 كه‌ در زمينند» از مؤمنان‌ انس‌ و جن‌ نيز براي‌ خدا سجده‌ مي‌كنند. مراد ازسجده‌ در اينجا: سجده‌ طاعت‌ است‌ كه‌ مخصوص‌ عقلا مي‌باشد «و» سجده‌مي‌كنند براي‌ او «خورشيد و ماه‌ و ستارگان‌ و كوهها و درختان‌ و چهارپايان‌» سجده‌ اينها: سجده‌ انقياد كامل‌ و تسليم ‌بودن‌ تام‌ و تمام‌ به‌ فرمان‌ حق‌ تعالي‌ است «و» سجده‌ مي‌كنند براي‌ باري‌ تعالي‌ «بسياري‌ از مردم‌» به‌ سجده‌ طاعت‌ «وبسياري‌ هم‌ هستند كه‌ عذاب‌ بر آنان‌ ثابت‌ شده‌ است‌» زيرا از سجده‌ اطاعت‌ براي‌خداوند متعال‌ سر باز مي‌زنند و بنابراين‌، عذاب‌ بر آنان‌ ثابت‌ و لازم‌ مي‌شود «و هركه‌ را خدا خوار كند» بدين‌سان‌ كه‌ او را كافري‌ بدبخت‌ گرداند «او را هيچ‌ گرامي‌دارنده‌اي‌ نيست‌» كه‌ خوشبخت‌ و عزيزش‌ گرداند. يعني: كساني‌ سجده‌ كردن ‌براي‌ خداي‌ عزوجل‌ را فقط به‌ اين‌ خاطر ترك‌ مي‌كنند كه‌ آن‌ را ذلت‌ و خواري‌اي ‌مي‌دانند، درحالي‌كه‌ سجده ‌كردن‌ براي‌ حق‌ تعالي‌ در حقيقت‌ كرامت‌ و عزتي‌ براي‌ راهيافتگان‌ است‌ و ترك‌ آن‌ از روي‌ تكبر، ذلت‌ بزرگي‌ است‌ كه‌ خداوند(ج) هركه ‌را بخواهد با آن‌ خوار و ذليل‌ مي‌گرداند.
در حديث‌ شريف‌ آمده‌ است: «چون‌ فرزند آدم‌ آيه‌ سجده‌ رابخواند، شيطان‌ به‌ كناري‌ خزيده‌ گريه‌ مي‌كند و مي‌گويد: اي‌ واي‌ بر من‌، فرزند آدم‌ مأمور به‌ سجده‌ كردن‌ شد و سجده‌ كرد پس‌ بهشت‌ از آن‌ وي‌ است‌ اما من‌ كه‌ به‌ سجده‌ مأمور شدم ‌از آن‌ سر باز زدم‌ لذا دوزخ‌ از آن‌ من‌ است‌». «هرآينه‌ خدا هر چه‌ بخواهد انجام‌ مي‌دهد» از آن‌ جمله‌، گرامي‌داشتن‌ و خوار ساختن‌ هر كس‌ كه‌ بخواهد.
اين‌ آيه‌ ـ چنان‌كه‌ از حديث‌ مذكور بر مي‌آيد ـ از آيات‌ سجده‌ تلاوت‌ است‌.
 
سوره حج آيه  19
‏متن آيه : ‏
‏ هَذَانِ خَصْمَانِ اخْتَصَمُوا فِي رَبِّهِمْ فَالَّذِينَ كَفَرُوا قُطِّعَتْ لَهُمْ ثِيَابٌ مِّن نَّارٍ يُصَبُّ مِن فَوْقِ رُؤُوسِهِمُ الْحَمِيمُ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«اين‌ دو فريق‌» كه‌ يك‌ گروه‌ از آنها يهود و نصاري‌ و صائبي‌ها و مجوس‌ و مشركان‌ و گروه‌ ديگر مسلمانانند، «دشمنان‌ يك‌ديگرند» به‌قولي‌ ديگر: مراد از دوفريق‌ دشمن‌؛ دو گروه‌ مؤمنان‌ و مشركاني‌ هستند كه‌ در روز بدر به‌ ميدان‌ مبارزه‌ آمدند پس‌ مراد از مؤمنان: حمزه‌ و علي‌ و عبيده‌(ج) و مراد از كافران: عتبه‌ و شيبه ‌فرزندان‌ ربيعه‌ و وليد فرزند عتبه‌ اند. مجاهد و عطاء مي‌گويند: «مراد از دو فريق‌، مؤمنان‌ و كافرانند به‌ طور عام‌، كه‌ اين‌ معني‌ شامل‌ بدريان‌ نيز مي‌شود». «كه‌ درباره‌ پروردگارشان‌» يعني: در باره‌ دينش‌، يا در باره‌ ذاتش‌، يا در باره‌ صفاتش‌، يا در باره‌ شريعت‌ مقرر وي‌ براي‌ بندگانش‌؛ «با هم‌ ستيزه‌ كردند پس‌ كساني‌ كه‌ كفر ورزيدند، برايشان‌ جامه‌هايي‌ از آتش‌ بريده‌ شده‌ است‌» يعني: آتش‌ دوزخ‌ به‌عنوان ‌لباسي‌ مناسب‌ حالشان‌ برايشان‌ آماده‌ شده‌ است‌ «از بالاي‌ سرشان‌ حميم‌ ريخته‌ مي‌شود» حميم: آب‌ جوشاني‌ است‌ كه‌ به‌ وسيله‌ آتش‌ جهنم‌ داغ‌ شده‌ است‌.
 
	سوره حج آيه  20
‏متن آيه : ‏
‏ يُصْهَرُ بِهِ مَا فِي بُطُونِهِمْ وَالْجُلُودُ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«آنچه‌ در شكم‌ آنهاست‌ به‌ آن‌ گداخته‌ مي‌شود» صهر: ذوب‌ كردن‌ و گداختن‌ با شدت‌ حرارت‌ است‌ چنان‌كه‌ آهن‌ و مس‌ با چنين‌ حرارتي‌ گداخته‌ مي‌شوند. يعني: آنچه‌ در شكمهاي‌ آنها از روده‌ها و بافتها و احشاء است‌، با اين‌ آب‌ جوشان ‌گداخته‌ مي‌شود «و پوست‌هايشان‌ نيز» بدان‌ گداخته‌ مي‌شود.
در حديث‌ شريف‌ آمده‌ است: «آب‌ جوشان‌ بر سرهايشان‌ ريخته‌ مي‌شود و از جمجمه‌هايشان‌ نفوذ كرده‌ به‌ شكم‌ و درونشان‌ مي‌رسد و آنچه‌ را كه‌ در شكمشان ‌است‌، مي‌سترد و از ميان‌ برمي‌دارد تا به‌ پاهايشان‌ مي‌رسد و صهر همين‌ است ‌آن‌گاه‌ به‌ حال‌ اول‌ خود بازگردانيده‌ مي‌شوند».
 
	سوره حج آيه  21
‏متن آيه : ‏
‏ وَلَهُم مَّقَامِعُ مِنْ حَدِيدٍ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و براي‌ كوفتن‌ آنان‌، گرزهاي‌ آهنين‌ مهياست‌» مقامع: قطعه‌هايي‌ از آهن‌ است‌ كه ‌براي‌ وارد كردن‌ ضربه‌ بر آنان‌ مهيا و آماده‌ است‌. در حديث‌ شريف‌ آمده‌ است‌ كه ‌رسول‌ خدا ص فرمودند: «اگر گرزي‌ آهنين‌ از گرزهاي‌ دوزخ‌ در زمين‌ نهاده‌ شود آن‌گاه‌ جن‌ و انس‌ هر دو گرد آيند، نمي‌توانند آن‌ را از زمين‌ بلند كنند».
 
	سوره حج آيه  22
‏متن آيه : ‏
‏ كُلَّمَا أَرَادُوا أَن يَخْرُجُوا مِنْهَا مِنْ غَمٍّ أُعِيدُوا فِيهَا وَذُوقُوا عَذَابَ الْحَرِيقِ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«هر بار كه‌ بخواهند از آن‌» يعني: از آتش‌ دوزخ‌ «بيرون‌ روند از شدت ‌غم‌» يعني: به‌ سبب‌ شدت‌ غمي‌ كه‌ بر آنان‌ مسلط است‌ «در آن‌» آتش ‌«بازگردانيده‌ مي‌شوند» با كوبيدن‌ گرزها بر سرشان‌ «و عذاب‌ سوزان‌ را بچشيد» يعني: در حالي‌ كه‌ به‌ آن‌ بازگردانيده‌ مي‌شوند، به‌ آنها گفته‌ مي‌شود: عذاب‌ آتش‌ سوزان‌ را بچشيد.
اين‌ جزاي‌ آن‌ خصم‌ كافر است‌ اما پاداش‌ خصم‌ مؤمن:
 
	سوره حج آيه  23
‏متن آيه : ‏
‏ إِنَّ اللَّهَ يُدْخِلُ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِن تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ يُحَلَّوْنَ فِيهَا مِنْ أَسَاوِرَ مِن ذَهَبٍ وَلُؤْلُؤاً وَلِبَاسُهُمْ فِيهَا حَرِيرٌ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏«بي‌گمان‌ خدا كساني‌ را كه‌ ايمان‌ آورده‌اند و كارهاي‌ شايسته‌ كرده‌اند در باغ‌هايي‌ كه ‌از زير آن‌ نهرها روان‌ است‌ درمي‌آورد، در آنجا آراسته‌ مي‌شوند» يعني: خدا(ج) يا فرشتگان‌ به‌دستور وي‌ آنان‌ را مي‌آرايند؛ «به‌ دست‌بندهايي‌ از طلا و آراسته ‌مي‌شوند به‌ مرواريد» قشيري‌ مي‌گويد: مراد مرصع‌ كردن‌ دست‌بندها به‌ مرواريد است‌. هرچند بعيد نيست‌ كه‌ در بهشت‌ دست‌بندهايي‌ از مرواريد خالص‌ و ميان‌پر نيز وجود داشته‌باشد چنان‌كه‌ در آن‌ دست‌بندهايي‌ از طلاي‌ خالص‌ وجود دارد. در حديث‌ شريف‌ آمده‌ است: «زيورات‌ مؤمن‌ در بهشت‌ تا همانجايي‌ مي‌رسد كه‌ آب‌ وضويش‌ بدان‌ مي‌رسد». «و لباسشان‌ در آنجا از ابريشم‌ است‌» در مقابل ‌لباس‌ اهل‌ دوزخ‌ كه‌ از آتش‌ است‌. يعني: لباس‌ ابريشمين‌ كه‌ در دنيا بر ايشان‌ حرام ‌بود، در آخرت‌ برايشان‌ حلال‌ است‌.
بايد يادآور شد كه‌ در دنيا پوشيدن‌ ابريشم‌ بر مردان‌ حرام‌ و بر زنان‌ حلال‌ است ‌و استعمال‌ طلا نيز به‌ عنوان‌ زيور بر زنان‌ حلال‌ مي‌باشد اما بهره‌گيري‌ از ظروف‌ طلا و نقره‌ در خوردن‌ و آشاميدن‌ ـ هم‌ بر مردان‌ و هم‌ بر زنان‌ ـ حرام‌ مطلق‌ مي‌باشد.
 
<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="text" href="w:text:2997.txt">آيه  24</a><a class="text" h