‌ كه‌ هجوكنندگان‌ خود را هجو مي‌كنند، يا از شخص‌ عالم‌ يا فاضلي‌ دفاع‌ كرده‌ و انتقام‌ وي ‌را مي‌گيرند چنان‌كه‌ شعراي‌ پيامبر ص از ايشان‌ دفاع‌ و از آبرويشان‌ حراست ‌مي‌كردند، كساني‌ را كه‌ به‌ هجو پيامبر ص مي‌پرداختند، هجو مي‌كردند و با شعراي ‌مشرك‌ به‌ پيكار برخاسته‌ آنان‌ را از واديهاي‌ سخن‌ بيرون‌ مي‌راندند.
محمدبن‌ اسحاق‌ در بيان‌ سبب‌ نزول‌ مي‌گويد: چون‌ آيه‌(وَالشُّعَرَاء يَتَّبِعُهُمُ الْغَاوُونَ ‏)نازل‌ شد، حسان‌بن‌ ثابت، عبدالله بن‌ رواحه‌ و كعب‌بن‌مالك‌ي گريه‌كنان ‌نزد رسول‌ خدا ص آمدند و گفتند: وقتي‌ خداوند(ج) اين‌ آيه‌ را نازل‌ كرد، مي‌دانست‌ كه‌ ما نيز شاعر هستيم‌ پس‌ واي‌ به‌ حال‌ ما! در اين‌ جا بود كه‌رسول‌ خدا ص تلاوت‌ كردند: (‏ إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ)  آن‌گاه‌ فرمودند: «اين‌ مؤمنان‌ شايسته‌كار [مورد نظر آيه]‌ شما هستيد». سپس‌ تلاوت‌ كردند: (وَذَكَرُوا اللَّهَ كَثِيراً): «و خدا را بسيار ياد كرده‌اند». فرمودند: «اينان‌ نيز شما هستيد». سپس‌ تلاوت‌ كردند: (وَانتَصَرُوا مِن بَعْدِ مَا ظُلِمُوا ). آن‌گاه‌ فرمودند: «اينان‌ نيزشما هستيد». يعني‌ شما و امثال‌ شما هستيد كه‌ در اين‌ آيه‌ مورد استثنا قرار گرفته‌ايد.
همچنين‌ در حديث‌ شريف‌ آمده‌ است: «الشعر بمنزله‌ الكلام، حسنه‌ كحسن‌ الكلام، وقبيحه‌ كقبيح‌ الكلام: شعر به‌منزله‌ سخن‌ است‌ پس‌ شعر خوب‌ مانند سخن‌ خوب‌است‌ و شعر زشت‌ مانند سخن‌ زشت‌». همچنين‌ در حديث‌ شريف‌ آمده‌ است‌ كه‌رسول‌ خدا ص به‌ حسان‌(رض) گفتند: «دشمنان‌ اسلام‌ را هجو كن‌ و جبرئيل‌ با توست‌». در حديث‌ شريف‌ ديگري‌ آمده‌ است: «مؤمن‌ با شمشير و زبان‌ خود ـ هر دو ـ جهاد مي‌كند و سوگند به‌ ذاتي‌ كه‌ جانم‌ در دست‌ اوست‌گويي‌ آنچه‌ شما از شعر به‌سوي‌ مشركان‌ مي‌زنيد، مانند باران‌ تير است‌».
«و كساني‌ كه‌ ستم‌ كرده‌اند، زودا كه‌ بدانند كه‌ به‌ كدامين‌ بازگشتگاه ‌بازخواهند گشت‌» يعني: به‌زودي‌ دروغگويان‌ و خيال‌پردازان‌ از شعرا و مانند آنها، در هنگام‌ ملاقات‌ پروردگارشان، فرجام‌ بد و ناميمون‌ و بازگشتگاه‌ پردرد و پرحسرت‌ خويش‌ را خواهند ديد. ابن‌كثير مي‌گويد: «صحيح‌ آن‌ است‌ كه‌ پيام‌ اين ‌آيه‌ عام‌ است، در مورد هر ظالم‌ و ستمگري، اعم‌ از شعرا و غير آنان‌».

  
<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="folder" href="w:html:3549.xml">صفحة (377) (آیه 1)</a><a class="folder" href="w:html:3564.xml">صفحة (378) (آیه 14)</a><a class="folder" href="w:html:3574.xml">صفحة (379) (آیه 23) </a><a class="folder" href="w:html:3588.xml">صفحة (380) (آیه 36)</a><a class="folder" href="w:html:3598.xml">صفحة (381) (آیه 45) </a><a class="folder" href="w:html:3610.xml">صفحة (382) (آیه 56)</a><a class="folder" href="w:html:3619.xml">صفحة (383) (آیه 64)</a><a class="folder" href="w:html:3633.xml">صفحة (384) (آیه 77) </a><a class="folder" href="w:html:3646.xml">صفحة (385) (آیه 89)</a></body></html><?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="text" href="w:text:3550.txt">وجه‌ تسميه ﴿ سوره‌ نمل ﴾</a><a class="text" href="w:text:3551.txt">آيه  1</a><a class="text" href="w:text:3552.txt">آيه  2</a><a class="text" href="w:text:3553.txt">آيه  3</a><a class="text" href="w:text:3554.txt"> آيه  4</a><a class="text" href="w:text:3555.txt">آيه  5</a><a class="text" href="w:text:3556.txt">آيه  6</a><a class="text" href="w:text:3557.txt"> آيه  7</a><a class="text" href="w:text:3558.txt"> آيه  8</a><a class="text" href="w:text:3559.txt"> آيه  9</a><a class="text" href="w:text:3560.txt"> آيه  10</a><a class="text" href="w:text:3561.txt"> آيه  11</a><a class="text" href="w:text:3562.txt">آيه  12</a><a class="text" href="w:text:3563.txt">آيه  13</a></body></html><?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="folder" href="w:html:356.xml">صفحة (50) (آیه 1)</a><a class="folder" href="w:html:367.xml">صفحة (51) (آیه 10)</a><a class="folder" href="w:html:374.xml">صفحة (52) (آیه 16) </a><a class="folder" href="w:html:382.xml">صفحة (53) (آیه 23)</a><a class="folder" href="w:html:390.xml">صفحة (54) (آیه 30)</a><a class="folder" href="w:html:399.xml">صفحة (55) (آیه 38)</a><a class="folder" href="w:html:408.xml">صفحة (56) (آیه 46)</a><a class="folder" href="w:html:416.xml">صفحة (57) (آیه 53)</a><a class="folder" href="w:html:426.xml">صفحة (58) (آیه 62)</a><a class="folder" href="w:html:436.xml">صفحة (59) (آیه 71)</a><a class="folder" href="w:html:444.xml">صفحة (60) (آیه 78)</a><a class="folder" href="w:html:451.xml">صفحة (61) (آیه 84) </a></body></html>﴿ سوره‌ نمل ﴾
مکی‌ است‌ و داراي‌ (93) آيه‌ است‌.
 
وجه‌ تسميه: اين‌ سوره‌ بدان‌ جهت‌ «نمل‌» ناميده‌ شد كه‌ داستان‌ وادي‌ موران ‌و نصيحت‌ موري‌ از آنان‌ به‌ بقيه‌ آنها در پرهيز از لگدمال ‌شدن‌ به‌وسيله‌ سپاه‌ سليمان‌(ع)، در آن‌ آمده‌ است‌.
محور اصلي‌ اين‌ سوره، بيان‌ علم‌ مطلق‌ خداوند متعال‌ به‌ ظاهر و باطن‌ و غيب‌ و شهود است‌.
 
سوره نمل آيه  1
‏متن آيه : ‏
‏ طس تِلْكَ آيَاتُ الْقُرْآنِ وَكِتَابٍ مُّبِينٍ ‏
 
‏ترجمه : ‏
چنين‌ خوانده‌ مي‌شود: «طا، سين‌» اين‌ دو حرف، از حروف‌ مقطعه‌ است‌ و سخن‌ درباره‌ حروف‌ مقطعه، در آغاز سوره‌ «بقره‌» گذشت‌. «اين‌ است‌ آيات ‌قرآن‌ و كتابي‌ مبين‌» كتاب‌ مبين: يعني‌ كتابي‌ كه‌ معاني‌ و اعجاز آن‌ با برخورداري‌ ازبلاغت‌ و ديگر وجوه‌ اعجازي، واضح‌ و روشن‌ است‌. اشاره‌ «تلك: اين‌ است‌»، ناظر بر خود اين‌ سوره‌ مي‌باشد. پس‌ مراد از «كتاب‌ مبين‌» كه‌ بر قرآن‌ عطف‌ شده، خود قرآن‌ است‌ زيرا «آيات‌» در اينجا به‌ دو صفت‌ موصوف‌ گرديده‌ است: يك: قرآن‌؛ و اين‌ كلمه‌ دلالت‌ مي‌كند براين‌كه‌ اين‌ آيات‌ خوانده‌ مي‌شوند. دو: كتاب ‌مبين‌؛ كه‌ بر مكتوب‌ بودن‌ آيات‌ قرآن‌ به‌ همراه‌ روشن‌گر بودن‌ معاني‌ آنها براي‌ خواننده‌ دلالت‌ مي‌كند. لذا به‌كار بردن‌ تعبير دوگانه‌ «قرائت‌ ـ كتابت‌» براي ‌قرآن، خود مشعر بر آن‌ است‌ كه‌ حفظ قرآن‌ دو صورت‌ و دو شيوه‌ دارد: يكي‌ در سينه‌ها به‌ وسيله‌ قرائت‌ و ديگري‌ در مصاحف‌ به‌ وسيله‌ كتابت‌.
 
سوره نمل آيه  2
‏متن آيه : ‏
‏ هُدًى وَبُشْرَى لِلْمُؤْمِنِينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«هدايت‌ و مژده‌اي‌ براي‌ مؤمنان‌ است‌» يعني: اين‌ آيات‌ براي‌ كساني‌ كه‌ به‌ قرآن ‌ايمان‌ آورده‌ و به‌ آن‌ عمل‌ مي‌كنند، هدايتگر و مژده‌بخش‌ است‌ چنان‌كه‌ در آيه‌ ديگري‌ مي‌فرمايد: ﮋ ﯢ  ﯣ  ﯤ  ﯥ  ﯦ  ﯧ ﮊ: (بگو: قرآن‌ براي‌ كساني‌ كه ‌ايمان‌ آورده‌اند، هدايتگر و مايه‌ شفاء است‌) «فصلت‌ / 41». هم‌ بدين‌ جهت‌ مي‌فرمايد:
 
سوره نمل آيه  3
‏متن آيه : ‏
‏ الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلَاةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُم بِالْآخِرَةِ هُمْ يُوقِنُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«همان‌ كساني‌ كه‌ نماز برپا مي‌دارند» يعني: نمازهاي‌ فرض‌ را «و زكات ‌مي‌پردازند» مراد از آن: زكات‌ فرض‌ است‌ «و خود به‌ آخرت‌ يقين‌ دارند» تكرار «هم‌» براي‌ دلالت‌ بر حصر است‌. يعني: به‌ آخرت‌ چنان‌كه‌ بايد ايمان‌ ندارند، جز اين‌ گروهي‌ كه‌ ايمان‌ و عمل‌ صالح‌ را با هم‌ جمع‌ كرده‌اند.
صاحب‌ تفسير «في‌ ظلال‌ القرآن‌» مي‌گويد: «تخصيص‌ مؤمنان‌ به‌ هدايت‌ و بشارت، گ