‌»، سپس‌ «افراد» و بعد از آن‌ حج‌ «قران‌» است‌. تعريف‌ افراد، تمتع‌ و قران‌ به‌ اجمال‌ اين‌ است: 
1- حج‌ افراد: احرام‌ بستن‌ فقط براي‌ حج، سپس‌ احرام‌ بستن‌ براي‌ عمره‌ بعد از به‌اتمام‌ رساندن‌ حج‌ است‌.
2- حج‌ تمتع: مخصوص‌ حاجي‌ آفاقي‌ است‌ و عبارت‌ است‌ از: احرام‌ بستن‌ براي‌عمره‌ در ماههاي‌ حج‌ از ميقات، سپس‌ احرام‌ بستن‌ براي‌ حج‌ از مكه‌ مكرمه‌.
3- حج‌ قران: آن‌ است‌ كه‌ شخص‌ براي‌ حج‌ و عمره‌ با هم‌ يك‌جا احرام‌ ببندد، يابه‌ يكي‌ از آنها احرام‌ ببندد، سپس‌ ديگري‌ را در آن‌ - در يكسال‌ و در ماههاي‌حج‌ - داخل‌ گرداند.
در اينجا به‌طور فهرست‌وار به‌ احكام‌ ذكر شده‌ در اين‌ آيات‌ اشاره‌ مي‌كنيم: 
1- اداي‌ تام‌ و كامل‌ حج‌ و عمره‌.
2- حكم‌ احصار، كه‌ تعريف‌ آن‌ گذشت.
3- احرام‌ بستن‌.
4- ذبح‌ هدي‌.
5- جزاي‌ (فديه) تراشيدن‌ سر در حال‌ احرام‌.
6- فديه‌ حج‌ تمتع‌.
7- وقت‌ حج‌.
8- حكم‌ مقيمان‌ مسجدالحرام‌.
9- ممنوعات‌ احرام‌.
10- تجارت‌ در حج‌.
11- اصل‌ برابري‌ و مساوات‌ و نفي‌ امتيازات‌ جاهلي‌ در حج‌.
12- دعا و ذكر در حج‌.
13- استغفار در حج‌.
14- رمي‌ جمرات‌.
15- وقوف‌ به‌ عرفه‌.
16- تكبيرگفتن‌ و اوقات‌ آن‌ در ايام‌ حج‌.
17- تلبيه‌ گفتن‌.
[10] تفصیل این احکام را باید در کتب جست.<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="text" href="w:text:2511.txt"> آيه  28</a><a class="text" href="w:text:2512.txt"> آيه  29</a><a class="text" href="w:text:2513.txt"> آيه  30</a><a class="text" href="w:text:2514.txt">آيه  31</a><a class="text" href="w:text:2515.txt"> آيه  32</a><a class="text" href="w:text:2516.txt">آيه  33</a><a class="text" href="w:text:2517.txt"> آيه  34</a></body></html>سوره كهف آيه  28
‏متن آيه : ‏
‏ وَاصْبِرْ نَفْسَكَ مَعَ الَّذِينَ يَدْعُونَ رَبَّهُم بِالْغَدَاةِ وَالْعَشِيِّ يُرِيدُونَ وَجْهَهُ وَلَا تَعْدُ عَيْنَاكَ عَنْهُمْ تُرِيدُ زِينَةَ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَلَا تُطِعْ مَنْ أَغْفَلْنَا قَلْبَهُ عَن ذِكْرِنَا وَاتَّبَعَ هَوَاهُ وَكَانَ أَمْرُهُ فُرُطاً ‏
 
‏ترجمه : 