، اگر اين‌ كار برايش‌ ميسر و مقدور است‌ زيرا پيروزي‌ براي‌ تو از آسمان ‌مي‌آيد «آن‌گاه‌ بنگرد كه‌ آيا اين‌ تدبير او چيزي‌ را كه‌ مايه‌ خشمش‌ شده ‌است‌ از ميان‌ مي‌برد» يعني: سپس‌ بنگرد كه‌ آيا آنچه‌ كه‌ او را در مورد ياري‌ دادن‌ خداي‌ عزوجل‌ به‌ پيامبرش‌ خشمگين‌ كرده‌ است‌، از بين‌ مي‌رود؟
حاصل‌ معني‌ اين‌ است: همان‌طوري‌ كه‌ رسيدن‌ او به‌ آسمان‌ غير ممكن‌ است‌، ياري‌ دادن‌ محمد ص نيز از سوي‌ حق‌ تعالي‌ اجتناب‌ناپذير و امري‌ قطعي‌ و غيرقابل‌برگشت‌ است‌. به‌قولي: معناي‌ ﴿ فَلْيَمْدُدْ بِسَبَبٍ إِلَى السَّمَاء﴾  اين‌ است: بايد اين ‌پندارگر، ريسماني‌ را به‌ سقف‌ خانه‌اش‌ بياويزد زيرا هر چيزي‌ كه‌ بر فراز سر انسان‌باشد، لغتا «سماء» ناميده‌ مي‌شود و در اين‌ صورت‌، ﴿ثُمَّ لِيَقْطَعْ ﴾ اين‌ گونه‌ معني ‌مي‌شود: سپس‌ خود را حلق‌آويز كرده‌ و آن‌ ريسمان‌ را ببرد تا در اثر خفگي‌ بميرد آن‌گاه‌ بنگرد كه‌ آيا اين‌ كار و تدبيرش‌، آنچه‌ را كه‌ مايه‌ خشمش‌ شده ‌است‌ ازبين‌ مي‌برد و ياري ‌دادن‌ پيامبرص از سوي‌ خداوند(ج) قطع‌ مي‌شود؟ هرگز!.
ابن‌عباس‌(رض) مي‌گويد: «معني‌ چنين‌ است: هر كس‌ مي‌پندارد كه‌ خداي‌عزوجل‌ ياري‌ دهنده‌ محمد ص و كتاب‌ و دين‌ خويش‌ نيست‌ پس‌ اگر نصرت‌ خدا به‌ پيامبرش‌ او را بر سر خشم‌ مي‌آورد، بايد برود خودكشي‌ نمايد؛ زيرا خداي ‌عزوجل‌ خواه‌ناخواه‌ نصرت‌دهنده‌ پيامبر و دينش‌ مي‌باشد و اين‌ نصرت‌ هرگز قطع‌شدني‌ نيست‌». البته‌ اين‌ امر دعوت‌ به‌ انتحار نيست‌ بلكه‌ چنان‌ است‌ كه‌ مردم‌ عادتا مي‌گويند: هر كس‌ اين‌ امر را نمي‌پسندد، بگو آب‌ دريا را بياشامد، سر بر ديوار زند، به‌ آسمان‌ برود... و مانند آن‌ از تعبيرات‌ ديگر. چنين‌ تعبيراتي‌ براي‌ دادن‌ اين‌ معني‌ است‌ كه: از كار و تدبيرش‌ فايده‌اي‌ متصور نيست‌ و عكس‌ العملش ‌به‌جايي‌ نمي‌رسد. ابن‌كثير نيز آيه‌ كريمه‌ را همين‌ گونه‌ معني‌ كرده‌ است‌.
اين‌ آيه‌ براي‌ مسلمانان‌ بسي‌ اميد آفرين‌ است‌ زيرا گوياي‌ آن‌ است‌ كه‌ مسلمان ‌هرگز نبايد در نصرت‌ الهي‌ شك‌ كند و بايد در هر شرايطي‌ شكيبا بوده‌ و يقين‌ داشته ‌باشد كه‌ سرانجام‌ پيروزي‌ از آن‌ وي‌ است‌.
 
<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="text" href="w:text:2988.txt">آيه  16</a><a class="text" href="w:text:2989.txt">آيه  17</a><a class="text" href="w:text:2990.txt">آيه  18</a><a class="text" href="w:text:2991.txt">آيه  19</a><a class="text" href="w:text:2992.txt">آيه  20</a><a class="text" href="w:text:2993.txt"> آيه  21</a><a class="text" href="w:text:2994.txt">آيه  22</a><a class="text" href="w:text:2995.txt">آيه  23</a></body></html>سوره حج آيه  16
‏متن آيه : ‏
‏ وَكَذَلِكَ أَنزَلْنَاهُ آيَاتٍ بَيِّنَاتٍ وَأَنَّ اللَّهَ يَهْدِي مَن يُرِيدُ ‏
 
‏ترجمه : ‏
 «و بدين‌ گونه‌ قرآن‌ را آياتي‌ بينات‌ فرو فرستاديم‌» بينات: يعني‌ واضح‌ و روشن‌، داراي‌ دلالت‌ آشكار بر مدلولات‌ و معاني‌ خود و دربرگيرنده‌ حجت‌هاي‌ قاطع‌ ازجانب‌ خداوند(ج) بر مردم‌ «و بدانيد كه‌ خدا هركه‌ را بخواهد راه‌ مي‌نمايد» يعني: هركه‌ را كه‌ حق‌ تعالي‌ ابتداء اراده‌ هدايتش‌ را داشته ‌باشد، هدايت‌ مي‌كند. يا بر هدايت‌ كسي‌ كه‌ از قبل‌ هدايت‌شده‌ و ره‌يافته‌ باشد، مي‌افزايد ـ و قطعا او را در اين ‌كار، حكمت‌ تام‌ و حجت‌ قاطع‌ است‌.
	سوره حج آيه  17
‏متن آيه : ‏
‏ إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَالَّذِينَ هَادُوا وَالصَّابِئِينَ وَالنَّصَارَى وَالْمَجُوسَ وَالَّذِينَ أَشْرَكُوا إِنَّ اللَّهَ يَفْصِلُ بَيْنَهُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ إِنَّ اللَّهَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ شَهِيدٌ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«همانا كساني‌ كه‌ ايمان‌ آوردند» به‌ خدا(ج) و پيامبرش‌ ص ، كه‌ ايشان‌ مسلمانانند «و كساني‌ كه‌ يهودي‌ شدند» آنان‌ منتسبان‌ به‌ آيين‌ موسي‌(ع) اند «و صائبي‌ها» فرقه ‌معروفي‌اند كه‌ به‌ هيچ‌ يك‌ از آيين‌هاي‌ منتسب‌ به‌ انبيا‡ وابستگي‌ ندارند «و مسيحيان‌» يعني: منتسبان‌ به‌ آيين‌ عيسي‌(ع) «و مجوس‌» يعني: زرتشتيان‌ كه‌ آتش‌ را مي‌پرستند و برآنند كه‌ عالم‌ داراي‌ دو اصل‌ است: نور و ظلمت‌. به‌ قولي: آنان ‌در اصل‌ يكتاپرست‌ بوده‌ و كتابي‌ آسماني‌ نيز داشته‌اند، سپس‌ به‌ انحراف‌ كشيده ‌شدند و كتابشان‌ از ميانشان‌ برداشته‌ شد «و كساني‌ كه‌ شرك‌ ورزيدند» يعني: بت‌پرستان‌ و ساير مشركان‌ به‌ خداي‌ سبحان‌ «البته‌ خدا روز قيامت‌ ميانشان‌ داوري ‌مي‌كند» پس‌ مؤمنان‌ را به‌ بهشت‌ و كافران‌ را به‌ دوزخ‌ وارد مي‌كند. به‌ قولي‌، فصل ‌ميانشان‌ به‌ اين‌ معني‌ است: خداوند(ج) كساني‌ را كه‌ برحقند، از كساني‌ كه‌ بر باطلند، جدا و متمايز مي‌گرداند «بي‌گمان‌ خداوند بر همه‌ چيز گواه‌ است‌» اعم‌ از افعال‌ و اقوال‌ و غيره‌ امور خلقش‌ و ذره‌اي‌ از او پنهان‌ نمي‌ماند، از اين‌رو، حكم‌ وفيصله‌ حق‌ تعالي‌ در ميان‌ بندگانش‌ از روي‌ علم‌ است‌ پس‌ بايد هر شخصي‌ در عقيده ‌و شيوه‌ عملش‌ بنگرد كه‌ به‌ كدامين‌ راه‌ روان‌ مي‌باشد؟.
	آيه  244
‏متن آيه : ‏
‏ وَقَاتِلُواْ فِي سَبِيلِ اللّهِ وَاعْلَمُواْ أَنَّ اللّهَ سَمِيعٌ عَلِيمٌ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و در راه‌ خدا كارزار كنيد و بدانيد كه‌ خداوند شنواي‌ داناست‌» و از مرگ‌ نترسيد كه ‌جهاد عامل‌ مرگ‌ نيست، بلكه‌ جهاد براي‌ امت‌ اسلامي‌ حيات‌بخش‌ است‌. علما گفته‌ اند: بايد دانست‌ كه‌ عمر، سرنوشت، بليات‌ و امراض‌، همه‌ به‌ دست‌ بلا كيف‌خداوند متعال‌ است‌ و ايمان‌ به‌ اين‌ امر واجب‌ مي‌باشد، ولي‌ از آنجا كه‌ مقدرات ‌براي‌ ما شناخته‌ شده‌ نيست، لذا جايز است‌ تا به‌ منظور نگهداشت‌ خويش‌ ازناخوشي‌ها، به‌ اسباب‌ متوسل‌ شويم‌، از اشياي‌ ترسناك‌ قبل‌ از هجوم‌ آنهابپرهيزيم‌، و از قراردادن‌ خويش‌ در معرض‌ خطر نابودي‌ احتياط كنيم، اما اگر به‌رغم‌ به‌ كار بستن‌ وسايل‌ و گرفتن‌ احتياط، بنده‌ دچار بلا و مصيبتي‌ شد، بايد صبر وشكيبايي‌ را از دست‌ ندهد. در حديث‌ شريف‌ آمده‌ است‌ كه‌ رسول‌ خداص مردم‌ سرزمين‌ طاعون‌ زده‌ را از بيرون‌ آمدن‌ از آن‌ به‌ قصد فرار و مردم‌ خارج‌ از آن‌ منطقه‌ را از ورود به‌ آن‌ منع‌ كردند.
 
 سوره حج آيه  18
‏متن آيه : ‏
‏ أَلَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ يَسْجُدُ لَهُ مَن فِي السَّمَاوَاتِ وَمَن فِي الْأَرْضِ وَالشَّمْسُ وَالْقَمَرُ وَالنُّجُومُ وَالْجِبَالُ وَالشَّجَرُ وَالدَّوَابُّ وَكَثِيرٌ مِّنَ النَّاسِ وَكَثِيرٌ حَقَّ عَلَيْهِ الْعَذَابُ وَمَن يُهِنِ اللَّهُ فَمَا لَهُ مِن مُّكْرِمٍ إِنَّ اللَّهَ يَفْعَلُ مَا يَشَاءُ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«آيا ندانستي‌ كه‌ آنان‌ كه‌ در آسمانهايند براي‌ خدا سجده‌ مي‌كنند» از فرشتگان‌ «و آنان‌