ر تعيين‌ شده‌ خود مي‌باشند.
4- زنان‌ مطلقه‌اي‌ كه‌ مورد آميزش‌ قرار گرفته‌ اند، اما مهري‌ برايشان‌ مقررنگرديده، كه‌ اين‌ دسته‌ از زنان‌، بدون‌ هيچ‌گونه‌ خلافي‌ مستحق‌ مهر مثل‌ خودمي‌باشند. يعني: بايد ديده‌ شود كه‌ مهر امثالشان‌ از زنان‌ و دختران‌ خانواده‌ و اقربا و خويشاوندانشان‌ چه‌ مقدار بوده، پس‌ آنان‌ نيز همان‌ مقدار را دريافت‌ مي‌كنند.
 
 ﴿ سوره‌ حج ﴾
مدنی‌ است‌ و داراي‌ (78) آيه‌ است‌.
 
وجه‌ تسميه: اين‌ سوره‌ به‌سبب‌ اعلان‌ فريضه‌ حج‌ در آن‌ براي‌ مردم‌ بر زبان ‌ابراهيم‌ خليل‌(ع) بعد از بناي‌ بيت‌ عتيق‌ الهي‌، به‌نام‌ «حج‌» ناميده‌ شد.
اين‌ سوره‌ مباركه‌ دربرگيرنده‌ احكامي‌ چون‌ فرضيت‌ حج‌ و مشروعيت‌ جهاد مسلحانه‌ است‌ و هرچند بيان‌ احكام‌ از ويژگي‌هاي‌ سوره‌هاي‌ مدني‌ است‌ اما در عين‌ حال‌ اين‌ سوره‌ از موضوعات‌ سور مكي‌، چون‌ ايمان‌ به‌ خداي‌ عزوجل‌، توحيد و معاد نيز سخن‌ مي‌گويد، از اين ‌روي‌ جمهور علما بر آنند كه‌ اين‌ سوره‌، ازآيات‌ مكي‌ و مدني‌ هر دو متشكل‌ شده‌ است‌.
سوره حج آيه  1
‏متن آيه : ‏
‏ يَا أَيُّهَا النَّاسُ اتَّقُوا رَبَّكُمْ إِنَّ زَلْزَلَةَ السَّاعَةِ شَيْءٌ عَظِيمٌ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«هان‌ اي‌ مردم‌! از پروردگارتان‌ تقوي‌ كنيد» يعني: از عذاب‌ وي‌ پروا كنيد و خود را به‌وسيله‌ طاعتش‌ ـ يعني‌ با انجام‌ دادن‌ واجبات‌ و ترك‌ محرمات‌ ـ از عذابش‌ درپناه‌ امني‌ قرار دهيد زيرا تقوي‌ ملكه‌اي‌ در نهاد آدمي‌ است‌ كه‌ اثر اعمال‌ نيك‌ است‌ پس‌ امر به‌ تقوا در واقع‌ امر به‌ همه‌ آن‌ اعمال‌ نيك‌ مي‌باشد «چراكه‌ زلزله‌ قيامت‌ چيز بزرگي‌ است‌» و بسيار هولناك‌ و سهمگين‌ است‌. اين‌ همان‌ زلزله‌اي‌ است‌ كه‌ يكي ‌از نشانه‌هاي‌ قيامت‌ مي‌باشد و به‌ قول‌ جمهور علما، قبل‌ از برپايي‌ روز قيامت‌ در دنيا روي‌ مي‌دهد. اما به‌قولي: اين‌ زلزله‌ با نفخه‌ قيامت‌ همراه‌ است‌، كه‌ ابن‌جرير اين‌ قول‌ را ترجيح‌ داده‌ و به‌ احاديثي‌ نيز استدلال‌ كرده‌ است‌.
 
	سوره حج آيه  2
‏متن آيه : ‏
‏ يَوْمَ تَرَوْنَهَا تَذْهَلُ كُلُّ مُرْضِعَةٍ عَمَّا أَرْضَعَتْ وَتَضَعُ كُلُّ ذَاتِ حَمْلٍ حَمْلَهَا وَتَرَى النَّاسَ سُكَارَى وَمَا هُم بِسُكَارَى وَلَكِنَّ عَذَابَ اللَّهِ شَدِيدٌ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«روزي‌ كه‌ آن‌ را» يعني: آن‌ زلزله‌ يا قيامت‌ را «ببينيد، هر شيردهنده‌اي‌ از آن‌ كس‌ كه‌ شير مي‌دهد، غافل‌ مي‌شود» يعني: هر شيردهنده‌اي‌ از نوزاد شيري‌اش‌ غافل ‌مي‌شود و او را فراموش‌ مي‌كند، آن‌ گونه‌ كه‌ پنداري‌ اصلا نوزاد شير خواري ‌نداشته ‌است‌. و اين‌ از شدت‌ هول‌ و سهمگيني‌ آن‌ زلزله‌ يا از شدت‌ هول‌ و سهمگيني ‌قيامت‌ است‌ «و هر آبستني‌ بار خود را فرو مي‌نهد» يعني: جنين‌ خود را از شدت‌ هول‌و هراس‌ بي‌اختيار فرومي‌افگند، بي‌ آن‌كه‌ موعد وضع‌ حملش‌ فرارسيده‌ باشد «ومردم‌ را مست‌ مي‌بيني‌» يعني: بيننده‌ مردم‌ را چنان‌ مي‌بيند كه‌ گويي‌ مست‌ اند «وحال‌ آن‌كه‌ مست‌ نيستند» در واقع‌ و حقيقت‌ امر «ولي‌ عذاب‌ خدا شديد است‌» پس ‌به‌سبب‌ اين‌ شدت‌ و هول‌ بزرگ‌، عقل‌ هايشان‌ از سرشان‌ مي‌پرد و فهم‌ هايشان‌ آشفته‌ و مشوش‌ مي‌گردد و بنابراين‌، مانند شخص‌ مست‌، مدهوش‌ مي‌شوند.
روايت‌ شده‌ است‌ كه‌ اين‌ دو آيه‌ شب‌ هنگام‌ در غزوه‌ بني‌مصطلق‌ نازل‌ شد و رسول‌ خدا ص آن‌ را بر مردم‌ خواندند و مردم‌ در هيچ‌ زمان‌ ديگري‌ بيش‌ از آن ‌شب‌ چنان‌ گريان‌ و پريشان‌ ديده‌ نشده‌ بودند به‌ طوري‌كه‌ همه‌ يا غرق‌ گريه‌ بودند، يا غرق‌ اندوه‌ و تفكر.
 
	سوره حج آيه  3
‏متن آيه : ‏
‏ وَمِنَ النَّاسِ مَن يُجَادِلُ فِي اللَّهِ بِغَيْرِ عِلْمٍ وَيَتَّبِعُ كُلَّ شَيْطَانٍ مَّرِيدٍ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و برخي‌ از مردم‌ بدون‌ هيچ‌ علمي‌ در باره‌ الله مجادله‌ مي‌كنند» يعني: با وجود پيش ‌روي‌ داشتن‌ چنان‌ روزي‌، باز هم‌ كساني‌ از مردم‌ هستند كه‌ در امر قدرت ‌خداي‌ بزرگ‌، بگومگو و جدال‌ مي‌كنند و مي‌پندارند كه‌ باري‌ تعالي‌ قادر به ‌برانگيختنشان‌ نيست‌، اين‌ مجادله‌ و ستيز نه‌ مبتني‌ بر دانشي‌ است‌ و نه‌ مبتني‌ برحجتي‌ كه‌ جدل‌پيشه‌گان‌ آن‌ را به‌ ميدان‌ افگنند بلكه‌ فقط و فقط بر اوهام‌ و خيالاتي ‌صرف‌ متكي‌ مي‌باشد كه‌ آنها با استناد به‌ آن‌، اخبار و پيام‌هاي‌ خداي‌سبحان‌ را كه ‌بر زبان‌ پيامبرانش‌ به‌سوي‌ بشر مي‌فرستد، رد مي‌كنند «و پيروي‌ مي‌كنند» در آنچه ‌كه‌ مي‌گويند، مي‌پراكنند، بدان‌ احتجاج‌ مي‌ورزند و از آن‌ دفاع‌ مي‌كنند؛ «هر شيطان‌ متمردي‌ را» كه‌ در برابر خداي‌ عزوجل‌ سركشي‌ اختيار كرده‌ است‌. مراد: ابليس‌، لشكريانش‌ و سردمداران‌ كفارند كه‌ پيروانشان‌ را با سخنان‌ آراسته ‌ظاهر فريب‌، به‌سوي‌ كفر فرا مي‌خوانند.
در بيان‌ سبب‌ نزول‌ آمده‌ است: اين‌ آيه‌ درباره‌ وليدبن‌ مغيره‌ و عتبه‌بن‌ ربيعه‌، يا در باره‌ نضربن‌ حارث‌ نازل‌ شد.
 
	سوره حج آيه  4
‏متن آيه : ‏
‏ كُتِبَ عَلَيْهِ أَنَّهُ مَن تَوَلَّاهُ فَأَنَّهُ يُضِلُّهُ وَيَهْدِيهِ إِلَى عَذَابِ السَّعِيرِ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«بر او نوشته‌ شده‌ است‌» يعني: بر شيطان‌؛ اعم‌ از شيطان‌ جن‌ و شيطان‌ انس‌، نوشته‌ و مقرر شده ‌است‌ «كه‌ هر كس‌ او را به‌ دوستي‌ گيرد» يعني: هر كس‌ از شيطان ‌پيروي‌ كرده‌ او را به‌ دوستي‌ گيرد و سخنش‌ را تصديق‌ نموده‌ و باور به‌ انبيا‡ و كتب‌ آسماني‌ را فرو گذارد؛ «قطعا او گمراهش‌ مي‌كند» يعني: شأن‌ شيطان‌ اين ‌است‌ كه‌ پيرو و دوست‌ خويش‌ را از راه‌ حق‌ به‌ بيراهه‌ مي‌برد «و به‌ عذاب‌ آتشش‌ مي‌كشاند» يعني: شيطان‌ دوستانش‌ را به‌ راهي‌ وا مي‌دارد كه‌ انجام‌ آن‌، عذاب‌ آتش‌ جهنم‌ است‌.
 
سوره حج آيه  5
‏متن آيه : ‏
‏ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِن كُنتُمْ فِي رَيْبٍ مِّنَ الْبَعْثِ فَإِنَّا خَلَقْنَاكُم مِّن تُرَابٍ ثُمَّ مِن نُّطْفَةٍ ثُمَّ مِنْ عَلَقَةٍ ثُمَّ مِن مُّضْغَةٍ مُّخَلَّقَةٍ وَغَيْرِ مُخَلَّقَةٍ لِّنُبَيِّنَ لَكُمْ وَنُقِرُّ فِي الْأَرْحَامِ مَا نَشَاء إِلَى أَجَلٍ مُّسَمًّى ثُمَّ نُخْرِجُكُمْ طِفْلاً ثُمَّ لِتَبْلُغُوا أَشُدَّكُمْ وَمِنكُم مَّن يُتَوَفَّى وَمِنكُم مَّن يُرَدُّ إِلَى أَرْذَلِ الْعُمُرِ لِكَيْلَا يَعْلَمَ مِن بَعْدِ عِلْمٍ شَيْئاً وَتَرَى الْأَرْضَ هَامِدَةً فَإِذَا أَنزَلْنَا عَلَيْهَا الْمَاء اهْتَزَّتْ وَرَبَتْ وَأَنبَتَتْ مِن كُلِّ زَوْجٍ بَهِيجٍ ‏
 
‏ترجمه : ‏
در آيات‌ قبل‌ دانستيم‌ كه‌ مانع‌ اساسي‌ فراراه‌ تقوا، جهل‌ به‌ الوهيت‌ و وحداني