فته‌ مي‌گردانيم‌» مشركان‌ اعمالي‌ را انجام‌ مي‌دادند كه‌ در شكل‌ و صورت‌ عمل‌ نيك‌ بود، مانند صله‌ رحم‌، دادرسي ‌مظلومان‌، اطعام‌ مسكينان‌ و امثال‌ آن‌، مگر خداي‌ سبحان‌ به‌سبب‌ كفر و شركشان‌، آن‌ اعمالشان‌ را هدر و بي‌ثمر گردانيده‌ تا بدانجا كه‌ به‌ منزله‌ «هباء منثور» شده‌ است‌. هباء منثور: يعني: غبار برباد رفته‌، يا خاكستر بربادرفته‌، يا ذرات‌ غبار موجود در شعاع‌ خورشيد يا روي‌ آب‌.
ابن‌ كثير مي‌گويد: «دليل‌ هدر دادن‌ اعمالشان‌ اين‌ است‌ كه‌ آن‌ اعمال‌ فاقد شرط شرعي‌ براي‌ قبول‌ مي‌باشد زيرا شرط قبول‌ اعمال‌، داشتن‌ اخلاص‌ همراه‌ با پيروي ‌از شرع‌ است‌ در حالي‌كه‌ اعمال‌ نيك‌ كفار از اين‌ دو حالت‌ خارج‌ نيست: يا از اخلاص‌ تهي‌ است‌ و يا از پيروي‌ شرع‌ به‌ دور است‌.
 
سوره فرقان آيه  24
‏متن آيه : ‏
‏ أَصْحَابُ الْجَنَّةِ يَوْمَئِذٍ خَيْرٌ مُّسْتَقَرّاً وَأَحْسَنُ مَقِيلاً ‏
 
‏ترجمه : ‏
«بهشتيان‌ در آن‌ روز بهترند از روي‌ مستقر خويش‌» يعني: قرارگاه‌ و منزلگاه‌ بهتري‌ دارند، كه‌ بهشت‌ است‌ «و نيكوترند از نظر مقيل‌» مقيل: قيلوله‌، يعني ‌استراحت‌ نيمروز است‌ آنگاه‌ كه‌ گرما سخت‌ مي‌شود، هر چند خوابي‌ با اين ‌استراحت‌ همراه‌ نباشد. مراد از مقيل‌، استراحت‌گاهشان‌ در بهشت‌ است‌. هرچند در بهشت‌ خوابي‌ نيست‌ ولي‌ استراحت‌گاهشان‌ با حوران‌ بهشتي‌ به‌ خوابگاه‌ تشبيه ‌شده‌ است‌.
	سوره فرقان آيه  25
‏متن آيه : ‏
‏ وَيَوْمَ تَشَقَّقُ السَّمَاء بِالْغَمَامِ وَنُزِّلَ الْمَلَائِكَةُ تَنزِيلاً ‏
 
‏ترجمه : ‏
سپس‌ خداي‌ متعال‌ پيامبرش‌ را دستور مي‌دهد تا دو منظره‌ از مناظر قيامت‌ را برايشان‌ به‌ تصوير كشد، منظره‌ اول‌ اين‌ است: «و روزي‌ كه‌ آسمان‌ از ابر بشكافد» يعني: روز قيامت‌ آسمان‌ در حالي‌كه‌ بر آن‌ ابر سپيدي‌ است‌ از هم‌ شكافته‌ مي‌شود. به‌قولي‌ مراد اين‌ است: آسمان‌ براي‌ فرود آمدن‌ فرشتگان‌ از آن‌، در حالي‌ شكافته‌ مي‌شود كه‌ ابري‌ سپيد از آن‌ بيرون‌ مي‌آيد. ابن‌ كثير مي‌گويد: «آن‌ ابر عبارت‌ است‌ از سايه‌ روشن‌هاي‌ نور عظيمي‌ كه‌ چشمها را خيره‌ مي‌كند». «و فرشتگان‌ چنان‌كه‌ بايد، فرود آورده‌ مي‌شوند» گروهي‌ بعد از گروه‌ ديگر، پياپي‌ و در محشر خلايق‌ را در احاطه‌ خويش‌ مي‌گيرند.
	سوره فرقان آيه  26
‏متن آيه : ‏
‏ الْمُلْكُ يَوْمَئِذٍ الْحَقُّ لِلرَّحْمَنِ وَكَانَ يَوْماً عَلَى الْكَافِرِينَ عَسِيراً ‏
 
‏ترجمه : ‏
«آن‌ روز، فرمانروايي‌ راستين‌ از آن‌ خداي‌ رحمان‌ است‌» زيرا در آن‌ روز، هر فرمانروايي‌ ديگري‌ جز فروانروايي‌ وي‌ نابود مي‌شود اما در دنيا كساني‌ جز خداوند(ج) ظاهرا فرمانروايي‌هايي‌ دارند، هرچند فرمانروايي‌هايشان‌ حقيقي‌ نيست‌ «و اين‌ روزي‌ است‌ كه‌ بر كافران‌ بسي‌ دشوار است‌» از آن‌ روي‌ كه‌ بعد از انجام‌ يافتن ‌حساب‌، درگير عذاب‌ مي‌شوند . اما آن‌ روز بر مؤمنان‌ آسان‌ است‌ زيرا در آن ‌براي‌ ايشان‌ كرامت‌ها و مژده‌هاي‌ عظيم‌ و مسرت‌بخش‌ مي‌رسد. در حديث‌ شريف ‌آمده‌ است‌ كه‌ به‌ رسول‌ خدا ص گفتند: يا رسول‌الله! روزي‌ كه‌ مقدار آن ‌پنجاه‌هزار سال‌ باشد چقدر روزي‌ طولاني‌ است‌؟ رسول‌ خدا ص فرمودند: «سوگند به‌ ذاتي‌ كه‌ جانم‌ در دست‌ اوست‌، آن‌ روز چنان‌ بر مؤمن‌ سبك‌ گردانيده‌ مي‌شود كه‌ حتي‌ از وقت‌ يك‌ نماز فرض‌ كه‌ در دنيا مي‌خواند هم‌ سبك‌تر است‌».
 
	سوره فرقان آيه  27
‏متن آيه : ‏
‏ وَيَوْمَ يَعَضُّ الظَّالِمُ عَلَى يَدَيْهِ يَقُولُ يَا لَيْتَنِي اتَّخَذْتُ مَعَ الرَّسُولِ سَبِيلاً ‏
 
‏ترجمه : ‏
منظره‌ دوم‌ از منظره‌هاي‌ روز قيامت‌ اين‌ است: «و» يادآوري‌ كن‌ به‌ آنان ‌«روزي‌» را «كه‌ ظالم‌ دستهاي‌ خود را مي‌گزد» از روي‌ خشم‌ و حسرت‌ و پشيماني‌ «مي‌گويد: اي‌ كاش‌ من‌ هم‌ همراه‌ رسول‌ خدا راهي‌ در پيش‌ مي‌گرفتم‌» كه‌ راه‌ حق‌ و نجات‌ است‌. يعني: اي‌ كاش‌ من‌ هم‌ با پيامبر ص به‌ راه‌ حق‌ مي‌رفتم‌ تا از اين‌ فرجام ‌ننگين‌ و رسواگر رهايي‌ مي‌يافتم‌.
 
	سوره فرقان آيه  28
‏متن آيه : ‏
‏ يَا وَيْلَتَى لَيْتَنِي لَمْ أَتَّخِذْ فُلَاناً خَلِيلاً ‏
 
‏ترجمه : ‏
«واي‌ بر من‌! اي‌ كاش‌ فلاني‌ را دوست‌ نگرفته‌ بودم‌!» كه‌ مرا در دنيا به‌ گمراهي ‌كشاند، اي‌ خاك‌ هلاك‌ بر سرم‌ باد!
 
	سوره فرقان آيه  29
‏متن آيه : ‏
‏ لَقَدْ أَضَلَّنِي عَنِ الذِّكْرِ بَعْدَ إِذْ جَاءنِي وَكَانَ الشَّيْطَانُ لِلْإِنسَانِ خَذُولاً ‏
 
‏ترجمه : ‏
ابن‌عباس‌(رض) در بيان‌ سبب‌ نزول‌ آيه‌ كريمه‌ مي‌گويد: ابي‌بن‌خلف‌ به‌ محضر رسول‌ خدا ص مي‌آمد و به‌ سخنان‌ ايشان‌ گوش‌ فرامي‌داد اما عقبه‌بن‌ ابي‌معيط او را بر اين‌ كار سرزنش‌ مي‌كرد پس‌ نازل‌ شد: «به‌راستي‌ او مرا از ذكر ـ پس‌ از آن‌كه ‌به‌سوي‌ من‌ آمد ـ به‌ گمراهي‌ كشاند» يعني: همان‌ كسي‌ كه‌ او را دوست‌ گرفتم‌، مرا از پيوستن‌ به‌ راه‌ قرآن‌ گمراه‌ كرد، بعد از آن‌كه‌ قرآن‌ به‌سويم‌ آمد و بر اين‌كه‌ به‌ آن ‌ايمان‌ آورم‌ قدرت‌ يافتم‌ «و شيطان‌ همواره‌ خوارسازنده‌ انسان‌ است‌» و او را در خواري‌ و ذلت‌ تنها مي‌گذارد. ملاحظه‌ مي‌كنيم‌ كه‌ خداوند(ج) دوست‌ آن‌ ظالم‌ را شيطان‌ ناميد بعد از آن‌كه‌ او را گمراه‌گر معرفي‌ كرد. يا مراد از شيطان‌، ابليس‌ لعين ‌است‌ زيرا اوست‌ كه‌ انسان‌ را به‌ دوست ‌گرفتن‌ گمراه‌سازان‌ وا داشته‌است‌.
در اين‌ باره‌ كه‌ آيا اين‌ جمله‌ اخير: (و شيطان‌ همواره‌...) پايان‌ سخن‌ آن‌ ظالم‌ است‌ كه‌ خداي‌ عزوجل‌ از زبان‌ وي‌ حكايت‌ مي‌كند، يا كلام‌ خود خداوند(ج) است‌؟ مفسران‌ بر دو قول‌اند.
در حديث‌ شريف‌ به‌ روايت‌ بخاري‌ و مسلم‌ از رسول‌ خدا ص آمده‌ است‌ كه ‌فرمودند: «جز اين‌ نيست‌ كه‌ صفت‌ همنشين‌ خوب‌ و همنشين‌ بد همچون‌ صفت ‌حامل‌ مشك‌ و دمنده‌ در كوره‌ آهنگري‌ است‌؛ حامل‌ مشك‌ يا از مشك‌ به‌ تو مي‌دهد، يا آن‌ را از او مي‌خري‌ و يا از آن‌ بويي‌ خوش‌ مي‌يابي‌ اما دمنده‌ در كوره‌، يا لباست‌ را مي‌سوزاند، يا اين‌كه‌ بوي‌ پليد آن‌ مشامت‌ را آزار مي‌دهد». همچنين‌ در حديث‌ شريف‌ به‌ روايت‌ ابن‌عباس‌(رض) آمده‌ است‌ كه‌ اصحاب‌(ج) از رسول‌ خدا ص پرسيدند: «كدامين‌ همنشينان‌ ما بهتر اند؟» رسول‌ خدا ص فرمودند: «من‌ ذكركم‌ الله‌ رؤيته‌ وزاد في‌ علمكم‌ منطقه‌ وذكركم‌ بالآخرة‌ عمله: كسي‌ كه ‌ديدنش‌ شما را به‌ياد خدا اندازد، منطق‌ و بيانش‌ بر علم‌ و دانش‌ شما بيفزايد و عملش‌ شما را به‌ياد آخرت‌ اندازد».
 
آيه  267
‏متن آيه : ‏
‏ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آ