مدند، آن‌حضرت‌ص به‌ آنها فرمود: «سوگند به‌ خدا كه‌ من‌ شما را به‌ جنگيدن‌ در ماه‌ حرام‌ دستور نداده‌ بودم‌». آن‌ حضرتص، غنايم‌ را نيز از ايشان‌ تحويل‌ نگرفتند. ازسوي‌ ديگر، مشركان‌ هم‌ اين‌ موضوع‌ را دست‌آويز خويش‌ قرار داده، پيامبرص رامورد سرزنش‌ قرار مي‌دادند كه‌ مقدسات‌ را زير پا مي‌گذارد و حرمتها را مي‌شكند! همان‌ بود كه‌ آيه‌كريمه‌ نازل‌ شد. آن‌گاه‌ رسول‌ خداص غنايم‌ را تحويل‌ گرفتند.
آيه‌ كريمه‌ بر حرمت‌ جنگ‌ در ماههاي‌ حرام‌ دلالت‌ مي‌كند، ليكن‌ جمهور علمابر آنند كه‌ حكم‌ اين‌ آيه‌ كريمه‌ به‌ آيه‌ (5) از سوره‌ «توبه‌» منسوخ‌ شده‌، لذاجنگيدن‌ با مشركان‌ در ماههاي‌ حرام‌ مباح‌ است‌. چنانچه‌ رسول‌ خداص خود با قبيله‌ هوازن‌ در حنين‌ و با قبيله‌ ثقيف‌ در طايف‌ جنگيدند و اين‌ در ماه‌ حرام‌ بود.
بيان‌ برخي‌ از احكام: 
1- مالك‌ و ابوحنيفه‌ بر آنند كه‌ ارتداد هدر دهنده‌ و از بين‌برنده‌ اعمال‌ نيك‌است، حتي‌ اگر مرتد مجددا به‌ اسلام‌ برگردد. ولي‌ شافعي‌ مي‌گويد: هدر رفتن‌عمل‌ مرتد، مشروط به‌ آن‌ است‌ كه‌ او بر كفر بميرد.
2- حنفي‌ها بر آنند كه‌ مستحب‌ است‌ تا مرتد به‌ توبه‌ فرا خوانده‌ شود و اسلام‌ بروي‌ عرضه‌ گردد، ليكن‌ اين‌ كار واجب‌ نيست، اما جمهور فقها بر آنند كه ‌فراخواندن‌ وي‌ به‌ توبه‌ قبل‌ از كشتنش‌ - تا سه‌ بار - واجب‌ است‌.
3- ميراث‌ مرتد: از نظر ابوحنيفه: آنچه‌ كه‌ مرتد در حال‌ ارتداد خويش‌ به‌ دست‌آورده‌ است، مال‌ «في‌ء» است‌ و به‌ بيت‌المال‌ مربوط مي‌شود، ولي‌ آنچه‌ كه‌ در حال‌ اسلام‌ به‌ دست‌ آورده‌ و سپس‌ مرتد شده، به‌ ورثه‌ مسلمانش‌ تعلق‌ مي‌گيرد. اما مالك‌، شافعي‌ و احمد بر آنند كه‌ ميراث‌ وي‌ در هر حال‌ متعلق‌ به‌ بيت‌المال‌ مي‌باشد.
 
سوره مريم آيه  66
‏متن آيه : ‏
‏ وَيَقُولُ الْإِنسَانُ أَئِذَا مَا مِتُّ لَسَوْفَ أُخْرَجُ حَيّاً ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و انسان‌ مي‌گويد» مراد از انسان‌ در اينجا: انسان‌ كافر است‌ «آيا وقتي‌ بميرم‌، راستي‌ بيرون‌ آورده‌ خواهم‌ شد» از قبر «زنده‌ شده‌؟» استفهام‌ در اينجا مفيد انكار و استبعاد است‌.
ابن‌ عباس‌ك در بيان‌ سبب‌ نزول‌ آيه‌ كريمه‌ مي‌گويد: اين‌ آيه‌ درباره‌ وليد بن ‌مغيره‌ و يارانش‌ نازل‌ شد.
پاسخ‌ آن‌ انسان‌ كافر منكر معاد اين‌ است‌:
 
سوره مريم آيه  67
‏متن آيه : ‏
‏ أَوَلَا يَذْكُرُ الْإِنسَانُ أَنَّا خَلَقْنَاهُ مِن قَبْلُ وَلَمْ يَكُ شَيْئاً ‏
 
‏ترجمه : ‏
«آيا انسان‌ به‌ ياد نمي‌آورد كه‌ ما قبلا او را آفريده‌ايم‌ و حال‌ آن‌كه‌ چيزي‌ نبوده ‌است‌؟» يعني‌: آيا اين‌ انسان‌ منكر رستاخيز، در آغاز آفرينش‌ خود نمي‌انديشد و در اين‌ حقيقت‌ تأمل‌ نمي‌كند كه‌ قبل‌ از آفرينش‌ به‌ كلي‌ معدوم‌ بوده‌ است‌ و ما او را ايجاد كرده‌ايم‌؟ اگر او در اين‌ حقايق‌ تأمل‌ كند، از آن‌ به‌ امكان‌ اعاده‌ آفرينش ‌راه‌يافته‌ و خيلي‌ ساده‌ به‌ اين‌ حقيقت‌ مي‌رسد زيرا مسلما ابتداي‌ آفرينش‌ يك ‌موجود از بازآفريني‌ و اعاده‌ آن‌ دشوارتر و شگفت‌ انگيزتر است‌.
 
	سوره مريم آيه  68‏متن آيه : ‏‏ فَوَرَبِّكَ لَنَحْشُرَنَّهُمْ وَالشَّيَاطِينَ ثُمَّ لَنُحْضِرَنَّهُمْ حَوْلَ جَهَنَّمَ جِثِيّاً ‏
 آيه  69‏متن آيه : ‏‏ ثُمَّ لَنَنزِعَنَّ مِن كُلِّ شِيعَةٍ أَيُّهُمْ أَشَدُّ عَلَى الرَّحْمَنِ عِتِيّاً ‏
‏ترجمه : ‏
«پس‌ به‌ پروردگارت‌ سوگند كه‌ البته‌ آنان‌ را با شياطين‌ محشور مي‌سازيم‌» يعني‌: آنان‌ را بعد از بيرون‌ آوردن‌ از قبرهايشان‌ همراه‌ با شياطينشان‌ كه‌ گمراهشان ‌ساخته‌اند، به‌سوي‌ محشر گرد مي‌آوريم‌ «سپس‌ در حالي‌ كه‌ به‌ زانو در افتاده‌ اند» ازفرط آنچه‌ كه‌ به‌ آنان‌ از هول‌ موقف‌ قيامت‌ و ترس‌ از حساب‌ دست‌ مي‌دهد؛ «همه ‌آنها را پيرامون‌ جهنم‌ حاضر مي‌گردانيم‌. آن‌گاه‌ از هر شيعه‌اي‌ كساني‌ از آنان‌ را كه‌ بر خداي ‌رحمان‌ سركش‌تر بوده‌اند، بيرون‌ مي‌كشيم‌» يعني‌: از هر دسته‌ و طايفه‌اي‌ از طوايف ‌گمراهي‌ و فساد، سركش‌ترين‌ و نافرمان‌ترين‌ آنها را كه‌ عبارت‌ از رهبران‌ و رؤساي ‌شر و فسادند، جدا مي‌كنيم‌ و بيرون‌ مي‌كشيم‌. شيعه‌: فرقه‌ يا گروهي‌ است‌ كه‌ در عقيده‌، يا در مذهب‌، يا در انديشه‌ بر يك‌ رأي‌ متفق‌ باشد.
 
سوره مريم آيه  70
‏متن آيه : ‏
‏ ثُمَّ لَنَحْنُ أَعْلَمُ بِالَّذِينَ هُمْ أَوْلَى بِهَا صِلِيّاً ‏
 
‏ترجمه : ‏
«پس‌ از آن‌، خود به‌ كساني‌ كه‌ به‌ درآمدن‌ در دوزخ‌ سزاوارترند، داناتريم‌» يعني‌: قطعا همان‌ گروهي‌ كه‌ در برابر خداي‌ رحمان‌ سركش‌ترند، همانان‌ به‌ سوختن‌ در آتش‌ هم‌ سزاوارترند.
	سوره مريم آيه  71
‏متن آيه : ‏
‏ وَإِن مِّنكُمْ إِلَّا وَارِدُهَا كَانَ عَلَى رَبِّكَ حَتْماً مَّقْضِيّاً ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و از شما هيچ‌ كس‌ نيست‌ مگر اين‌كه‌ وارد شونده‌ آن‌ است‌» يعني‌: اي‌ فرزندان ‌آدم‌! هيچ‌ يك‌ از شما نيست‌ مگر اين‌كه‌ به‌ دوزخ‌ وارد خواهد شد. ورود: به‌ معني ‌مرور و گذشتن‌ از پل ‌«صراط» است‌ «اين‌ امر بر پروردگارت‌ حكمي‌ حتمي ‌است‌» يعني‌: عبور از دوزخ‌، امري‌ محتوم‌ و قطعي‌ است‌ كه‌ خداي‌ سبحان‌ آن‌ را فيصله‌ كرده‌ و خواه‌ناخواه‌ روي‌ مي‌دهد.
در اين‌باره‌ احاديثي‌ هم‌ آمده‌ است‌؛ از آن‌ جمله‌ حديث‌ شريف‌ ذيل‌ به‌ روايت ‌ابن‌مسعود(رض) از رسول‌ خداص است‌ كه‌ فرمودند: «مردم‌ همگي‌ به‌ صراط وارد مي‌شوند و ورود آنان‌ ايستادنشان‌ پيرامون‌ دوزخ‌ است‌ پس‌ با اعمال‌ خويش‌ از صراط مي‌گذرند؛ از آنان‌ كساني‌ هستند كه‌ مانند برق‌ مي‌گذرند و از آنان‌ كساني ‌هستند كه‌ مانند باد مي‌گذرند ـ همچون‌ اسبان‌ نيكو و تيزتك‌ ـ و از آنان‌ كساني ‌هستند كه‌ مانند شتران‌ نيكو و اصيل‌ مي‌گذرند و از آنان‌ كساني‌ هستند كه‌ مانند دويدن‌ يك‌ مرد مي‌گذرند تا بدانجا كه‌ آخرين‌ آنان‌ در گذشتن‌ از صراط، مردي ‌است‌ كه‌ نور وي‌ در موضع‌ دو انگشت‌ ابهام‌ پاهايش‌ مي‌باشد و درحالي‌ از آن ‌مي‌گذرد كه‌ صراط او را برمي‌گرداند تا به‌ زير اندازد. صراط پلي‌ لغزنده‌ است‌ كه‌پاها در آن‌ قرار نمي‌گيرد، بر آن‌ خاري‌ مانند خار حسك‌[2] وجود دارد، بر دوكناره‌ صراط فرشتگاني‌ هستند كه‌ همراه‌ آنان‌ قلابهايي‌ از آتش‌ است‌ و مردم‌ را به‌وسيله‌ آن‌ مي‌ربايند تا به‌ دوزخ‌ درافگنند».
 
[2] نوعي‌ خار در نجد است‌ كه‌ آن‌ را «سعدان‌» نيز مي‌نامند.
	سوره مريم آيه  72
‏متن آيه : ‏
‏ ثُمَّ نُنَجِّي الَّذِينَ اتَّقَوا وَّنَذَرُ الظَّالِمِينَ فِيهَا جِثِيّاً ‏
 
‏ترجمه : ‏
«آن‌گاه‌ كساني‌ را كه‌ تقوي‌ پيشه‌ بوده‌ا